2025 YILI WOS VERİLERİNE GÖRE DENİZCİLİK ÇALIŞMALARINDA KULLANILAN ÇKKV YÖNTEMLERİNİN ANALİZİ

Öz

Denizcilik alanında gerçekleştirilen akademik çalışmalar, küresel ticaretin belkemiğini oluşturan deniz taşımacılığının güvenli, verimli ve sürdürülebilir şekilde yönetilmesine bilimsel katkı sağlamaktadır. Enerji verimliliği, emisyon azaltımı, liman yönetimi, emniyet ve risk analizi gibi konular, sektörde stratejik karar alma süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmalarda belirsizlik, çok kriterli yapı ve farklı paydaş beklentileri nedeniyle Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri sıklıkla kullanılmaktadır. AHP, ANP, TOPSIS, VIKOR, PROMETHEE, DEMATEL ve ELECTRE gibi yaklaşımlar; yük operasyonları, kaza nedenleri, performans ölçümü ve alternatif seçimi gibi karmaşık problemlerin sistematik ve objektif biçimde analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, denizcilik alanında yapılmış bilimsel çalışmalarda kullanılan ÇKKV yöntemlerinin bibliyometrik ve sistematik literatür analizi ile incelenmesidir. Bu amaca yönelik olarak 2025 yılında yayınlanmış Web of Science (WoS) veri tabanından uygulama alanı denizcilik olan ve ÇKKV tekniklerinin kullanıldığı makaleler; konusuna (amacı-içeriği), kullanılan ÇKKV tekniğe, yılına ve yazarların ülkesine göre incelenmiştir. Araştırmada en fazla tercih edilen ÇKKV tekniğinin sırasıyla AHP, TOPSIS ve DEMATEL olduğu ortaya çıkmıştır. Bunların yanında denizcilik alanında en fazla işlenen konuların gemi operasyonları ve limanlar olduğu ve en fazla katkı sağlayan ülkelerin ise sırasıyla Çin, Türkiye ve Günay Kore olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, deniz taşımacılığında sürdürülebilirlik ve operasyonel verimlilik hedeflerine ulaşmak için hangi analiz tekniklerinin daha etkin sonuçlar verdiğini göstererek, sektörel stratejilerin bilimsel temellere dayandırılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Denizcilik
• Denizcilik çalışmaları
• ÇKKV yöntemleri
• Bibliyometrik analiz
• WoS.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Deniz Ulaştırma ve İşletme Mühendisliği kapsamında yürütülen yüksek lisans eğitiminin bir parçasıdır.”

Etik Beyan

Bu çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulmuştur. Çalışmada herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. Araştırma sürecinde kullanılan tüm veriler ve yöntemler etik ilkelere uygun şekilde gerçekleştirilmiştir. İnsan ve/veya hayvan denekleri üzerinde yapılan bir çalışma bulunmamaktadır. Makale, başka bir dergide değerlendirilmek üzere gönderilmemiştir.

Teşekkür

Çalışmanın hazırlanma sürecinde değerli görüş ve katkılarından dolayı danışmanım Doç. Dr. Murat Yorulmaz’a teşekkür ederim.

ANALYSIS OF THE MULTI-CRITERIA DECISION-MAKING METHODS USED IN MARITIME STUDIES BASED ON THE 2025 WEB OF SCİENCE (WOS) DATA

Öz

Academic studies in the field of maritime affairs contribute scientifically to the safe, efficient, and sustainable management of maritime transportation, which forms the backbone of global trade. Topics such as energy efficiency, emission reduction, port management, safety, and risk analysis directly influence strategic decision-making processes in the sector. Due to the presence of uncertainty, multi-criteria structures, and diverse stakeholder expectations, Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) methods are frequently employed in these studies. Approaches such as AHP, ANP, TOPSIS, VIKOR, PROMETHEE, DEMATEL, and ELECTRE enable systematic and objective analysis of complex problems such as cargo operations, accident causes, performance measurement, and alternative selection. Within this context, the aim of the study is to examine the MCDM methods used in scientific research conducted in the maritime field through bibliometric and systematic literature analysis. For this purpose, articles published in 2025 in the Web of Science (WoS) database that apply MCDM techniques in maritime-related studies were analyzed according to their topic (purpose-content), the MCDM technique used, publication year, and authors’ countries. The findings revealed that the most preferred MCDM techniques were AHP, TOPSIS, and DEMATEL, respectively. Additionally, the most frequently studied subjects in the maritime field were ship operations and ports, while the countries contributing the most were China, Türkiye, and South Korea. The results obtained demonstrate which analytical techniques yield more effective outcomes in achieving sustainability and operational efficiency goals in maritime transportation, thereby contributing to the grounding of sectoral strategies on scientific foundations.

Anahtar Kelimeler

• Maritime
• Maritime studies
• MCDM
• Bibliometric analysis WoS.

Destekleyen Kurum

This study is a part of the master’s program conducted at Kocaeli University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, within the Department of Maritime Transportation and Management Engineering.

Etik Beyan

This study has been conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. There is no conflict of interest regarding this work. All data and methods used in the research process were carried out in compliance with ethical standards. The study does not involve any human or animal subjects. The manuscript has not been submitted to or is under consideration by any other journal.

Teşekkür

I would like to express my sincere gratitude to my advisor, Assoc. Prof. Dr. Murat Yorulmaz, for his valuable guidance and contributions during the preparation of this study.

Kaynakça

1. Alsamaray, H. S. (2017). AHP as MCDM technique, empirical study in cooperative learning at Gulf university. European Scientific Journal 13(13), 272-289. DOI:10.19044/esj.2017.v13n13p272
2. Ağaç, G., ve Baki, B. (2016). Sağlık alanında çok kriterli karar verme teknikleri kullanımı: literatür incelemesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(3), 343-363. https://izlik.org/JA37CP34NY
3. Ananda, J., ve Herath G. (2009). A critical review of multi-criteria decision making methods with special reference to forest management and planning, Ecological Economics, 68(10), 2535-2548. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2009.05.010
4. Çuvadar Baş, Y., & Doymuş, M. (2023). Denizcilik sektöründe çalışan gemi adamlarının ruhsal durumları ile ilişkili faktörler: sistematik derleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 15(2), 256-276. DOI: https://doi.org/10.18613/deudfd.1395443
5. Cebeci, H. İ. (2021). Yönetim bilişim sistemleri literatüründe ÇKKV yöntemleri: Sistematik bir inceleme. İşletme Bilimi Dergisi, 9(1), 111-146. DOI: https://doi.org/10.22139/jobs.894997
6. Çelik, Y. ve Yorulmaz, M. (2024). Yeşil liman ve sürdürülebilir liman çalışmalarında ÇKKV yöntemleri: Sistematik literatür araştırması. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 36-61. DOI: https://doi.org/10.52736/ubeyad.1513586
7. Dağdeviren, M. ve Eraslan, E. (2008). PROMETHEE sıralama yöntemi ile tedarikçi seçimi, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 23(1), 69-75. https://izlik.org/JA95EH88WB
8. Galletta, S., Mazzù, S., Naciti, V. ve Paltrinieri, A. (2024). A PRISMA systematic review of greenwashing in the banking industry: A call for action. Research in International Business and Finance, vol. 69. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102262.

9. Genç, T. (2013). PROMETHEE yöntemi ve GAIA düzlemi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 133–153. https://izlik.org/JA98HJ93SP
10. Huang, X., Wen, Y., Zhang F., Han, H., Huang, Y., ve Sui, Z. (2023). Review on risk assessment methods for maritime transport, Ocean Engineering, vol. 279, 114577. DOI: https://doi.org/10.1016/j.oceaneng.2023.114577
11. Kodak, G. (2023). Investigation of the use of multi-criteria decision-making techniques in maritime studies with PRISMA method. Marine Science Technology. Bulletin, 12(4), 510-521. DOI: https://doi.org/10.33714/masteb.1379443
12. Kheybari, S., Rezaie, F. M., ve Farazmand, H. (2020). Analyticnetwork process: An overview of applications. Applied Mathematics And Computation, vol.367, 124780. DOI: 10.1016/j.amc.2019.124780
13. Kizielewicz, B., ve Baczkiewicz, A. (2021). Comparison of fuzzy TOPSIS, fuzzy VIKOR, fuzzy WASPAS and fuzzy MMOORA methods in the housing selection problem, Procedia Computer Science, 192, 4578-4591. DOI: https://doi.org/10.1016/j.procs.2021.09.236
14. Lee, P. ve Yang, Z. (2018). MCDM in maritime studies and logistics: Applications and cases. International Series in Operations Research and Management Science, Springer, vol. 260.
15. Li, Y., Hu, Y., Zhang, X., Deng, Y., ve Mahadevan, S. (2014). An evidential DEMATEL method to ıdentify critical success factors in emergency management. Applied Soft Computing, vol. 22, 504-510. DOI: https://doi.org/10.1016/j.asoc.2014.03.042
16. Loong. A. H., Abdullah, A. S., ve Lada, S. (2025). A PRISMA-guided systematic review of business model ınnovation in the hospitality sector. Internatıonal Journal Of Research And Innovatıon In Socıal Scıence, 9(10), 9170-9183. DOI: https://dx.doi.org/10.47772/IJRISS.2025.910000748
17. Nguyen, L. C., Tran, D. L. A., Akbari, M. ve Thai, V. V. (2025). Examining the typology of global pandemic impacts on maritime operations and management, Case Studies on Transport Policy, vol. 22. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cstp.2025.101580
18. Notteboom, T., ve Haralambides, H. (2025). Seaports in a tense geopolitical environment: key agents or sitting ducks. Maritime Economics & Logistics, vol. 27, 1–24. DOI: https://doi.org/10.1057/s41278-025-00313-8
19. Opricovic, S. ve Tzeng, G. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS, European Journal of Operational Research, Volume 156, Issue 2, Pages 445-455, DOI: https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00020-1.
20. Özdemir, Ü. (2018). Gemi adamlarının idari ceza almalarını gerektiren mesleki hata ve uygunsuzlukların bulanık AHP yöntemi ile değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 10(1), 19-40. DOI: https://doi.org/10.18613/deudfd.428155
21. Özdemir, Ü. (2024). An application study fort he determination of ship-borne noise pollution. International Journalof Occupational Safety and Ergonomics, 30(1), 153-160. DOI: https://doi.org/10.1080/10803548.2023.2282874
22. Öndeş, T., Çalı, M. S., Aydın, S. ve Muti, A. (2020), Türkiye’de bulunan ticari bankalar ile katılım bankaları’nın ELECTRE yöntemi ile performans analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(3), 689-710. DOI: https://doi.org/10.16951/atauniiibd.432734
23. Pavić, Z. ve Novoselac, V. (2013). Notes on TOPSIS method, International Journal of Research in Engineering and Science, 1(2).05-12.
24. Rinaldy, D. Y. (2023). Bibliometric And Systematic Literature Review On Safety Management İn The Shipping İndustry And Further Development İn Indonesia. International Maritime Health, 74(1), 24–35. DOI: https://doi.org/10.5603/IMH.2023.0003
25. Radovanović, M., Ranđelović, A., ve Jokić, Z. (2020). Applıcatıon of hybrıd model fuzzy AHP VIKOR ın selectıon of the most effıcient procedure for rectification of the opticalsight of the long range rifle. Decision Making: Applicationsin Management and Engineering, 3(2), 131-148. DOI: https://doi.org/10.31181/dmame2003131r
26. Russo R., ve Camanho, R. (2015). Criteria in AHP: A systematic review of literatüre. Procedia Computer Science, vol. 55, 1123-1132. DOI: https://doi.org/10.1016/j.procs.2015.07.081
27. Saaty, T.L. (2008). The analytic network process, Decision Makingwith the Analytic Network Process, 1-26. DOI: https://doi.org/10.1007/0-387-33987-6_1
28. Sanrı, Ö. (2022). Akıllı limanlar üzerine bibliyometrik bir literatür araştırması, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(2), 15-31. DOI: https://doi.org/10.31671/doujournal.1057815
29. Sahoo, S. K. ve Goswamil, S. S. (2023). A comprehensive review of MCDM methods: Advancements, applications and future directions. Decision Making Advances, 1(1), 25–48. DOI: https://doi.org/10.31181/dma1120237
30. Spandonidis, C., Iliopoulos, V. ve Athanasopoulos, I. (2026). Toward greener shipping: A systematic review of AI-driven solutions for environmental performance in maritime operations, Renewable and Sustainable Energy Reviews, vol. 235, DOI: https://doi.org/10.1016/j.rser.2026.116966.
31. Tamer, S., Barlas, B. ve Gunbeyaz, S. A. (2021). ÇKKV yöntemlerinin gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliğinde uygulamaları. Gemi ve Deniz Teknolojisi, vol. 220, 54-68.
32. Taherdoost, H. ve Madanchian, M., (2023). A comprehensive overview of the ELECTRE method in MCDM. Journal of Management Science & Engineering Research. 6(2): 5-16. DOI: https://doi.org/10.30564/jmser.v6i2.5637
33. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). (2025). https://unctad.org/system/files/official-document/rmt2025ch1_en.pdf
34. Yorulmaz, M., Büyük, N., ve Alizade, İ. (2022). Denizcilik alanında ÇKKV yöntemlerinin uygulanmasına yönelik yapılmış çalışmaların analizi. Livre de Lyon.
35. Yorulmaz, M. ve Yanık, D. A. (2021). Gemi kaptanlarının yönetici kriterlerinin belirlenmesi. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler (BNEJSS), 7(2).53-66
36. Zulqarnain, R. M., Saeed, M., Ahmad, N., Dayan, F. ve Ahmad, B. (2020). Application of TOPSIS method for decision making, International Journal of Scientific Research in Mathematical and Statistical Sciences, 7(2), 76-81.