Araştırma Makalesi

Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi

Sayı: 65 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi

Öz

Bu çalışma, üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının dijital doygunluk düzeylerini SWOT analizi ve yapay zekâ destekli metin analizi yöntemiyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik altyapı yatırımları ile sınırlı olmadığı; aynı zamanda insan kaynağı, kurum kültürü ve yönetişim yapılarının da dönüşümüne ihtiyaç duyduğu varsayımıyla yola çıkmıştır. 20 akademisyenle gerçekleştirilen araştırmada, dijital doygunluğa ilişkin 18 maddelik ölçek uygulanmıştır. Ayrıca örneklemin içinden seçilen 5 akademisyenle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla nitel veriler elde edilmiştir. Yapılan SWOT analizi doğrultusunda kurumun dijital dönüşüm sürecindeki mevcut durumu dört başlık altında incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre; veri yönetimi, iletişim ve değişim yönetimi, dijital işbirlikleri ile nitelikli insan kaynağı, üniversitenin güçlü yönleri arasında öne çıkmaktadır. Buna karşın, performans izleme sistemlerinin yetersizliği, mali sürdürülebilirliğe ilişkin kaygılar, teknolojik altyapıdaki uyumsuzluklar ve yenilikçilik eksikliği gibi unsurlar ise zayıf yönler olarak belirlenmiştir. Yapay zekâ tabanlı doğal dil işleme tekniği kullanılarak SWOT maddeleri arasındaki içeriksel benzerlikler ve stratejik uyumsuzluklar ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, üniversitelerin dijital dönüşüm süreçlerinde güçlü yönlerini koruyarak zayıf alanlarını iyileştirmeleri; mevcut fırsatları stratejik avantajlara dönüştürmeleri ve olası tehditlere karşı bütüncül önlemler geliştirmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Üniversite yöneticilerine, politika yapıcılara ve akademisyenlere dijital dönüşüm süreçlerine yönelik uygulanabilir, veri temelli ve stratejik bir yol haritası sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dijital doygunluk, dijital dönüşüm, stratejik yönetim.

Destekleyen Kurum

Beykoz Üniversitesi, Marmara Üniversitesi

Etik Beyan

A şağıda künyesi verilen bilimsel araştırma çalışması / bilimsel yayın için Beykoz Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’na yapılan 01.08.2024 tarihli başvurunun değerlendirilmesi sonucunda Kurul’un 12.08.2024 tarih ve 11 sayılı toplantısında alınan 1 nolu kararı ile OLUMLU görüş oluşturulmuş bulunmaktadır. İ ş b u yazı Etik Kurul başvurusunu yapan öğretim elemanının talebi üzerine düzenlenmiştir.

Kaynakça

  1. Al-Fraihat, D., Joy, M., Masa’deh, R. E., & Sinclair, J. (2020). Evaluating E-learning systems success: An empirical study. Computers in Human Behavior, 102, 67–86. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.08.004
  2. Almarashdeh, I. (2016). Sharing instructors’ experience of learning management system: A technology perspective of user satisfaction in distance learning course. Computers in Human Behavior, 63, 249–255. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.05.013
  3. Avanesova, N., & Kolodiazhna, L. (2021). Digital maturity as a factor of regional development. SHS Web of Conferences, 100, 01005. https://doi.org/10.1051/shsconf/202110001005
  4. Bai, X. (2024). The role and challenges of artificial intelligence in information technology education. Pacific International Journal, 7(1), 45–58. https://doi.org/10.55014/pij.v7i1.524
  5. Bennett, S., & Maton, K. (2010). Beyond the ‘digital natives’ debate: Towards a more nuanced understanding of students’ technology experiences. Journal of Computer Assisted Learning, 26(5), 321–331. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2010.00360.x
  6. Bhatnagar, R., & Sharma, K. (2024). Using AI to create more equitable and inclusive higher education learning systems. Communications on Applied Nonlinear Analysis, 32(1), 2531–2545. https://doi.org/10.52783/cana.v32.2531
  7. Bielialov, T., Kalina, I., Goi, V., Kravchenko, O., & Shyshpanova, N. (2023). Global experience of digitalization of economic processes in the context of transformation. International Journal of Professional Business Review, 8(6), 10. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i6.2057
  8. Budiyanto, M. A., Lestari, R. S., Wicaksono, I., & Putri, A. (2024). Digital transformation in higher education: Infrastructure challenges and solutions in Southeast Asia. Journal of Education and Learning Studies, 19(2), 112–125. https://doi.org/10.32996/jels.2024.6.1.2
  9. Collins, M., Smith, J., & Lee, K. (2024). Frameworks for effective data governance: Best practices, challenges, and implementation strategies across industries. Journal of Information Systems, 38(2), 123–145. https://doi.org/10.2308/isys-2024-038
  10. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.

Kaynak Göster

APA
Şahin Kölemen, C., & Şahin, E. (2025). Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 3520-3552. https://doi.org/10.53444/deubefd.1732003
AMA
1.Şahin Kölemen C, Şahin E. Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi. DEU BEF Dergi. 2025;(65):3520-3552. doi:10.53444/deubefd.1732003
Chicago
Şahin Kölemen, Cansu, ve Ersin Şahin. 2025. “Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 65: 3520-52. https://doi.org/10.53444/deubefd.1732003.
EndNote
Şahin Kölemen C, Şahin E (01 Eylül 2025) Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 65 3520–3552.
IEEE
[1]C. Şahin Kölemen ve E. Şahin, “Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi”, DEU BEF Dergi, sy 65, ss. 3520–3552, Eyl. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1732003.
ISNAD
Şahin Kölemen, Cansu - Şahin, Ersin. “Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 65 (01 Eylül 2025): 3520-3552. https://doi.org/10.53444/deubefd.1732003.
JAMA
1.Şahin Kölemen C, Şahin E. Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi. DEU BEF Dergi. 2025;:3520–3552.
MLA
Şahin Kölemen, Cansu, ve Ersin Şahin. “Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 65, Eylül 2025, ss. 3520-52, doi:10.53444/deubefd.1732003.
Vancouver
1.Cansu Şahin Kölemen, Ersin Şahin. Yükseköğretim Kurumlarında Dijital Doygunluğun SWOT ve Yapay Zekâ Destekli NLP Analizi. DEU BEF Dergi. 01 Eylül 2025;(65):3520-52. doi:10.53444/deubefd.1732003