19. Yüzyıl Hindistanı’nda İhya Hareketleri: Seyyid Ahmed Şehid ve Tarikat-ı Muhammediyye Örneği
Öz
Hint altkıtasında XVIII. yüzyıl itibari ile Şah Veliyyullah ile başlayan dinin bidat ve hurafelerden arındırılması fikri XIX. yüzyıla gelindiğinde onun takipçileri tarafından devam ettirilmiştir. Hanefi ve sûfi kimliği ile bilinen, hadis ve sünneti öne çıkaran Şah Veliyullah Dihlevi, XVIII. yüzyılda Hint altkıtasında dinin bid’at ve hurafelerden arındırılmasında aktif rol oynayan kişilerin başında gelmektedir. Bid’at ve hurafelere karşı başlatılan bu mücadele XIX. yüzyılda da devam etmiştir. Seyyid Ahmed Şehid, Şah Veliyyullah geleneğinde yetişmiş olsa da Hintli Müslümanlar arasında yaygın olan sûfi inançlara tepki göstermiştir ve bunları şirk olarak görmüştür. O, bölgedeki dini bozulmanın nedenini taklid anlayışı ve sûfi ritüellerinde görmüştür. Seyyid Ahmed Şehid’in Hintli Müslümanların dini yönden bozulduğunu düşündüğü bir dönemde, Sihlerin ve İngilizlerin müslümanlara olan baskı ve zulmüne karşı kurduğu Tarikat-ı Muhammediyye hareketi, ona siyasi bir kimlik kazandırmıştır. Bu makalede Hint altkıtasında sözü edilen yüzyılda Seyyid Ahmed Şehid ve onun liderliğinde ortaya çıkan Tarikat-ı Muhammediyye hareketinin fikirleri ve bölgedeki etkisi ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
Seyyid Ahmed Şehid, Tarikat-ı Muhammediyye, Cihad, Şirk, İhya
Kaynakça
- Abou Zahab, Mariam, Salafism in Pakistan: The Ahl-e Hadith Movement, Global Salafism: İslam’s New Religious Movement, Editör. Roel Meijer, 126-142. London. Hurst&Company, 2009.
- Ahmad Khan, Muinüddin, Tariqah-ı Muhammadıyah Movement: An Analytical study, Islamic Studies, 6/4 (1967), 375-388.
- Ahmed, Aziz, Hindistan ve Pakistan’da Modernizm ve İslam, çev. Ahmet Küskün, İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1990.
- Ahmed, Qeyamuddin, The Wahabi Movement in India, India: Ghost Printing House, 1966.
- Allen, Charles, The Hidden Roots of Wahhabism in British India, World Policy Journal, 22/2 (2005) 87-93.
- Ansari, Bazmee, Sayyid Ahmad Shahid in the Light of his letters, Islamic Studies, 15/4 (1976), 231-245.
- Ansari, A. S. Bazmee, “İsmail Şehid”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (İstanbul: TDV Yayınları, 2001) 23/124.
- Aydın, Ahmed, Şah Veliyyullah ed-Dihlevi ve Dihlevilik (İstanbul: İbn Haldun Üniversitesi Yayınları, 2023.
- Aziz, Ahmed, Hindistan’da İslam Kültürü Çalışmaları, çev. Latif Boyacı, İstanbul: İnsan Yayınları, I. Baskı, 1995.
- Bahâuddin, Muhammed, Tarih-i Ehl-i Hadis, Dehli: Mektebe-i İslamiyye, 2008.