Zeydî Hadis Yorumunda Ehl-i Hadise Meyletme Belirtileri: Yahya b. Hüseyin (ö.298/911) ve Ahmed b. Süleyman (ö. 566/1171) Arasında Bir Karşılaştırma
Öz
Kuruluşu Zeyd b. Ali’ye (öl. 122/740) dayandırılan Zeydiyye mezhebi, Yahyâ b. Hüseyin (öl. 298/911) döneminde hadislerin sıhhatini belirlemede Kur’an’a arzı ve eleştirel aklı önceleyen yapısıyla dikkatleri çekmektedir. Buna göre muhaddisler görüşlerine muhalif olan rivayetleri keskin bir dille reddetme üslubunu tercih etmektedir. Peki, bu üslup aynı şekilde devam etmiş midir yoksa Zeydî düşünce içerisinde diğer fraksiyonlara, özellikle de Ehl-i sünnet düşüncesine yaklaşılarak bir söylem değişikliği olmuş mudur? Makalenin amacı bu soruya cevap bulmaktır. Bu sebeple Hicrî 3. Asırda yaşamış Zeydî âlim Yahyâ b. Hüseyin ile Hicrî 6. Asırda yaşamış olan Ahmed b. Süleyman (öl. 566/1171) arasında bir karşılaştırma yapılarak sorunun cevabı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızı Yahyâ b. Hüseyin’in Kitabü’l-ahkâm ve el-Müntehab adlı eserleri ile Ahmed b. Süleyman’ın ahkâm hadislerini derlediği Usulü’l-ahkâm adlı eseri çerçevesinde yaptık. Konuyu iki ilim adamının farklı hükümleri ve aynı hükümlere farklı yorumları şeklinde iki ana başlık ve bunları takip eden alt başlıklar şeklinde ele aldık.
Anahtar Kelimeler
Hadis, Zeydiyye, Yahyâ b. Hüseyin, Ahmed b. Süleyman, Hadis yorumu
Etik Beyan
Çalışmanın hazırlanması esnasında bilimsel ve etik ilkelere uyulduğunu ve yararlanılan tüm kaynakların kaynakçada belirtildiğini bildiririm.
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. Mısır: Müessesetü Kurtuba, 1313/1895.
- Ahmed b. Süleyman. Usûlü’l-ahkâm fi’l-halâli ve’l-harâm. 2 Cilt. Amman: Müessesetü’l-İmam Ali es-Sikafiyye, ts.
- Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Câmiu’s-Sahîh. b.y.: Dâru Tavku’n-Necât, 1422.
- Demirci, Kadir. “Hicrî III. Asırda Zeydî Bir Muhaddisin Metin Tenkidine Yaklaşımı”. İslâmî İlimler Dergisi 2/2 (Güz 2007), 11-28.
- Demirci, Kadir. “Şafiî’nin Zeydî Hadis Anlayışına Etkisi”. EKEV Akademi Dergisi - Sosyal Bilimler 14/44 (2010), 213-226.
- Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as. Sünenü Ebî Dâvûd. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, ts.
- el-Hasenî, Ebu’l-Abbas. el-Mesâbîh. Sâde: Müessesetü’l-İmam Zeyd b. Ali es-Sikâfiyye, 2002.
- Köse, Saffet. “Hâdî-İlelhak Yahyâ b. Hüseyin”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 15/17-18. (İstanbul: TDV Yayınları, 1418/1997).
- Köse, Saffet. “Zeyd b. Ali”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 44/313-316. (İstanbul: TDV Yayınları, 1434/2013).
- Kuşeyrî, Ebu’l-Huseyin Müslim b. Haccac. Sahîhu Müslim. b.y.: Dâru İhya-i Kütübi’l-Arabiyye, 1955.