The Modern Arab Woman Poet Bahithat al-Bādiya and Kasīde Nisāiyye

Öz

This study examines Bahithat al-Bādiya (Malak Hifnī Nāsif), a prominent figure in the struggle for women’s social rights in late 19th and early 20th-century Egypt, and her work Kasīde Nisāiyye. The research explores how this intellectual used literature as a tool for reform, advocating for women’s education, familial rights, and improved social status within an Islamic framework. Analyzing her works in the sociocultural context of Egypt’s modernization movements, the study highlights Kasīde Nisāiyye as a unique text within classical Arabic poetry, defending women’s legitimate rights. Key themes include girls’ education, domestic justice, and women’s societal contributions. Bahithat al-Bādiya’s approach offers a reformist perspective rooted in Islamic sources rather than Western feminist discourse, emphasizing correct interpretation of religious texts to propose social reforms. As a pioneering thinker advocating women’s rights within an Islamic framework, her ideas remain relevant to contemporary debates on gender in Arab societies.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language and Rhetoric
• Woman
• Egypt
• Bahithat al-Badiya
• Qasidat al-Nisa'iyya

Modern Arap Kadın Şairi Bâhisetü’l-Bâdiye ve Kasîde Nisâiyye

Öz

Bu çalışma, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Mısır’da kadınların sosyal hakları mücadelesinin önemli isimlerinden Bâhisetü’l-bâdiye (Melek Hifnî Nâsif) ve onun Kasîde Nisâiyye adlı eserini ele almaktadır. Araştırma, İslamî değerler ışığında kadınların eğitim, aile içi haklar ve toplumsal konumlarının iyileştirilmesi için çaba gösteren bu münevver şahsiyetin, edebiyatı bir ıslah aracı olarak nasıl kullandığını incelemektedir. Dönemin sosyokültürel şartları ve Mısır’daki yenileşme hareketleri bağlamında, Bâhisetü’l-bâdiye’nin çalışmaları titizlikle analiz edilmiştir. Kasîde Nisâiyye, klasik Arap şiir geleneği içinde kadınların meşru haklarını savunan özgün bir metin olarak değerlendirilmiştir. Eserde öne çıkan temalar arasında kız çocuklarının eğitimi, aile içi adalet ve kadınların topluma katkıları yer almaktadır. Bâhisetü’l-bâdiye’nin yaklaşımı, Batılı feminist söylemlerden ziyade İslamî kaynaklara dayalı ıslahatçı bir perspektif sunmaktadır. Çalışma, onun dinî referansları doğru anlama ve yorumlama yoluyla toplumsal düzenlemeler önerdiğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan Bâhisetü’l-bâdiye, İslamî çerçevede kadın haklarını savunan öncü bir mütefekkir olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, modern Arap toplumunda kadın konusundaki tartışmalara İslamî bir perspektifle katkı sunan bu önemli şahsiyetin düşüncelerinin günümüz için hâlâ önem taşıdığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Belagatı
• Kadın
• Mısır
• Bahisetülbadiye
• Kaside Nisaiyye

Kaynakça

1. Badran, Margot. “The Feminist Vision in the Writings of Three Turn-of-the-Century Egyptian Women”. Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies 15/1/2 (1988), 11-20.
2. Cârim, Alî. el-Muntehab min edebi’l-arab. 4 Cilt. Mısır: Dâru’l-kitâbi’l-arabî, 1954.
3. Ceylan, Senem. “Mısır Sinemasında Feminist Bir Temsil Kahire 678 Örneği”. Şarkiyat Mecmuası 27 (2015), 72-90.
4. Ceylan, Senem. “Modern Yemen Romanında Mekân Bağlamında Kadının Konumlandırılışı”. Journal of Turkısh Studies 12/30 (2017), 401-413.
5. Ceylan, Senem. “Nevâl es-Sâ‘dâvî’nin ‘Petrol Diyarında Aşk’ Romanında Kara ve Kadın”. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi 1 (2018), 33-42.
6. Ceylan, Senem. “Selva Bekr Öykülerinde Kadın Olgusu”. Şarkiyat Mecmuası 24 (2014), 135-146.
7. Cole, Juan Ricardo. “Feminism, Class, and Islam in Turn-of-the-Century Egypt”. International Journal of Middle East Studies 13/4 (1981), 387-407.
8. Cundî, Ethem Âl el-. A‘lâmü’l-edeb ve’l-fenn. Dımaşk: el-İttihâd, 1958.

9. Durmuş, İsmail. “İntihâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22/346-347. Istanbul: TDV Yayınları, 2000.
10. Early, Evelyn Aleene. “Bahithat al-Badiya: Cairo Viewed from the Fayyum Qasis”. Journal of Near Eastern Studies 40/4 (1981), 339-341.
11. Ecehan, Somuncuoğlu. “On Dokuzuncu Yüzyılda Nahda Hareketi: Modern Arap Düşüncesinin Oluşumu, Kapsamı ve Sınırları”. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 3/1 (2015), 103-120. https://doi.org/10.14782/SBD.2015112080
12. Goldschmidt Jr., Arthur. Kâmûsu terâcim Mısri’l-hadîse. Kahire: el-Meclisu’l-a‘lâ li’s-sekâfe, 1. Basım, 2003.
13. İskenderî, Ahmed el-İnânî, Mustafâ. el-Vasît fi’l-edebi’l-arabî ve târîhihi. Mısır: Matbaatü’l-Maarif, 5. Basım, 1925.
14. Korkmaz, Bülent. “Modern Arap Edebiyatında Kadın Yazarların Doğuşu”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi Dergisi 54/1 (2014), 61-80.
15. Kurzman, Charles. el-İslâm ve’t-tahdîs meşrûâtü’t-tecdîd fi’l-âlemi’l-islâmiyyi. Beyrut: Merkezu nuhûz li’d-dirâsât ve’n-neşr, 1. Basım, 2020.
16. Landau, Jacob M. Modern Arap Edebiyatı Tarihi (20. Yüzyıl). İstanbul: Gündoğan Yayınları, 1994.
17. Meydânî, Ahmed b. Muhammed el-. Mecmau’l-emsâl. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ma‘rife, ts.
18. Mûsâ, Selâme. el-Yevm ve’l-gad. İngiltere: Hindâvî, 2019.
19. Nâsif, Melek Hifnî. en-Nisâiyyât. Mısır: Max Group, 2. Basım, 1925.
20. Neklâvî, Fethî en-. “Kâsım Emîn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 24/541-542. Istanbul: TDV Yayınları, 2001.
21. Seyyid, Ahmed Lutfî es-. el-Muntehabât. Mısır: Dâru’n-neşr ve’l-hadîs, 1937.
22. Şakir, Ergin Ali. “Bâhisetülbâdiye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 4/488. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
23. Şakir, Ergin Ali. “Hifnî Nâsıf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17/478-479. Istanbul: TDV Yayınları, 1998.
24. Ürün, Ahmet Kazım. Modern Arap Edebiyatı. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2015.
25. Yıldız, Musa. “Selâme Mûsâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36/347-348. Istanbul: TDV Yayınları, 2009.
26. Yousef, Hoda. “Malak Hifni Nasif: Negotiations of a Feminist Agenda between the European and the Colonial”. Journal of Middle East Women’s Studies 7/1 (2011), 70-89.