Dindarlık ve Başkasının Üzüntüsüne Sevinme (Schadenfreude) İlişkisinde İlahi Adalet İnancının Düzenleyici Etkisi

Öz

Bu çalışmada schadenfreude, ilahi adalet inancı ve dindarlık düzeyleri arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Schadenfreude, başkasının üzüntüsüne sevinme olarak tanımlanır. Bu yönüyle dinlerde bulunan merhamet, yardımseverlik ve özdenetim değerleri ile uyumsuz bir yapıya sahiptir. İlahi adalet inancı ise dindarlıkla bağlantılı ve başkasının üzüntüsüne sevinme duygusunu meşrulaştırmak için kullanılabilen bir değişkendir. Bu bağlamda çalışmada, başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu ile dindarlık arasındaki ilişkinin niteliği ile ilahi adalet inancının bu ilişkide düzenleyici bir rol üstlenip üstlenmediği incelenmiştir. Bu amaçla nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmış, araştırma verileri Başkasının Üzüntüsüne Sevinme Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve İlahi Adalet İnancı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verileri Jamovi programı ile analiz edilmiş, Pearson korelasyon ve regresyon uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda dindarlık ile başkasının üzüntüsüne sevinme arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Diğer taraftan dindarlık ile başkasının üzüntüsüne sevinme arasındaki ilişkide ilahi adalet inancının düzenleyici etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Bir diğer sonuç olarak, dindarlık ile ilahi adalet arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş, başkasının üzüntüsüne sevinme ile ilahi adalet arasında ise anlamlılık seviyesine ulaşan bir ilişki olmadığı bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Din Psikolojisi
• Dindarlık
• İlahi Adalet İnancı
• Hak Etme
• Başkasının Üzüntüsüne Sevinme

The Moderating Role of Belief in Divine Justice in the Relationship Between Religiosity and Schadenfreude

Öz

This study examines the relationships between schadenfreude, belief in divine justice, and levels of religiosity. Schadenfreude, defined as deriving pleasure from the misfortunes of others, stands in contrast to religious values such as compassion, altruism, and self-control. Conversely, belief in divine justice is a variable associated with religiosity that may serve to justify schadenfreude. Within this framework, the study investigates the nature of the link between schadenfreude and religiosity, specifically testing whether belief in divine justice functions as a moderator in this relationship. Employing a relational survey design from quantitative research methods, data were gathered using the Schadenfreude Scale, the Religiosity Scale, and the Belief in Divine Justice Scale. The data were analyzed via Jamovi, utilizing Pearson correlation and regression analyses. The findings revealed a significant negative correlation between religiosity and schadenfreude. Furthermore, belief in divine justice was found to have no moderating effect on the relationship between religiosity and schadenfreude. Finally, while a significant positive relationship was identified between religiosity and belief in divine justice, no statistically significant relationship was observed between schadenfreude and belief in divine justice.

Anahtar Kelimeler

• Psychology of Religion
• Religiosity
• Belief in Divine Justice
• Deservingness
• Deriving Pleasure from the Misfortunes of Others

Kaynakça

1. Akın, Rıdvan. Örgütsel Etik İklim ve Narsisizmin Schadenfreude Eğilimi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Erzurum: Erzurum Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
2. Asma, Pınar Demir - Coşkun, Hamit. “Nezaketsiz Davranış, Sosyal Kimlik ve Schadenfreude İlişkisi: Hak Etme ve Duyguların Rolü”. Humanistic Perspective 6/2 (Haziran 2024), 202-221. https://doi.org/10.47793/hp.1417599
3. Ayten, Ali. Empati ve Din Türkiye’de Yardımlaşma ve Dindarlık Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. İstanbul: İz Yayıncılık, 2013.
4. Ayten, Ali. Prososyal Davranışlarda Dindarlık ve Empatinin Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2009.
5. Ayten, Ali - Yıldız, Refik. “Dindarlık, Hayat Memnuniyeti İlişkisinde Dinî Başa Çıkmanın Rolü Nedir? Emekliler Üzerine Bir Araştırma”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 16/1 (2016), 281-308.
6. Cikara, M. vd. “Their Pain Gives Us Pleasure: How Intergroup Dynamics Shape Empathic Failures and Counter-empathic Responses”. Journal of Experimental Social Psychology 55 (2014), 110-125. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2014.06.007
7. Cikara, Mina - Fiske, Susan T. “Their Pain, Our Pleasure: Stereotype Content and Schadenfreude”. Annals of the New York Academy of Sciences 1299/1 (2013), 52-59. https://doi.org/10.1111/nyas.12179
8. Dasborough, Marie - Harvey, Paul. “Schadenfreude: The (not so) Secret Joy of Another’s Misfortune”. Journal of Business Ethics 141/4 (2017), 693-707. https://doi.org/10.1007/s10551-016-3060-7

9. Dijk, Wilco van vd. “Deservingness and Schadenfreude”. Cognition and Emotion 19/6 (Eylül 2005), 933-939. https://doi.org/10.1080/02699930541000066
10. Dijk, Wilco W. van vd. “The Role of Self-Evaluation and Envy in Schadenfreude”. European Review of Social Psychology 26/1 (Ocak 2015), 247-282. https://doi.org/10.1080/10463283.2015.1111600
11. Dijk, Wilco W. van vd. “Towards Understanding Pleasure at the Misfortunes of Others: The Impact of Self-Evaluation Threat on Schadenfreude”. Cognition and Emotion 25/2 (Şubat 2011), 360-368. https://doi.org/10.1080/02699931.2010.487365
12. Ellison, Christopher G. “Are Religious People Nice People? Evidence from the National Survey of Black Americans”. Social Forces 71/2 (Aralık 1992), 411-430. https://doi.org/10.1093/sf/71.2.411
13. Erzi, Seda. Başkasının Zararına Sevinme. Ankara: Nobel Bilimsel, 2022.
14. Erzi, Seda. “Yardım Davranışlarının Schadenfreude, Benlik Saygısı ve Benlik Tehdit Algısı Bakımından İncelenmesi”. Kastamonu Education Journal 27/3 (Mayıs 2019), 1015-1021. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2369
15. F. Bassett, Jonathan - L. Cate, Kelly. “Mortality Salience Increases Belief in a Just World but Not Schadenfreude in Response to a Natural Disaster Affecting a Religious Out-Group”. The Open Psychology Journal 7 (2014), 64-69. https://doi.org/10.2174/1874350101407010064
16. Feather, N. T. “Deservingness and Emotions: Applying the Structural Model of Deservingness to the Analysis of Affective Reactions to Outcomes”. European Review of Social Psychology 17/1 (Ocak 2006), 38-73. https://doi.org/10.1080/10463280600662321
17. Feather, N. T. vd. “Integrating Multiple Perspectives on Schadenfreude: The Role of Deservingness and Emotions”. Motivation and Emotion 37/3 (Eylül 2013), 574-585. https://doi.org/10.1007/s11031-012-9331-4
18. Hacıkeleşoğlu, Hızır - Kartopu, Saffet. “Merhamet ve Dindarlık: Üniversite Öğrencileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma”. The Journal of Academic Social Science Studies 6/59 (Ağustos 2024), 203-227. https://doi.org/10.9761/JASSS7234