Dindarlık ve Başkasının Üzüntüsüne Sevinme (Schadenfreude) İlişkisinde İlahi Adalet İnancının Düzenleyici Etkisi
Öz
Bu çalışmada schadenfreude, ilahi adalet inancı ve dindarlık düzeyleri arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Schadenfreude, başkasının üzüntüsüne sevinme olarak tanımlanır. Bu yönüyle dinlerde bulunan merhamet, yardımseverlik ve özdenetim değerleri ile uyumsuz bir yapıya sahiptir. İlahi adalet inancı ise dindarlıkla bağlantılı ve başkasının üzüntüsüne sevinme duygusunu meşrulaştırmak için kullanılabilen bir değişkendir. Bu bağlamda çalışmada, başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu ile dindarlık arasındaki ilişkinin niteliği ile ilahi adalet inancının bu ilişkide düzenleyici bir rol üstlenip üstlenmediği incelenmiştir. Bu amaçla nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmış, araştırma verileri Başkasının Üzüntüsüne Sevinme Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve İlahi Adalet İnancı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verileri Jamovi programı ile analiz edilmiş, Pearson korelasyon ve regresyon uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda dindarlık ile başkasının üzüntüsüne sevinme arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Diğer taraftan dindarlık ile başkasının üzüntüsüne sevinme arasındaki ilişkide ilahi adalet inancının düzenleyici etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Bir diğer sonuç olarak, dindarlık ile ilahi adalet arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş, başkasının üzüntüsüne sevinme ile ilahi adalet arasında ise anlamlılık seviyesine ulaşan bir ilişki olmadığı bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Din Psikolojisi, Dindarlık, İlahi Adalet İnancı, Hak Etme, Başkasının Üzüntüsüne Sevinme
Kaynakça
- Akın, Rıdvan. Örgütsel Etik İklim ve Narsisizmin Schadenfreude Eğilimi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Erzurum: Erzurum Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
- Asma, Pınar Demir - Coşkun, Hamit. “Nezaketsiz Davranış, Sosyal Kimlik ve Schadenfreude İlişkisi: Hak Etme ve Duyguların Rolü”. Humanistic Perspective 6/2 (Haziran 2024), 202-221. https://doi.org/10.47793/hp.1417599
- Ayten, Ali. Empati ve Din Türkiye’de Yardımlaşma ve Dindarlık Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. İstanbul: İz Yayıncılık, 2013.
- Ayten, Ali. Prososyal Davranışlarda Dindarlık ve Empatinin Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2009.
- Ayten, Ali - Yıldız, Refik. “Dindarlık, Hayat Memnuniyeti İlişkisinde Dinî Başa Çıkmanın Rolü Nedir? Emekliler Üzerine Bir Araştırma”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 16/1 (2016), 281-308.
- Cikara, M. vd. “Their Pain Gives Us Pleasure: How Intergroup Dynamics Shape Empathic Failures and Counter-empathic Responses”. Journal of Experimental Social Psychology 55 (2014), 110-125. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2014.06.007
- Cikara, Mina - Fiske, Susan T. “Their Pain, Our Pleasure: Stereotype Content and Schadenfreude”. Annals of the New York Academy of Sciences 1299/1 (2013), 52-59. https://doi.org/10.1111/nyas.12179
- Dasborough, Marie - Harvey, Paul. “Schadenfreude: The (not so) Secret Joy of Another’s Misfortune”. Journal of Business Ethics 141/4 (2017), 693-707. https://doi.org/10.1007/s10551-016-3060-7
- Dijk, Wilco van vd. “Deservingness and Schadenfreude”. Cognition and Emotion 19/6 (Eylül 2005), 933-939. https://doi.org/10.1080/02699930541000066
- Dijk, Wilco W. van vd. “The Role of Self-Evaluation and Envy in Schadenfreude”. European Review of Social Psychology 26/1 (Ocak 2015), 247-282. https://doi.org/10.1080/10463283.2015.1111600