Din Eğitiminde Devlet Denetimi: Azerbaycan Dini Kurumlarla İş Üzre Devlet Komitesi Örneği

Bu çalışmada, Azerbaycan’da din eğitimi alanında devlet denetiminin kurumsal yapısı ve işleyişi ele alınacaktır. Çalışmanın amacı, Azerbaycan’da din eğitimi alanında devlet denetiminin nasıl yapılandırıldığı ve uygulandığını, Dini Kurumlarla İş Üzre Devlet Komitesi örneği üzerinden irdeleyici ve yorumlayıcı bir perspektifle incelemektir. Çalışma, özellikle Dini Kurumlarla İş Üzre Devlet Komitesi’nin (DKİDK) din eğitimi üzerindeki rolünü, yetkilerini ve uygulamalarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tasarlanmıştır. Çalışma nitel yöntemlerden belge ve literatür analizine dayanmaktadır. Veriler, nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak doküman analizi temelinde toplanmış; ilgili mevzuat, resmî raporlar, kurumsal yayınlar ve konuya ilişkin akademik çalışmalar incelenmiştir. Elde edilen veriler, yorumlayıcı bir yaklaşımla betimsel ve doküman analizi teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Doküman analizinin geçerliliğini sağlamak amacıyla kullanılan kaynakların açık, tutarlı ve belirsizlik içermeyen nitelikte olmasına özen gösterilmiştir. Azerbaycan’ın laiklik anlayışı çerçevesinde din eğitiminin nasıl düzenlendiği, devlet denetiminin gerekçeleri ve sonuçları tartışılmıştır. Çalışmada, devlet denetiminin din eğitimi üzerindeki etkilerini değerlendirmek hedeflenmiştir. Elde edilen bulgular, Azerbaycan’da din eğitiminin laiklik ilkesi doğrultusunda ancak güçlü bir devlet denetimi altında yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda, Dini Kurumlarla İş Üzre Devlet Komitesi’nin din eğitimi alanında düzenleyici, denetleyici ve yönlendirici bir kamu otoritesi olarak faaliyet gösterdiği; kurum yapısının ise güvenlik, toplumsal istikrar ve radikalizmle mücadele hedefleri doğrultusunda şekillendiği anlaşılmıştır.

This study examines the institutional structure and functioning of state supervision in the field of religious education in Azerbaijan. The aim of the study is to analyze how state supervision in religious education is structured and implemented in Azerbaijan, through an interpretative and analytical perspective, with particular reference to the State Committee on Affairs with Religious Associations of the Republic of Azerbaijan (SCARA). The research specifically seeks to examine the role, authority, and practices of the SCARA in relation to religious education. The study is designed within the framework of qualitative research methodology. It is based on document and literature analysis as qualitative research methods. The data were collected through document analysis in accordance with qualitative research principles; relevant legislation, official reports, institutional publications, and academic studies on the subject were examined. The obtained data were evaluated using descriptive and document analysis techniques within an interpretative framework. In order to ensure the validity of the document analysis, particular attention was paid to the clarity, consistency, and unambiguity of the sources used. Within the framework of Azerbaijan’s understanding of secularism, the regulation of religious education, as well as the justifications and implications of state supervision, are discussed. The study aims to assess the effects of state supervision on religious education.