İslam Kamu Hukukunda Olağanüstü Hâl Rejimi

Olağanüstü hâllerde hukuka bağlı kalınması bir sistemin hukukîliğini göstermesi açısından önemlidir. İslam hukukunda olağanüstü durumlarda normal zamanlardan farklı bir hukukî işleyiş söz konusudur. Bu işleyişte muamelat alanının yanı sıra kamu hukukunda önemli düzenlemeler bulunmaktadır. Kamu yararının temini, zararın giderilmesi ve İslam’ın sabit ilkelerine bağlı kalarak yürütme, kamu haklarını sınırlandırabilir. Yürütmenin düzenlemeleri, hukukî çerçevenin dışına çıkmayıp yargı denetimi ile hukukî koruma altındadır. Bu makale; olağanüstü hâllerin İslam hukukundaki kökenlerini irdeleyerek İslam kamu hukukuna göre olağanüstü hâllerde uygulanacak hukukî prosedürü tespit etme ve kamu hukukuna yansımalarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada yürütmenin kamuya yönelik sınırlandırmaları ele alınarak pozitif hukuk doktrinlerindeki olağanüstü hâl uygulamalarının İslam kamu hukukundaki varlığı ve keyfiyyeti incelenmiştir. İslam hukukunda normal zamanlarda ahkâmın belirlendiği sabiteler ve değişkenler üzerinden olağanüstü durumlarda belirlenen düzenlemelerin hukukî alt zemini ve yargı denetim mekanizması ortaya konmuştur. Kamuya yönelik olağanüstü hâl uygulamalarının, hukukî çerçevenin dâhilinde olup İslam hukukunun olağanüstü hâllerde de hukukîliğini koruduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Adherence to the legal framework in extraordinary circumstances is crucial in demonstrating the legitimacy of a system. Islamic public law contains significant provisions for extraordinary situations. The executive branch may restrict public rights while adhering to the principle of ensuring public benefit and mitigating harm, in accordance with the general principles of Islam. The legality of the executive's regulations is protected by judicial review. This article aims to reveal the origins of extraordinary circumstances in Islamic law and the reflections of determining the legal procedure to be applied in extraordinary circumstances in Islamic public law. The application of extraordinary circumstances in Islamic public law within positive law doctrines has been examined. The legal basis and judicial review of regulations in Islamic law during states of emergency have been established. It has been concluded that Islamic law remains legally valid even during states of emergency.