İSHAK HOCASI AHMED GÜZELHİSÂRÎ'NİN VAHDET-NÂME-İ ÂLEM-ENGÎZ MESNEVÎSİ'NDE YARATILIŞ ve FELEKLER
Öz
Kozmogoni ve astronomi asırlardır edebî eserlere konu olmuştur. Özellikle tevhîdler, na’tlar gibi dîni ve tasavvufî mesnevîlerde yaratılış ve feleklerle alakalı kavramlara yer verilmiş, her müellif kendi bilgi birikimine göre bu konuları eserinde dile getirmiştir. Aynı şekilde dîvan şairleri de felekler ve yaratılışla ilgili motifleri beyitlerine dâhil etmişler, benzetme yoluyla da olsa feleklerle ilgili terimleri sıkça kullanmışlardır. Türk-İslam Edebiyatı araştırmacılarının metin tahlili çalışmalarında başvurabilecekleri astronomiye ve feleklere dair bütün terminolojiyi hâvî derli toplu bir kaynağın olmayışı dikkatimizi celbetmiştir. Bundan dolayı bu makalenin sözkonusu alanda çalışanlar için faydalı olacağını düşündük.
Çalışmamızda hem bir astronomi bilgini hem de yetenekli bir şair olan İshak Hocası’nın Vahdet-nâme mesnevîsinde yaratılış ve felekler konusunu nasıl ele aldığı anlatılacaktır.
Anahtar Kelimeler
İshak Hocası Ahmed,Ebediyat,Vahdet-nâme,Kozmogoni,Astronomi,Felekler
Kaynakça
- Aclûnî, İsmail b. Muhammed, Keşfü’l-hafâ ve muzîlü’l-ilbâs ‘amme’ş-tehara mine’l-ehâdîs ‘alâ elsineti’n-nâs, Dâr-ı İhyâü’t-Türâsi’l-Arabî, Cilt: I-II, Beyrut 1351.
- Ahmed-i Dâ'î, Çengnâme, Haz. Gönül Alpay Tekin, Published at Harvard Universty, Harvard 1992.
- Albânî, Muhammed Nâsıruddîn, Silsiletü’l-ehâdîsi’z-zaîfe ve’l-mevzûa, Mektebetü’l- Maârif, Riyad 1992.
- Altıntaş, Hayrani, Erzurumlu İbrâhim Hakkı, MEB Yay., İstanbul 1997.
- And, Metin, Minyatürlerle Osmanlı-İslâm Mitologyası, Akbank Yay., İstanbul 1998.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail, Sahîh-i Buhârî, Dâru't-Tıbâ'ati'lÂmire, İstanbul 1315.
- Büyükkarcı, Fatma, Firdevsî-i Tavîl ve Dâvet-nâme'si, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Boğaziçi Üniv. SBE, İstanbul 1993.
- Çavuşoğlu, Mehmed, Necati Bey Divanı'nın Tahlili, Kitabevi Yay., İstanbul 2001.
- Çelebioğlu, Amil, “Ay-Kültür ve Edebiyat-”, TDVİA, Cilt: IV, İstanbul 1991.
- Demirci, Mehmet, Nûr-i Muhammedî, Kitabevi, İstanbul 2008.