TÜRK-İSLÂM EDEBİYATINDA GÜL SEMBOLÜ VE GÜL HAKKINDAKİ UYDURMA RİVAYETLERLE İLİŞKİSİ
Öz
Türk-İslâm
Edebiyatı’nda na’t, mevlid, hilye, mi‘râcnâme gibi bazı türler Hz. Peygamber’i
doğrudan konu edinmiş ve bu eserlerde âyet ve hadislere de yer verilmiştir.
Edebiyat ve sanatta sevgi, aşk, güzellik gibi pek çok soyut kavram sembollerle
dile getirilmiştir. Bu sembollerden biri olan gül ise diğerlerine göre oldukça
geniş bir kullanım alanına sahiptir. Edebiyat ve sanatta birçok sembolik anlamı
yanında gül, Hz. Peygamber’i veya Hz. Peygamber gülü sembolize etmektedir. Bu
husus dile getirilirken bazen açıkça veya telmih yoluyla gül hakkındaki uydurma
rivayetler de referans olarak zikredilmiştir. Bu makalede edebiyatta gülün Hz.
Peygamber’le ilişkisinin söz konusu rivayetlerle ilgisi ve rivayetlerin bu
düşünceye etkisinin olup olmadığı ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aclûnî, İsmâîl b. Muhammed, Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ştehere mine’l-ehâdîs alâ elsineti’n-nâs. 2 cilt. Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, 1351/1932.
- Açıl, Berat. “Klasik Türk Şiirinde Estetik Bir Unsur Olarak Çiçekler”. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 5 (Bahar 2018): 1-28.
- Akgül, Serpil. “16. Yüzyıldaki Bazı Divan Şairlerinin Türkçe Divanlarında Gül: Bâkî, Fuzûlî, Hayâlî Bey, Muhibbî, Nev’î, Taşlıcalı Yahyâ, Usûlî, Zatî”. Yüksek Lisans Tezi, Celal Bayar Üniversitesi, 2013.
- Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasan Ali b. Sultan Muhammed el-Herevî, Esrâru’l-merfûa fi’l-ahbâri’l-mevzûa, thk.: Muhammed es-Sabbaâğ, Beyrut: Dârü’l-Emâne/ Müessesetü’r-Risâle, t.y.
- Andı, M. Fatih. “Modern Türk Şiirinde Gül İmajı”. Gül Kitabı- Gül Kültürü Üzerine İncelemeler. ed.: Bilal Kemikli, Selami Turan, 3-19. Isparta: Isparta Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Yayınları, 2010.
- Ayvazoğlu, Beşir. Güller Kitabı: Türk Çiçek Kültürü Üzerine Bir Deneme. İstanbul: Kapı Yayınları, 2016.
- Ayvazoğlu, Beşir. “Türk Edebiyatında Gül’ün Yeri ve Hz. Peygamber ile İlgisi”. Hz. Muhammed ve Gençlik: (Kutlu Doğum Haftası, 1992), 111-115. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1995.
- Ayyıldız, Mustafa- Canlı, Suna. “Gül Sembolünün Taşıdığı Anlam Bakımından ‘Gül Yetiştiren Adam’ ve ‘Gülün Adı’ Romanları Üzerine Bir İnceleme”. Gül Kitabı- Gül Kültürü Üzerine İncelemeler. ed.: Bilal Kemikli, Selami Turan, 21-28. Isparta: Isparta Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Yayınları, 2010.
- Bardakçı, Mehmet Necmettin. “Türk Tasavvuf Kültüründe Gül Sembolü Üzerine Bazı Düşünceler”. Gül Kitabı- Gül Kültürü Üzerine İncelemeler. ed.: Bilal Kemikli, Selami Turan, 109-115. Isparta: Isparta Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Yayınları, 2010.
- Bayram, Yavuz. “Burdur’un ve Divanların Gülü”. I. Burdur Sempozyumu (16-19 Kasım 2005), 368-386. Burdur: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları, 2007.