OSMANLI MODERNLEŞME SÜRECİNDE DİN VE KADIN -İSLAM HUKUKU ÜZERİNDEN BİR OKUMA-
Öz
Toplumun diğer yarısını oluşturan “kadın”ın ontolojik açıdan varlığı, değeri, sahip olduğu haklar ve sorumlulukları, toplumsal, zihinsel, kültürel ve dini algılara bağlı olarak her zaman tartışma konusu olmuştur. Özellikle aydınlanma sonrası “tüm insanların eşit olduğu vurgusu” ile kadına dair tüm geleneksel düşünceler, bu düşünceleri besleyen din ve kültür gibi öğeler ya kadına ve kadın ile ilgili pek çok meseleye dair bakış açılarını yenileyip varlığını sürdürecek ya da müntesipleri nezdinde hâkim varlıklarını kaybedecek bir noktaya gelmişlerdir. Bu sebeple günümüzde dinlerin kadına toplumda hak ettiği saygınlığı kazandıracak ve yeni düzenlemelere kapı aralayacak yorumlarının daha yüksek bir sesle dile getirilmesine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu çalışmada semavi dinlerdeki geleneksel yorumlara örnekler sunarken İslam ile ilgili olarak özellikle modernleşme sancılarının ilk olmasa da en yoğun yaşandığı Meşrutiyet sonrası döneminin yorum farklılıklarını ele aldık. Dönemin tartışmalarının izlerini Sırat-ı Müstakim mecmualarından sürerken farklı yorumları kendi tarihsel ve kültürel şartları içinde anlamaya çalıştık.
Anahtar Kelimeler
Kutsal metinler,gelenek,ataerkil yaklaşım,modernite,kadın,Sırat-ı Müstakim,İslam hukuku
Kaynakça
- Ağçoban, Sıddık. “Kadın Olgusunun Kültürel Gelişimi Ve İslam’da Kadının Yeri Üzerine Tartışmalar”, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2/1, (Haziran/2016): 14-24.
- Akdemir, Salih. “Tarih Boyunca ve Kur’an-ı Kerim’de Kadın”, İslami Araştırmalar, 5/4, (1991): 262.
- Akif, Mehmed. “Bir İki Söz”, Sırat-ı Müstakîm, 1/3, (14 Şaban, 1326): 39.
- Aktaş, Cihan. Tanzimat’tan Günümüze Kılık Kıyafet İktidar I, İstanbul: Nehir Yayınları, 1990.
- Aliye, Fatma. İslam Kadınları, trc. Ayhan Pekin -Âmine Pekin, İstanbul: İnkılab Yayınevi, 2009.
- Aliye, Fatma. Teaddüd-i Zevcata Zeyl, haz. Firdevs Canbaz, Ankara: Hece Yayınları, 2007.
- Aliye, Fatma. “Meşâhir-i Nisvân-ı İslamiyye’den Biri: Fatma binti Abbas”, Hanımlara Mahsus Gazete, 8, (7 Rebiyülâhır, 1313): 3-4 . Apaydın, Yunus. “Tesettür”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 40: 539. Ankara: TDV Yayınları, 2011.
- Argıt, Betül İpşirli. “Osmanlı Hukuk Çalışmalarında Kadın”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3/5, (2005), 575-621.
- Aydın, Mehmet Akif. İslam-Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1985.
- Aynur, Hatice Şahin. “İslamî Feminizm Ve Feminist Kur’ân Okumaları Üzerine Genel Bir Değerlendirme”, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 13/3, (2013): 16-107.