BELİRLİ ÖRNEKLER ÇERÇEVESİNDE FIKIH-BAĞLAM İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Kısaca kutsalın ifadesi olan “din” bu yönüyle sabitliğin ve değişmezliğin de ifadesi kabul edilir. Kur’an’da tevhidin ve kulluğun ifadesi olarak din kavramı peygamberlerin ortak tebliğ amacıdır. Dinin evrensel ve değişmez kabul edilen bu boyutunun yanında, insan ilişkilerini düzenlemeye yönelik değişken, dinamik ve yerel bir yapısının olduğunu da belirtmek gerekir. Daha çok düzenlemelerin bağlamına işaret eden bu yön aslında onun evrenselliğinin de garantörü gibidir. Aksi takdirde ilk düzenlemeleri yapan ayetler; zamana, yeni algı ve örflere yenik düşerek kendilerinden sonrası için uygulanma imkânı ve zemini bulamazlar.
Bu makalede toplumsal ve beşeri düzenlemeleri sağlayan ahkâma dair ayet ve hadislerin bazılarının bağlamının ele alınması amaçlanmıştır. Dilsel ve dil dışı olarak adlandırılan bu bağlamların tespiti son derece önemlidir. Çünkü bağlam değiştiğinde hüküm de değişir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agitoğlu, Nurullah. “Hadîste Bağlam İnşâsı”, The Journal of Academic Social Science Studies, 6/5, (Mayıs 2013).
- Apak, Adem. Kur’an’ın Geliş Ortamında Arap Toplumu (Sosyal, Kültürel ve İktisadi Hayat), İstanbul: Kuramer, 2017.
- Aybakan, Bilal. “İslam'da Dini Bilginin Doğası ve Usul-i Fıkhın Geliştirdiği Yorum Tarzına Genel Bir Yaklaşım”, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18, (2000).
- Bakar, Mohd Daud. “Bağlam Teorisi (İhtilafu'l-Haleyn) ve İslam Hukuk Teorisinde İhtilaf Problemi”, trc. Yavuz Köktaş, İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi, 3, (2004).
- el-Basri, Ebu'l-Hüseyn. el-Mu'temed fi usuli'l-fıkh, Beyrut, 1983.
- el-Cevziyye, İbn Kayyum. Zâdü’l-meâd, fi hayri'l-ibad es-Sünnetü’l-Muhammediyye.
- Cündioğlu, Dücane. Kur‘an Çevirilerinin Dünyası, İstanbul: Kitabevi, 1999.
- Çağıl, Orhan Münir. Hukuk Başlangıcı Dersleri, İstanbul: Fakülteler Matbaası, 1966.
- Dihlevî, Şah Veliyyullah. Huccetu'llahi’l-baliğa, trc. Mehmet Erdoğan, İstanbul: İz Yayıncılık, 1994.
- Ebu Zeyd, Nasr Hâmid. Mefhûmu’n-nass dirâse fi ulûmi’l-Kur’an, trc. Mehmet Emin Maşalı, İlahi Hitabın Tabiatı -Metin Anlayışımız ve Kur’an ve İlimleri Üzerine-, Ankara: Kitabiyat Yayınları, 2001.