MUSA KÂZIM BEY’İN (TAŞOZ MUTASARRIFI) KALEMİNDEN BİR OSMANLI ADASI: TAŞOZ
Öz
Ege adaları 15. yüzyıldan itibaren Anadolu kıyılarına yakın olanlarının fethiyle Osmanlı hakimiyetine girmeye başlamıştır. Kuzeydoğu Ege Adaları içinde yer alan ve Ege Denizi’nin en kuzeyinde yer alan Taşoz adası, karaya bağlantısının yakınlığı başta olmak üzere pek çok açıdan stratejik öneme sahiptir.
II. Meşrûtiyet dönemi ilim insanlarından ve idarecilerinden tarihçi, coğrafyacı, eğitimci ve idareci kimliği ile bilinen Musa Kâzım Bey, tarih ve coğrafyaya dair çok sayıda kitap ve makale yazmıştır. Bunlardan biri de 1913 yılında Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası’nda yayımlanan Taşoz Tarihçesi isimli makalesidir. Bu makale Taşoz adasının hem genel tarihine hem de Musa Kâzım Bey’in mutasarrıflık vazifesiyle bizzat bulunduğu Taşoz’un o dönemdeki tarihine ışık tutması bakımından oldukça önemli bir kaynaktır. Musa Kâzım Bey makalesinde Taşoz’un coğrafi, idari, siyasi ve iktisadi tarihi hakkında önemli bilgiler aktarmaktadır. Ayrıca bu makalede Taşoz’un 1672 tarihli bir kânunnâmesi ile Sultan II. Mahmud’un, Taşoz’u Mehmed Ali Paşa’ya ihsan ettiğini belgeleyen bir ferman (mülknâme) yer almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Musa Kazım Bey, Taşoz, Ege Adaları, II. Meşrutiyet, Osmanlı Devleti
Kaynakça
- Afyoncu, Erhan. “Sipahi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37/ 256-258. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
- Akgündüz, Ahmet. Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukuki Tahlilleri. 10. Cilt. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yayınları, 2015.
- Akyılmaz, Gül. “Bâd-ı Hevâ Vergilerine Bir Örnek: Resm-i Ârus”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7/ 1-2 ( Ocak 1999), 115-128.
- Akyüz, Yahya. Türk Eğitim Tarihi. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları, 6. Baskı, 1997.
- Arslan, Ali. Balkanların Anahtarı Önemi Bilinmeyen Ada: Taşöz. İstanbul: Emre Yayınları, 1. Basım, 2005.
- Binbaşıoğlu, Cavit. Başlangıçtan Günümüze Türk Eğitim Tarihi. Ankara: Anı Yayınları, 2009.
- Binbaşıoğlu, Cavit. “Türkiye’de Eğitim Bilimleri Tarihi Araştırmaları: II. Meşrutiyet Döneminden Harf Devrimine Kadar Öğretmen Okullarında Okutulan Eğitim Bilimine İlişkin Kitaplar”. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 16 /2 (1996), 101-113.
- Çağatay, Neşet. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Reayadan Alınan Vergi ve Resimler”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 5/5 (1947), 483-511.
- Demircan, Yasemin. Osmanlı İdaresinde Taşoz. Ankara: TDFO, 1996.
- Düşünmez, Döndü. “Tanzimat Devrinde Kapı Kethüdalığı Müessesesi Hakkında Temel Bilgiler”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 28 ( Aralık 2010), 375-401.