THE IMPACT OF NATIONALISM ON BULGARIA'S INDEPENDENCE

Öz

This study aims to examine the historical background of political and social transformations in the Balkans by analyzing Bulgaria’s process of gaining independence from the Ottoman Empire within the framework of the phenomenon of nationalism. As part of the multi-ethnic structure of the Ottoman Empire, Bulgarian society entered a process of redefining its national identity, particularly under the influence of the nationalist movements that emerged in Europe during the 18th and 19th centuries. During this period, elements such as language, religion, history, and culture played a significant role in the development of national consciousness within Bulgarian society; cultural activities carried out by Bulgarian intellectuals and clergy contributed to the spread of nationalist thought. In particular, the Bulgarian Orthodox Church’s struggle for autonomy and the expansion of Bulgarian-language educational activities were decisive factors in the strengthening of Bulgarian national identity. With the proclamation of the Second Constitutional Monarchy in 1908, the Ottoman Empire sought to transition to a constitutional system of government; however, this political transformation process was insufficient to strengthen the state’s control over the Balkans. During this period, the Ottoman Empire faced significant challenges due to territorial losses in the Balkans and the deterioration of its internal social structure. In this context, the study examines bilateral relations in light of the outcomes of these social events.

Anahtar Kelimeler

• bulgarıa
• ottoman
• balkans
• ındependence
• Nationalism

BULGARİSTAN BAĞIMSIZLIĞINDA MİLLİYETÇİLİĞİN ETKİLERİ

Öz

Bu çalışma, Bulgaristan’ın Osmanlı Devleti’nden bağımsızlık sürecini milliyetçilik olgusu çerçevesinde ele alarak Balkanlar’daki siyasal ve toplumsal dönüşümlerin tarihsel arka planını incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun çok uluslu yapısı içerisinde yer alan Bulgar toplumu, özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa’da ortaya çıkan milliyetçilik akımlarının etkisiyle ulusal kimliğini yeniden tanımlama sürecine girmiştir. Bu dönemde dil, din, tarih ve kültür gibi unsurlar Bulgar toplumunda ulusal bilincin gelişmesinde önemli rol oynamış; Bulgar aydınları ve din adamları tarafından yürütülen kültürel faaliyetler milliyetçi düşüncenin yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır. Özellikle Bulgar Ortodoks Kilisesi’nin özerklik mücadelesi ve Bulgarca eğitim faaliyetlerinin artması, Bulgar ulusal kimliğinin güçlenmesinde belirleyici bir unsur olmuştur.1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle birlikte Osmanlı Devleti anayasal bir yönetim düzenine geçmeye çalışmış, ancak bu siyasal dönüşüm süreci devletin Balkanlar üzerindeki kontrolünü güçlendirmekte yeterli olmamıştır. Bu süreçte Osmanlı, Balkanlar’daki toprak kayıpları ve iç toplumsal yapısındaki bozulmalar nedeniyle büyük zorluklarla karşılaşmıştır. Bu bağlamda çalışmada ikili ilişkiler, toplumsal olayların sonucu ile ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bulgaristan
• osmanlı
• balkanlar
• bağımsızlık
• milliyetçilik

Kaynakça

1. ADANIR, Fikret, FAROQHİ, Suraiya, (Der.), Osmanlı ve Balkanlar: Bir Tarih Yazımı Tartışması, İletişim Yayınları, İstanbul, Yıl 2011.
2. AKŞİN, Sina, Kısa Türkiye Tarihi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, Yıl 2007.
3. ALKAN, Mustafa, “Hüseyin Hilmi Paşa’nın Rumeli Umumi Müfettişliği (1902-1908)”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.13, Sayı.1, Manisa, Yıl. 2015.
4. ARMAOĞLU, Fahir, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1995), Kronik Yayınları, İstanbul, Yıl 2018.
5. AYBARS, Ergün, “Makedonya ve II. Meşrutiyet”, Tarih İncelemeleri Dergisi, C.1, S.1, Yıl.1983.
6. AYDIN, Mahir, “Hüseyin Hilmi Paşa”, TDV İslam Ansiklopedisi, C.18, Yıl.1998.
7. AYDIN, Mahir, Şarki Rumeli Vilayeti, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, Yıl 1992.
8. BAYRAKTAROVA, Emine, “Osmanlı Devleti- Bulgaristan Prensliği ilişkileri (18781908)”, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Ana bilim Dalı (Yüksek Lisans Tezi),İstanbul, Yıl 2002.

9. GENCER, A. İhsan, “Ayastefanos Antlaşması”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C.4, Yıl.1991.
10. HACISALİHOĞLU, Mehmet, Jön Türklerin Balkan Politikası (1908-1913), Divan Disiplinler arası Çalışmalar Dergisi, C.13, S.14, Yıl. 2008.
11. IŞIK, Mustafa, “Bulgaristan’ın Ulus-Devletleşme Süreci Bağlamında Yayılmacı Dış Politikası”, CenRaPS Journal of Social Sciences, C. 5, S. 1, Yıl. 2023.
12. İNALCIK, Halil, Tanzimat ve Bulgar Meselesi, Eren Yayıncılık, İstanbul, Yıl 1992.
13. JELAVİCH, Barbara, Balkan Tarihi: 18. ve 19. Yüzyıllar, (İ. Durdu, G. Tunalı, & H. Koç, Çev.). Küre Yayınları, İstanbul, Yıl 2013.
14. KARADAĞ, Ahmet, Haluk YAMAN, “Üç Farklı Milliyetçilik”, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, C.9, S.2, Yıl. 2018.
15. KARPAT, Kemal H., “Balkanlar’da Osmanlı Mirası ve Ulusçuluk”, Çeviren: Recep Boztemur, İmge Kitabevi, Ankara, Yıl 2004.
16. KERİMOĞLU, Hasan Taner, “İttihat Ve Terakki Cemiyeti’nin Makedonya Politikası Ve Çeteler Kanunu 1908-1912”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, C.14, S.2, Yıl 2014.
17. KİHTİR, Tuğrul, Balkanlar’ın Osmanlı Tarihi (1352-1913), İnkılâp Kitabevi, İstanbul, Yıl 2015.
18. KOYLU, Zafer, “Makedonya’da Çetelerin Meşrutiyet Kulüplerine Dönüşmesi”, Belleten, C.81,S.291,Yıl. 2017.
19. KUTLU, Sacit, Milliyetçilik ve Emperyalizm Yüzyılında Balkanlar ve Osmanlı Devleti, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, Yıl 2007.
20. ÖZDEN, Neşe, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi-I 19. Yüzyılın İkinci Yarısından 20. Yüzyılın Başlarına Kadar Osmanlı Devleti ve Yeni Türkiye’nin Doğuşu (Modernleşen Türkiye), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, Yıl 2023.
21. PETROSYAN, Yuri Aşatoviç, Sovyet Gözüyle Jön Türkler, Bilgi Yayınevi, Ankara, Yıl 1974.
22. ŞİMŞİR, Bilal, Bulgaristan Türkleri (1878-1985), Bilgi Yayınları, Ankara, Yıl 1986.
23. TUNCER, Hüner, II. Abdulhamit’in Yitirdiği Balkan Toprakları, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul, Yıl 2024.
24. TÜRKÖNE, Mümtaz’ er, Siyaset, Lotus Yayınları, Ankara, Yıl 2003.
25. VATANSEVER, Erhan, “Bulgar Milliyetçiliğinin Doğuşu Ve Bulgaristan’ın Bağımsızlığı (1841-1908)”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı ( Yayınlanmamış Doktora Tezi), Edirne, Yıl 2019.
26. WACHTEL, A. Baruch, Dünya Tarihinde Balkanlar, (A. Cevat Akkoyunlu, Çev.), Doğan Kitap, İstanbul, Yıl 2009.
27. YILDIRIM, Bülent, Yıldırım, Fatma, Bulgar Milliyetçiliği: Milliyetçiliğin Coğrafyaları II, Ed. Yusuf Ziya BÖLÜKBAŞI, Gazi Kitabevi, Ankara, Yıl 2020.
28. Трайков, Веселин., Изследвания в чест на проф. Ченгиз Хаков, В: Турция, Балкани, Европа: История и култура. Истанбул: Изд. „Парадигма“, 2013.
29. Радославов, Васил. България и световната криза: Спомени, София: Издателство на Отечествения фронт, 1984.