Süveyş Krizi’ne Türk Basınında İki Farklı Yaklaşım: Cumhuriyet ve Ulus Gazeteleri

Öz

1956 yılında Süveyş Kanalı’nın Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdülnasır tarafından millileştirilmesiyle başlayan Süveyş Krizi, Fransa ve İngiltere’nin uluslararası arenadaki çözüm arayışları ve askeri müdahaleleri ile birlikte uluslararası bir kriz haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu krizin Batı yanlısı bir yayın politikası takip eden Türk basınında nasıl ele alındığını göstermeyi amaçlamıştır. Araştırma kapsamında, krizin patlak verdiği yıllarda Ulus ve Cumhuriyet gazetelerinin köşe yazıları ve haber metinleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Türk basınının krizi ağırlıklı olarak Türkiye’nin Batı Bloğu içindeki konumu ve Sovyetler Birliği’nin bölgedeki yayılmacı emelleri doğrultusunda değerlendirdiğini göstermektedir. Dönemin Demokrat Parti iktidarının dış politika çizgisinin ABD tarafında ilerlemesi sebebiyle Türk basını Nasır’ın hamlelerini endişeyle karşılamıştır. Fakat iki gazete de konuya aynı tehdit algısıyla bakıyor olsa da olayın çözümüne ilişkin fikirler farklılık göstermiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, Süveyş Krizi bağlamında Türk basınının iki öncü temsilcisinin ulusal güvenlik kaygılarını ve krize karşı farklı eksenlerden olan bakış açılarını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Süveyş Krizi
• Türk Basını
• İsrail
• Türk Dış Politikası
• Ulus Gazetesi
• Cumhuriyet Gazetesi.

Two Different Approaches to the Suez Crisis in the Turkish Press: The Newspapers Cumhuriyet and Ulus

Öz

The Suez Crisis, which began in 1956 with the nationalization of the Suez Canal by Egyptian President Gamal Abdel Nasser, became an international crisis with the efforts of France and Britain to find a solution on the international stage and their military interventions. This study aims to show how this crisis was addressed in the Turkish press, which followed a pro Western editorial policy. Within the scope of the research, the columns and news texts of Ulus and Cumhuriyet newspapers during the years when the crisis erupted were examined. The findings indicate that the Turkish press primarily evaluated the crisis in terms of Turkiye’s position within the Western Bloc and the expansionist ambitions of the Soviet Union in the region. Due to the foreign policy stance of the Democrat Party government of the period leaning towards the United States, the Turkish press regarded Nasser’s moves with concern. However, although both newspapers perceived the issue as a threat, their views on resolving it differed. In conclusion, this study reveals the national security concerns of the two leading representatives of the Turkish press and their perspectives on the crisis from different axes in the context of the Suez Crisis.

Anahtar Kelimeler

• Suez Crisis
• Turkish Press
• Turkish Foreign Policy
• Ulus Newspaper
• Cumhuriyet Newspaper.
• Israel

Kaynakça

1. 1. Arşiv Kaynakları
2. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 44411- 211744-14, 04.10.1955.
3. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36451- 146370–26, 04.08.1956.
4. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 22218- 97698–3, 17.08.1956.
5. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36451- 146358–4, 21.08.1956.
6. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36451- 146370–1, 24.08.1956.
7. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36599- 146124–15, 04.09.1956.
8. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36599- 146124–13, 06.09.1956.

9. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36888- 148071–8, 19.09.1956.
10. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36616- 146973–91, 31.10.1956.
11. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36616- 146973–45, 04.12.1956.
12. T.C. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 36616- 146973–12, 06.03.1956.
13. 2. Resmi Yayınlar
14. Yearbook of the United Nations. New York: Department of Public Information, United Nations, 1956.
15. 3. Araştırma Eserler
16. Armaoğlu, Fahir. 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi. İstanbul: Kronik Yayınları, 2023.
17. Armaoğlu, Fahir. Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları. İstanbul: Kronik Yayınları, Kasım 2023.
18. Black, Ian. Komşular ve Düşmanlar: Filistin ve İsrail’deki Araplar ve Yahudiler 1917–2017. İstanbul: Pegasus Yayınları, Aralık 2018.
19. Cleveland, William L. Modern Ortadoğu Tarihi. İstanbul: Agora Kitaplığı, Ağustos 2015.
20. Çınar, Murat. Geçmişten Günümüze Süveyş Kanalı’nın Jeopolitiği. Ankara: İKSAD Yayınevi, Mart 2022.
21. Erhan, Çağrı. Türkiye-İsrail Diplomatik İlişkilerinin Kuruluşu. Ankara: Nobel Yayınları, Eylül 2024.
22. Kürkçüoğlu, Ömer. Türkiye’nin Arap Ortadoğu’suna Karşı Politikası (1945–1970). Ankara: Sevinç Matbaası, 1972.
23. Okur, Mehmet ve Resul Yavuz. İngiliz Yıllık Raporlarında İsrail-1. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık, 2024.
24. Baskın Oran ed. Türk Dış Politikası I, İstanbul: İletişim, 2009.
25. Bayraktar, Özgür. “Mısır’daki Hür Subaylar Darbesi ve Türkiye’deki 27 Mayıs Darbesi’nin Karşılaştırılması.” Kesit Akademi Dergisi, sayı 6, 2020.
26. Serbest, Bürkan. “Süveyş Kanalı’nın Ulusallaştırılması Sorunu ve Süveyş Bunalımı.” MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 6, sayı 4, 2017.