Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü

Yağmur Elmalı

Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü

Öz

Yutma fonksiyonu; besinin ağızdan mideye iletilmesini ifade eden karmaşık, sensorimotor bir süreçtir. Yutma fonksiyonunun kontrolünde beyin sapından serebral kortekse kadar farklı seviyelerde merkezi sinir sistemi bölümleri görev alır. Periferal duyusal girdiler ve kortikal girdiler merkezi patern jeneratörlerine ulaşır. Merkezi patern jeneratörler, yutmanın tetiklenmesi, ardışık ve ritmik yutma paterninin oluşturulması ve yutma zamanlamasını ayarlamaktadır. Oluşturulan nöral patern birden fazla motor nöron havuzuna sıralı olarak dağıtılarak ilgili yutma kaslarının sıralı ritmik kasılmasını sağlar. Serebellum, bazal gangliyonlar, talamus, hipotalamus ve amigdala yutmada aktive olan subkortikal yapılardır. Serebellum ve bazal gangliyonlar orofaringeal bölgenin koordineli çalışmasına katkıda bulunur. Serebral korteksteki primer motor korteks, primer somatosensoriyel korteks, yardımcı motor alan, singulat korteks, süperior temporal girus, insula ve hipokampus gibi birçok bölge yutma fonksiyonunda görev alır. Serebral korteksteki bölgelerin aktivasyonu yutmanın istemli ve refleksif aşamalarına göre değişiklik gösterir. Tüm bu yapıların etkileşimi sonucunda etkili ve güvenli yutma gerçekleşir. Merkezi kontrolün farklı seviyelerindeki lezyonlar yutma bozukluğu ile sonuçlanabilir. Bu nedenle yutma fonksiyonunun merkezi kontrolünde görevli yapıların bilinmesi ve görevlerinin algılanması oldukça önemlidir. Bu derlemenin amacı; yutma fonksiyonunda görev alan merkezlerin anatomik yapılarını tanımlamak ve yutma fonksiyonu ile ilişkilerini açıklamaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Mistry S, Hamdy S. Neural control of feeding and swallowing. Phys Med Rehabil Clin N Am. 2008;19(4):709-28, vii-viii. doi: 10.1016/j.pmr.2008.05.002. PMID: 18940637.
2. Shaw SM, Martino R. The normal swallow: muscular and neurophysiological control. Otolaryngol Clin North Am. 2013;46(6):937-56. doi: 10.1016/j.otc.2013.09.006. PMID: 24262952.
3. Mosier K, Bereznaya I. Parallel cortical networks for volitional control of swallowing in humans. Exp Brain Res. 2001;140(3):280-9. doi: 10.1007/s002210100813. PMID: 11681303.
4. Panebianco M, Marchese-Ragona R, Masiero S, Restivo DA. Dysphagia in neurological diseases: a literature review. Neurol Sci. 2020;41(11):3067-3073. doi: 10.1007/s10072-020-04495-2. PMID: 32506360; PMCID: PMC7567719.
5. Jean A. Brain stem control of swallowing: neuronal network and cellular mechanisms. Physiol Rev. 2001;81(2):929-69. doi: 10.1152/physrev.2001.81.2.929. PMID: 11274347.
6. Ertekin C, Aydogdu I. Neurophysiology of swallowing. Clin Neurophysiol. 2003;114(12):2226-44. doi: 10.1016/s1388-2457(03)00237-2. PMID: 14652082.
7. Steele CM, Miller AJ. Sensory input pathways and mechanisms in swallowing: a review. Dysphagia. 2010;25(4):323-33. doi: 10.1007/s00455-010-9301-5. PMID: 20814803; PMCID: PMC2992653.
8. Costa MMB. Neural Control Of Swallowing. Arq Gastroenterol. 2018;55 Suppl 1:61-75. doi: 10.1590/S0004-2803.201800000-45. PMID: 30156597.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yağmur Elmalı ^* Bu kişi benim
0000-0002-1762-1415
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

28 Kasım 2021

Kabul Tarihi

18 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 36 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA45UD43PS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Elmalı, Y. (2022). Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 36(1), 99-111. https://izlik.org/JA45UD43PS

AMA

1.Elmalı Y. Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü. DEU Tıp Derg. 2022;36(1):99-111. https://izlik.org/JA45UD43PS

Chicago

Elmalı, Yağmur. 2022. “Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36 (1): 99-111. https://izlik.org/JA45UD43PS.

EndNote

Elmalı Y (01 Nisan 2022) Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36 1 99–111.

IEEE

[1]Y. Elmalı, “Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü”, DEU Tıp Derg, c. 36, sy 1, ss. 99–111, Nis. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45UD43PS

ISNAD

Elmalı, Yağmur. “Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36/1 (01 Nisan 2022): 99-111. https://izlik.org/JA45UD43PS.

JAMA

1.Elmalı Y. Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü. DEU Tıp Derg. 2022;36:99–111.

MLA

Elmalı, Yağmur. “Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 36, sy 1, Nisan 2022, ss. 99-111, https://izlik.org/JA45UD43PS.

Vancouver

1.Yağmur Elmalı. Yutma Fonksiyonunun Merkezi Kontrolü. DEU Tıp Derg [Internet]. 01 Nisan 2022;36(1):99-111. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45UD43PS