Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler
Öz
Divan şiiri, Fatih Sultan Mehmet’in saltanatında gelişerek klasik bir kimliğe kavuşmuştur. Karamanlı Nizâmî, 15. yüzyılın ikinci yarısında kaleme aldığı manzumelerle anılan dönemin öne çıkan temsilcilerinden biridir. Kaynaklara göre Karamanoğulları beyliğinde, Konya’da dünyaya gelmiş; beyliğin yöneticilerine medhiyeler sunmuştur. Kaleme aldığı manzumelerin ünü, pek çok sanatçıyı himaye ederek mahfil oluşturan Mahmud Paşa’ya ulaşmış; sadrazam, genç şairi saraydan uzaklaştırılan, dönemin en ünlü şairi Ahmed Paşa’nın yerini doldurmak kendisini üzere saraya davet etmiştir. Kaynaklar, Nizâmî’nin padişaha sunmak amacıyla hazırladığı manzumelerle yola çıktığı ancak başkente ulaşamadan vefat ettiğini bildirmiştir. Nizâmî’nin şiirlerinin toplandığı mürettep divanın şair hayattayken bir araya getirildiğine dair kayıt bulunmamaktadır. Karamanlı Nizâmî Dîvânı hakkındaki ilk bilimsel neşir çalışması Haluk İpekten tarafından hazırlanmıştır. İstanbul kütüphanelerindeki 6 nüsha ile 4 nazire mecmuasının kullanıldığı karşılaştırmalı metin, 1974 ve 2020’de yayımlanmıştır. Dîvân’ın İpekten neşrinde kullanılmayan, çoğu yurt dışındaki kütüphanelerde bulunan 8 yeni nüshası daha tespit edilmiştir. Hazırladığımız çalışmada Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın 6 nüshası ilk kez tanıtılarak nüshalarda tespit edilen yeni şiirler ve neşirdeki manzumelerde bulunmayan beyitler çeviri yazılarıyla sunulmuştur. Şairin yeni nüshalarda ilk kez açığa çıkan manzumeleri, hayatı ve sanatının farklı yönlerine ışık tutan verilere ulaşılabildiği için önem taşımaktadır. Ayrıca, tenkitli neşir nazariyesinin temel amaçlarından biri olan nüshalar arası ilişki ağının ortaya konduğu nüsha şecereleri hazırlanmış, bütün nüshalar bir grubun parçası olarak tanımlanmıştır. Yeni şiirlerin Karamanlı Nizâmî’ye aidiyeti, “tarama ve tanıklama” yöntemi ile sorgulanmış; binin üzerinde divan, mecmua ve mesnevi taranmıştır. Makalede metin tenkidinin makale sınırlarında yapılması, bir model sunarak alana katkı sağlanması amaçlanmıştır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AÇIL, Berat (2018), “Ali Nihat Tarlan'ın Tenkitli Neşir Yöntemi ve Gelişimi”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi Prof. Dr. Ali Nihat Tarlan Özel Sayısı, 86-108.
- AÇIL, Berat, Sadık Yazar, Kadir Turgut, Özgür Kavak (2022), Tenkitli Neşir Kılavuzu (Osmanlı Türkçesi Metinleri İçin), İstanbul: İsam Yayınları.
- ANDREWS, Walter G. ve Gülşah Taşkın (2018), “The Fourth Wave: The Digital Future of Ottoman Manuscripts, Manuscript Transcription, Edition and Textual Studies”. O. Kolbaş, & O. Üçer (ed.), Âb-ı Hayâtı Aramak Gönül Tekin'e Armağan içinde (s. 345-373). İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
- AY SAY, Ümran ve Merve Günan (2023), “Karamanlı Nizâmî Dîvânı’ndaki Farsça Şiirler”, M. A. Yekta Saraç Armağanı içinde (s. 261-320), İstanbul: DBY Yayınları.
- BİLGİN, A. Azmi (2001), Karamanlı Nizâmî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 24, 453-454.
- BORDALEJO, Barbara (2011), “Metin Tenkidi Yöntemlerinden Stemmatik Yaklaşımın Tarihi”. Stemmatik Tenkitli Metin Neşrinde Soy-Ağacı Yaklaşımı (M. Bedir, Çev.) içinde (s. 47-69), İstanbul: Küre.
- BOZYİĞİT, Esra (2015), Topkapı Sarayı Kütüphanesi Revan No: 1972’de Kayıtlı Mecmû’a-i Eş’âr (vr. 280b-360a), Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- BOZYİĞİT, Esra (2021), Taşlıcalı Yahyâ Bey Divanı (İnceleme - Tenkitli Metin - Nesre Çeviri - Sözlük), Doktora Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
15 Ağustos 2023
Kabul Tarihi
1 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 31 Sayı: 31
APA
Kadaş, S., & İlhan, E. (2023). Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 31(31), 323-369. https://izlik.org/JA34YA93XC
AMA
1.Kadaş S, İlhan E. Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler. devdergisi. 2023;31(31):323-369. https://izlik.org/JA34YA93XC
Chicago
Kadaş, Sercan, ve Enes İlhan. 2023. “Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 31 (31): 323-69. https://izlik.org/JA34YA93XC.
EndNote
Kadaş S, İlhan E (01 Aralık 2023) Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 31 31 323–369.
IEEE
[1]S. Kadaş ve E. İlhan, “Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler”, devdergisi, c. 31, sy 31, ss. 323–369, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34YA93XC
ISNAD
Kadaş, Sercan - İlhan, Enes. “Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 31/31 (01 Aralık 2023): 323-369. https://izlik.org/JA34YA93XC.
JAMA
1.Kadaş S, İlhan E. Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler. devdergisi. 2023;31:323–369.
MLA
Kadaş, Sercan, ve Enes İlhan. “Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 31, Aralık 2023, ss. 323-69, https://izlik.org/JA34YA93XC.
Vancouver
1.Sercan Kadaş, Enes İlhan. Karamanlı Nizâmî Dîvânı’nın Mükerrer Neşrine Doğru: Yeni Nüshalar ve Yeni Manzumeler. devdergisi [Internet]. 01 Aralık 2023;31(31):323-69. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34YA93XC