Türkiye’de Çocuk Koruma Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Çocuk koruma hizmetleri, çocuk refahı alanında gerçekleştirilen politika ve hizmetleri kapsar. Korunma ihtiyacı bulunan çocuk, her türlü risk ve ihmal istismarla karşı karşıya olan çocuğu ifade ederken devletlerin bu çocukları koruma sorumlulukları vardır. Ancak çocuk koruma sistemi, yalnızca doğrudan herhangi bir risk sonucu sisteme dâhil olan çocukları değil riskle buluşma ihtimali bulunan tüm çocukları korumayı hedefler. Bu araştırmanın amacı, Çocuk Koruma alanında yapılmış olan lisansüstü tezlerin çeşitli değişkenlerle analizini yaparak bundan sonra yapılacak çalışmalara yeni bir bakış açısı getirebilmek ve farklı fikirlerle çocuk koruma alanına katkı konulmasını sağlamaktır. Nitel araştırma yöntemine göre tasarlanan bu araştırmada verilerin elde edilmesi ve yorumlanması sürecinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi amaçsal örnekleme stratejilerinden biri olan ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırmanın ölçütü; Yükseköğretim Kurulu Tez Dokümantasyon Merkezi’ne kayıtlı olan çocuk koruma ile ilgili erişime açık yüksek lisans ve doktora tezleridir. Veri tarama sürecinde Yüksek Öğretim Kurumları (YÖK) Yayın ve Dokümantasyon Dairesi Tez Merkezi veri tabanında “tarama kategorisinde” “çocuk koruma”, “çocuk koruma kanunu”, “5395” ve “çocukların korunması” anahtar kelimeleriyle arama yapılmıştır. Veri tabanı arama sonucunda toplam 37 tez çalışmasına ulaşılmıştır. YÖK Tez Merkezi veri tabanındaki tez çalışmaları bilgisayar ortamına kaydedilmiştir. Araştırma seçilme ölçütlerine uygun olan toplam 37 tez incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; çocuk koruma alanında yazılan tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans tezi olduğu, en fazla tezin 2021 yılında yazıldığı, incelenen tezlerin 19 tanesinde herhangi bir araştırma yöntemi kullanılmadığı ve geriye kalan 18 tezin 8 tanesinin nicel yöntemle yazıldığı, en fazla çocuk koruma alanında sosyal hizmet anabilim dalında tez yazıldığı, yazılan tezlerin konu olarak en fazla çocuk koruma sisteminin tarihsel sürecine odaklandığı, tezlerin büyük bir çoğunluğunun örneklemini meslek elemanları olarak seçtiği, tezlerin bulgularından elde edilen en önemli sonuç ve önerilerinin mevzuat düzenleme ve politika oluşturulması gerektiği olduğu görülmüştür. Bu çalışma çocuk koruma alanında yapılacak olan çalışmalara, yapılmış çalışmalardan hazırlanan bir yol haritası sunarak destekleyici olabilmeyi hedeflemektedir.