An Examination of Storybooks on Peer Bullying in the Preschool Period

Öz

While it is desirable for a child to be in harmony with their peers at school, bullying behavior among peers undermines this safe environment. Children who encounter bullying first try to understand the behavior and then try to cope with the situation. Children need to know what peer bullying is and learn strategies to cope with it. Storybooks written for children offer experiences similar to their own lives that they may encounter in daily life. During these experiences, the child's emotional state when faced with bullying is understood, and models for solutions are provided. The preschool period is an important age range in terms of teaching children how to cope with peer bullying. In this study, 7 preschool storybooks on the subject of peer bullying were examined. The content analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the study.

Anahtar Kelimeler

• Peer Bullying
• Preschool Period
• Storybook Review

Okul Öncesi Dönemde Akran Zorbalığına Dair Hikâye Kitaplarının İncelenmesi

Öz

Çocuklar iyi bir çevrede yetişmeli ve sosyal beceriler geliştirmelidir. Aileden sonra çocuğun en çok bulunduğu ortam okuldur. Küçük yaşlarda çocuklara yeni beceriler öğretmek önemlidir, çünkü bu dönemde edinilen bilgi daha kolay öğrenilmekte ve kalıcı hale gelmektedir. Çocuğun akranları ile uyum içerisinde okulda bulunması, olması istenen bir davranışken akranların bir arada zorbaca davranışlarda bulunması bu güven ortamını zedelemektedir. Zorba davranışlarla karşılaşan çocuk önce bu davranışı anlamlandırmaya, daha sonra da bu durumla baş etmeye çalışmaktadır. Çocukların akran zorbalığının ne olduğunu bilmeleri ve onunla baş etme stratejilerini öğrenmeleri gerekmektedir. Çocukla için yazılan hikâye kitapları çocuklara günlük hayatta karşılaşabilecekleri, kendi yaşamlarına benzer deneyimler sunmaktadır. Bu deneyimler sırasında zorbalıkla karşılaşıldığında çocuğun duygu durumunun anlaşıldığı ve çözüm yolları için modellemeler bulunmaktadır. Okul öncesi dönem akran zorbalığı ile baş etmeyi öğretme anlamında önemli bir yaş aralığıdır. Bu çalışmada akran zorbalığı konulu okul öncesi dönemi 7 hikâye kitabı incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Akran Zorbalığı
• Okul Öncesi Dönem
• Hikaye Kitabı İncelemesi

Kaynakça

1. Akyüz, M. (2014). Muzaffer İzgü’ nün Çocuk Kitaplarının Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi. Doktora Tezi.
2. Akyüz, E. (2019). Çocuk Hakları Bildirisi ve Türk Hukuk Sistemi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 339-365.
3. Alikaşifoğlu, M. ve Ercan, O. (2007). Çocukluk çağında kabadayılık/zorbalık davranışları: hekimler açısından anlamı. Türk Pediatri Arşivi, 42, 19-25.
4. Aral, N., Kandır, A., Yaşar, M.C. (2002). Okul öncesi eğitim ve okul öncesi eğitim programı (2. Baskı). İstanbul: Ya-Pa Yayın Pazarlama.
5. Beyazkürk, D., Anlıak, S., Dinçer, Ç. (2007). Çocuklukta akran ilişkileri ve arkadaşlık. Eurasian Journal of Educational Research, 26, 13-26.
6. Canlı, S. (2015). Türkçe Ders Kitaplarına Seçilecek Metinlerin Belirlenmesinde Çocuğa Görelik İlkesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 9 – 123.
7. Crick, N. B., Bigbee, M. A. (1998). Relational and overt forms of peer victimization informational approach. Journal of Counselling and Clinical Psychology, 66, 337-347.
8. Cüceloğlu, D. (1996). İnsan ve Davranışı. Ankara: Remzi Kitabevi.

9. Çavuşoğlu, A. (2006). Anadili Çocuk Edebiyatı. Kayseri: Ufuk Yayınları
10. Çebi, A. (2006). “Küçük Prenste Eğitimbilimsel Göstergeler”. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Yay. Haz.: S. Sever vd.). Ankara: AÜ Basımevi, s.219 – 225.
11. Çer, E. (2016). 0 – 6 Yaş Çocuk Kitaplarında Çocuk Gerçekliği ve Çocuğa Görelik. Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.
12. Çetin, F., Bilbay, A.A., Kaymak, D.A. (2002). Araştırmadan uygulamaya çocuklarda sosyal beceriler. İstanbul: Epsilon Yayıncılık Hizmetleri.
13. Doll, B., Murphy, P., Song, S. Y. (2003). Their relationship between children’s selfreported recess problems and peer acceptance and friendships. Journal of School Psychology, 41, 113-130.
14. Eke, C.Y. ve Ögel, K. (2004). İstanbul’daki okullarda suç ve şiddetin yaygınlığı. 1.Şiddet ve Okul: Okul ve Çevresinde Çocuğa Yönelik Şiddet ve Alınabilecek Tedbirler Uluslararası Katılımlı Sempozyumu, s.22, İstanbul.
15. Finnegan, R. A., Hodges, E.V., Perry, D. G. 1998. Victimization by pers. Journal of Personality and Social Psychology, 75, 10761086.
16. Gaffney, H., Farrington, D. P., ve Ttofi, M. M. (2019). Examining The Effectiveness Of School-Bullying İntervention Programs Globally: A Meta-Analysis. International Journal Of Bullying Prevention, 1(1), 14-31.
17. Gadit, A.M, Mugford, G. (2008). A pilot study of bullying and harassment among medical professionals in Pakistan, focussing on psychiatry: need for a medical ombudsman. Journal of Medical Ethics, 34, 463-466.
18. Gillies- Rezo, S., Bosacki, S. (2003). Invisible bruises: kindergartens’ perceptions of bullying. International Journal of Children’s Spirituality, 8(2), 163-177.
19. Gini, G. (2006). Bullying as a social process: The role of group membership in students perception of inter-group aggression at school. Journal of School Psychology, 44 (1), 51-65.
20. Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 82-93.
21. Gültekin, Z., Sayıl, M. (2005). Akran zorbalığını belirleme ölçeği geliştirme çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 8(15), 47-62.
22. Güvenir, T. 2005. Okulda akran istismarı. Ankara: Kök Yayıncılık.
23. Hanish, L. D., Ryan, P., Martin, C. L., Fabes, R. A. (2005). The social context of young children’s peer victimization. Social Development, 14(1), 2-19.
24. Hawker, D. S. J., Boulton, M. J. (2000). Twenty years’ research on peer victimization and psychosocial maladjustment: A meta-analytic review of cross- sectional studies. Journal Child Psychology Psychiatry, 41(4), 441- 455.
25. Herrera, M., Little, E. (2005). Behaviour problems across home and kindergarten in an Australian sample. Australian Journal of Educational & Development Psychology, 55, 77-90.
26. Johnson, C., Ironsmith, M., Snow, C. W., Poteat, M. (2000). Peer acceptance and social adjustment in preschool and kindergarten. Early Childhood Education Journal, 27(4), 207-212.
27. Kantar, E. ve Uysal, B. (2019). Metin Türlerine Dayalı Yaratıcı Drama Etkinliklerinin Akran Zorbalığı Algısına Etkisi, Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7, (4), 1141-1163.
28. Karaman, K.Y., Çınkır, Ş. (2006). Bullying among Turkish high school students. Child Abuse & Neglect, 30(2), 193-204.
29. Kırık, E. (2017). Beş-altı yaş çocuklarına yönelik zorbalığı önleme programının çocukların zorbalık davranışlarına etkisinin incelenmesi. Ankara: Gazi Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi.
30. Kochenderfer, L.B. (2004). Peer victimization: The role of emotions in adaptive and maladaptive coping. Social Development, 13(3), 329-349.
31. Kurt, S. L. (2016). Çocuk Haklarına İlişkin Temel Uluslarası Belgeler ve Türkiye Uygulaması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 99-127.
32. Ladd, G. W. (2006). Peer rejection, aggressive or withdrawn behavior, and psychological maladjustment from ages 5 to 12: An Examination of four predictive models. Child Development, 77(4), 822-846.
33. Oğuzkan, F. (2000). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
34. Oğuzkan, F. (2006) Yerli ve Yabancı Örneklerle Çocuk Edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
35. Olweus, D. (1980). Familial and temperamental determinants of aggressive behavior in adolescents boys: A causal analysis. Developmental Psychology, 16(1), 644-660.
36. Olweus, D. (2003). A Profile Of Bullying At School. Educational Leaderships, 60, 12-17.
37. Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: tanımı, türleri, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2(2), 531-562.
38. Prinstein, M. J., Cheah, C. S. L., Guyer, A. E. (2005). Peer victimization, cue interpretation, and internalizing symptoms: Preliminary concurrent and longitudinal findings for children and adolescents. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 34(1), 11-24.
39. Sever, S. (2012). Çocuk ve Edebiyat. İzmir: TUDEM.
40. Sevinç, M. (2004). Erken çocukluk gelişimi ve eğitiminde oyun. İstanbul: Morpa Yayınevi.
41. Szewczyk- Sokolowski, M., Bost, K.K., Wainwright, A.B. (2005). Attachment, temperament and preschool children’s peer acceptance. Social Development, 14(3), 379-397.
42. Şen, A. (2020). İnsan Hakları, Çocuk Hakları ve İnsan Hakları Eğitimi. Anadolu Journal of Educational Sciences International (AJESI), 462-482.
43. Uğur, S. (2018). Geçmişten günümüze şekillenen çocukluk algısı ve çocuk yetiştirme pratikleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 227-247.
44. Uludağlı, N. P. (2004). Akran Zorbalığı Gruplarında Yalnızlık ve Akademik Başarı ile Sosyometrik Statüye Göre Zorba/Kurban Davranış Türleri: Okul ve Çevresinde Çocuğa Yönelik Şiddet ve Alınabilecek Tedbirler Uluslararası Katılımlı Sempozyumu, s.25, İstanbul.
45. Uysal, H. (2011). Okul öncesi dönemde görülen akran zorbalığının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi
46. Ünal-Güçlü, G. (2015). Okul öncesi dönemdeki çocukların davranışlarıyla anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
47. Wood, J. J., Cowan, P. D., Baker, B. L. (2002). Behavior problems and peer rejection in preschool boys and girls. The Journal of Genetic Psychology, 136 (1), 72-88.
48. Yalçın, A., Aytaş, Y. (2008) Çocuk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayıncılık.
49. Yılmaz, O ve Destegüloğlu, B (2019). Çocuk Kitaplarına Yansıyan Şiddet, İlköğretim Online, Dergisi. 18, (3), 1099-1112.
50. Yılmaz ve Güldesteoğlu, 2020. Çocuk Kitaplarında Akran Zorbalığı. Milli Eğitim Dergisi. 50 (230), 241-257.
51. Yurtal, F., Cenkseven, F. (2006). İlköğretim okullarında zorbalığın incelenmesi. Şiddet ve Okul: Okul ve Çevresinde Çocuğa Yönelik Şiddet ve Alınabilecek Tedbirler Uluslararası Katılımlı Sempozyumu, s.14, İstanbul.