The Japanese compound verbs combined with the verb -komu from a cognitive semantics perspective: a corpus-based study

Öz

This paper focuses on Japanese compound verbs that combine with the verb -komu. Compound verbs are used extensively in Japanese and their variety is remarkably high. Specifically, the verb -komu appears frequently as a second verb of these compound verb structures, displaying a wide range of semantic nuances. Therefore, this study aims to identify the compound verbs combined with the verb -komu in the literary works of Tanizaki Jun'ichirō and their semantic features from a cognitive semantics perspective. First, description of the compound verbs formed with -komu is discussed. Subsequently, compound verbs formed with -komu are extracted from Tanizaki Jun’ichirō’s texts. Accordingly the findings indicate that the verb -komu is frequently used as the second verb in lexical compound verbs in his literary works. As a result of cognitive semantics analysis, it reveals that there are 47 metaphors in the 103 different compound verbs formed with the verb -komu. In conclusion, a detailed examination of Japanese compound verbs, particularly those involving the verb -komu, can contribute valuable insights to comparative linguistic studies and to the Japanese metaphor studies.

Anahtar Kelimeler

• Japanese
• Compound Verbs
• The Verb -komu
• Tanizaki Jun’ichirō
• Cognitive Semantics

Japoncada -komu eylemi ile kurulan birleşik eylemlerin bilişsel anlambilim açısından değerlendirilmesi: derlem temelli bir inceleme

Öz

Bu çalışmada Japoncadaki -komu ile kurulan birleşik eylemler ele alınmıştır. Japoncada birleşik eylemler hem yoğun olarak kullanılmakta hem de Japoncadaki birleşik eylemlerin çeşitliliği oldukça fazladır. -komu eylemi özelinde bakıldığında da çok sayıda farklı eylemle birleştiği ve diğer birleşik eylem oluşumlarına göre yoğun bir kullanımı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Tanizaki Jun’ichirō’nun eserleri üzerinden -komu ile kurulan birleşik eylemlerin eserlerde ne kadar yer aldığının ve bu birleşik eylemlerin bilişsel anlambilim bakış açısıyla değerlendirilerek metaforik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle -komu eylemi ile kurulan birleşik eylemlerin özellikleri betimlenmiştir. Ardından Tanizaki Jun’ichirō’nun eserlerindeki birleşik eylemler belirlenmiştir. Buna göre eserlerde yer alan birleşik eylemler içinde sözcüksel birleşik eylemlerde son eylem olarak yoğun bir şekilde kullanılan eylemin -komu eylemi olduğu ortaya çıkmıştır. Tespit edilen farklı yapıdaki 103 -komu birleşik eylemin 47 tanesinde metafor tespit edilmiştir. Japonca sözvarlığında yoğun olarak yer alan birleşik eylem yapılarının -komu eylemi ile kurulan birleşik eylemler özelinde özelliklerinin betimlenmesinin karşılaştırmalı çalışmalara ve Japonca metafor çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Japonca
• Birleşik Eylem
• -komu Eylemi
• Tanizaki Jun’ichirō
• Bilişsel Anlambilim

Kaynakça

1. Baykara, O. (2023). Özgün Çeviri Örnekleriyle Tanizaki Cuniçiro’nun İlk Yapıtlarında Kadın İmgesi -Dövme, Kirin, Çocuklar- Shisei, Kirin, Shōnen. Japon Dili İncelemeleri V. Türk Japon Vakfı Yayınları, 1-32.
2. Çakmak Bilgili, N. (2023). Japoncada Birleşik Eylemler ve Öğretimi Üzerine. Japon Dili İncelemeleri V. Türk Japon Vakfı Yayınları, 75-88.
3. Çakmak Bilgili, N., & Chiba, S. (2023). “Koupasu-kara-no Fukugōdōshi-no Jidōchūshutsu-no Kokoromi -Kingendai Sakka-no Bungaku Sakuhin-kara-no Yōrei-o Rei-ni-. Gengoshigen Wakushoppu Happyō Ronbunshū, 1, 319-337.
4. Çakmak Bilgili, N. (2024). Japoncada –komu ile Kurulan Birleşik Eylemlerin Öznel Kavrayış Açısından Çözümlenmesi: Tanizaki Jun’ichirō Örneğinde (Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi).
5. Himeno, M. (1999). Fukugōdōshi-no Kōzō to Imi Yōhō. Hitsuji Shobō.
6. Himeno, M. (2018). Shinpan Fukugōdōshi-no Kōzō to Imi Yōhō. Kenkyūsha.
7. Kageyama, T. (1993). Bunpō to Gokeisei. Hitsuji Shobō.
8. Kageyama, T. (2012). Dōshi+Dōshigata Fukugōdōshi Kenkyū-no Genjō. Kokugoken Kenkyū Happyōkai.

9. Kageyama, T. (2013a). Fukugōdōshi-no ‘Nazoi’ towa. Fukugōdōshi Kenkyū-no Saisentan –Nazo-no Kaimei-ni Mukete. Hitsuji Shobō.
10. Kageyama, T. (2013b). Goiteki-na Fukugōdōshi-to Hojodōshi. T. Kageyama (Ed.), Rekishikon Fōramu No:6 içinde (ss. 285-301). Hitsuji Shobō.
11. Kai, T. (1998). Fukugōdōshi ‘-komu’-no Bunrui-to Sono Yōhō. Kumamoto Joshi Daigaku Kokubun Danwakai, 43, 98-112.
12. Kenbō, H. ve diğ. (2014). Sanseidō Kokugo Jiten Dai Nana Han. Sanseidō.
13. Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion. Cambridge University Press.
14. Kövecses, Z. (2002). Metaphors. Oxford University Press.
15. Kuribayashi, Y. (2014). Torukogo-to Nihongo-no V+Vgata Fukugōdōshi-to Gokeisei –Nokosareta Mondai-. Okayama Daigaku Bungakubu Purojekuto Kenkyūhōkokusho. Gengo-to Komyunikēshon, 22, 51-63.
16. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. University of Chicago Press.
17. Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. University of Chicago Press.
18. Lakoff, G., & Johnson, M. (2010). Metaforlar – Hayat, Anlam ve Dil. Paradigma Yayıncılık.
19. Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar (Vol. I). Stanford University Press.
20. Langacker, R. W. (1990). Concept, Image and Symbol: The Cognitive Basis of Grammar. Mouton de Gruyter.
21. Langacker, R. W. (1991). Foundations of Cognitive Grammar (Vol. II). Stanford University Press.
22. Langacker, R. W. (2008). Cognitive Grammar: A Basic Introduction. Oxford University Press.
23. Matsuda, F. (2004). Nihongo Fukugōdōshi-no Shūtoku Kenkyū –Ninchi Imiron-ni Yoru Imi Bunseki-o Tōshite. Hitsuji Shobō.
24. Matsumura, A. (2019). Daijirin Dai Yonhan. Sanseidō.
25. Momiyama, Y. (2010). Ninchigengogaku Nyūmon. Kenkyūsha.
26. Nagashima, Y. (1997). Fukugōdōshi-no Kōzō. M. Saitō ve M. Ishii (Ed.), Nihongo Kenkyū Shiryōshū içinde (ss. 213-231). Hitsuji Shōbo.
27. Newbery-Payton, L. (2018). V-komu-no Bunrui-o Saikōsuru. Tagengo-kara Mita Nihongo Fukugōdōshi-to Nihongo Kyōiku Dai Sankai Kenkyūkai. Tōkyō Gaikokugo Daigaku Kokusai Nihon Kenkyū Sentā Kokusai Nihongo Kyōikubumon, 1-9.
28. Tagashira, Y., & Hoff, J. (1986). Handbook of Japanese Compound Verbs. The Hokuseido Press.
29. Taniguchi, K., & diğ. (2003). Ninchi Imiron no Shin Hatten Metafā to Metonimii. Eigogaku Monogurafu Shiri-zu 20, Kenkyūsha.
30. Tanizaki, C. (2011). Çocuklar. O. Baykara (Çev.), Sazende Şunkin içinde. Can Sanat Yayınları.
31. Tanizaki, C. (2011). Dövme. O. Baykara (Çev.), Sazende Şunkin içinde. Can Sanat Yayınları.
32. Tanizaki, C. (2011). Sazende Şunkin. O. Baykara (Çev.), Sazende Şunkin içinde. Can Sanat Yayınları.
33. Tanizaki, J. (2011). Anahtar (Çev. H. Can Erkin). Can Sanat Yayınları.
34. Tanizaki, J. (2015). Nazlı Kar (Çev. Esin Esen). Can Sanat Yayınları.
35. Tanizaki, J. (2017). Bir Kedi, Bir Adam, İki Kadın (Çev. Sinan Ceylan). Jaguar Kitap.
36. Tanizaki, J. (2019). Çılgın Bir İhtiyarın Güncesi (Çev. Vaner Alper). Can Sanat Yayınları.
37. Wang, X. (2012). Nihongo-no Fukugōdōshi ‘-komu’ rui to Chūgokugo-no ‘Jin / Ru’ rui tono Taishō Kenkyū -Ninchi Imiron-kara-no Apurōchi. Gengokagakuronshū, Dai 16 Gō, 73-84.
38. Yoshikawa, T. (1993). Nihongo Bunpō Nyūmon (7. Baskı). Aruku.
39. Yumoto, Y. (2005). Fukugōdōshi-Haseidōshi-mo Imi-to Tōgo, Mojūru Keitairon-kara Mita Nichieigo-no Dōshi Keisei. Hitsuji Shobō.
40. İnternet Kaynakları Aozora Bunko, https://www.aozora.gr.jp/aozora_bunkono_shikumi.html (E.T.: 09.12.2022)
41. Kokuritsu Kokugo Kenkyūjo, Fukugōdōshi Rekishikon https://repository.ninjal.ac.jp/records/2000261 (E.T.:04/02/2025)
42. Ninjal, (2015). Kokuritsu Kokugo Kenkyūjo, Fukugōdōshi Rekishikon https://www2.ninjal.ac.jp/vvlexicon/ (E.T.:04/02/2025)
43. Yamaguchi, M. (2013). WEB Dēta-ni Motozuku Fukugōdōshi Yōrei Dētabēsu https://csd.ninjal.ac.jp/comp/ (E.T.:04/02/2025)