Sekülerleşme Olgusu Bağlamında Ailenin Geleceği

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 8, 58 - 73, 30.04.2025

Salih Yalçın

Öz

Din ve toplum ilişkilerinin içerisinde bulunduğu karşılıklı etkileşim alanı, din sosyolojisi araştırmalarının temel ilgi sahası içerisinde bulunmaktadır. Dinin bireysel ve toplumsal olarak teklif ve talep ettiği alana karşı verilen cevaplar olumlu veya olumsuz olabilmekte, bununla birlikte kültürel formların içeriğine dahil edilerek benimsenen bir karaktere de büründürülebilmektedir. Bundan dolayı din ve toplum, dinin baskın karakterine uyum sürecinde birtakım farklılıklara uğrayabilmektedir. Bu farklılaşmaların ilk ve öncelikli olarak kadın/erkek ilişkilerine, dolayısıyla da aileye doğrudan etki ettiği öne sürülebilir. Daha yeryüzüne gönderilmeden önce, cennette bulundukları konum itibariyle birlikte ifade edilmiş olan kadın ve erkek, bu birlikteliklerini yeryüzünde varlık sahnesine çıktıktan sonra da devam ettirmişlerdir. Bir kadın ve bir erkekten çoğalarak yeryüzüne yayılan, yayıldıkları ve yerleştikleri bölgelerde tekrar çoğalarak yeni bir hayat kuran insanoğlunun yeryüzü serüveni, kültürel bir yapının da oluşturucusu olarak kadın ve erkek birlikteliği üzerinden tarihsel bir sürecin konusu olmuştur. Tanrı’nın / Yaratıcının muhatabı olarak ortak zeminde ve eşit şartlarda bulunan kadın ve erkek, dinlerin ve kutsal metinlerin de en önemli ilgi alanlarından birini oluşturmuştur. Dinlerin geleneksel anlam evrenleri içinde yorumlandığı dönemde aile yapısı da bu gelenekselliğe bağlı şekillerde anlaşılmıştır. Bununla birlikte sanayileşme, şehirleşme, bireyselleşme ve sekülerleşme gibi modern olgular kadının, erkeğin ve ailenin ifade ettiği anlamı da dönüştürmüş ve dünyanın algılanış şekline bağlı olarak aile kurumu da yeni içerikler kazanmaya başlamıştır. Bu bağlamda çalışmanın konusunu sekülerleşme sürecinin aile kurumuna olan etkisi üzerinden incelemek oluşturmuştur. Çalışmada sanayileşme öncesi geleneksel dönemden sanayileşmeye geçişle birlikte toplumsal yapıda ve ailenin kurumsal kimliğinde meydana gelen farklılaşmanın ortaya konulması amaçlanmış ve çalışma geleneksel-modern kıyaslamasında aile kurumunun geçirdiği dönüşümün sekülerleşme perspektifinden anlaşılmasıyla sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Din Sosyolojisi , Aile , Sekülerleşme , Kadın , Erkek , Gelecek.

Kaynakça

• Akgül, Mehmet. "Modernlik-Modernleşme, Postmodernlik, Sekülerleşme ve Din", Din Sosyolojisi. Ed. Niyazi Akyüz, İhsan Çapçıoğlu. 181-210. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
• Aydın, Mehmet Âkif. "Aile". Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim 13 Nisan 2025.
• https://islamansiklopedisi.org.tr/aile. Berger, Peter. “Sekülerizmin Gerilemesi”. çev Ali Köse. Kutsalın Dönüşü Ed. Ali Köse. 40-59. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
• Çapçıoğlu, İhsan. "Sekülerleşen Toplumda Birey ve Aile". Turkish Studies 13/2 ( 2018), 19-34.
• Ertit, Volkan. Sekülerleşme Teorisi. İstanbul: Liberte Yayınları, 2019.
• Gül, Erdem. Geleneksel Toplumdan Modern Topluma Ailenin Dönüşümü. Denizli: Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
• Gülmez, Çiğdem. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet, Ahlaki Çözülme ve Dindarlık. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2014.
• Haviland, William A. vd. Kültürel Antropoloji. çev. İnan Deniz Arguvan Sarıoğlu. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2008.
• Karaköz, Kübra. "Yahudi Geleneğinde Aile: Tobit Kitabı Örneği". Oksident 6/2 (2024), 257-271.
• Karahan, Fatma Bayraktar. İslam’da Aile . Ankara: DİB Yayınları, 2019.
• Kırılmaz, Harun - Ayparçası, Fatma. "Modernizm ve Postmodernizm Süreçlerinin Tüketim Kültürüne Yansımaları". İnsan ve İnsan 3/8 (Kasım 2016), 32-58.
• Köse, Ali. "Modernleşme, Sekülerleşme ve Din İlişkisi Üzerine Yeni Paradigmalar". Kutsalın Dönüşü Ed. Ali Köse. 11-39. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
• Kurt, Abdurrahman. "Aile ve Din", Din Sosyolojisi. Ed. Niyazi Akyüz, İhsan Çapçıoğlu. 387-399. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
• Kurt, Abdurrahman. "Dünden Bugüne Türk Ailesi" Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı. Ed. Mehmet Zencirkıran. 337-364. Bursa: Dora Yayıncılık, 2013.
• Marshall, Gordon. Sosyoloji Sözlüğü. çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2020.
• Okumuş, Ejder. Toplumsal Değişme ve Din. İstanbul: İnsan Yayınları, 2015.
• Özay, Mehmet. Sekülerleşme ve Din. İstanbul: İbn Haldun Üniversitesi Yayınları, 2020.
• Stark, Rodney. "Toprağın Bol Olsun Sekülerleşme". çev Ali Köse. Kutsalın Dönüşü Ed. Ali Köse. 60-99. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
• Tuksal, Hidayet Şefkatli. Kadın Karşıtı Söylemin İslam Geleneğindeki İzdüşümleri. Ankara: Otto Yayınları, 2014.
• Turner, Bryan S. Din ve Modern Toplum. çev. Arzu Tüfekçi. Bursa: Sentez Yayıncılık, 2017.
• TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. "TÜİK Ana Sayfa Veri Portalı". Erişim 17 Nisan 2025. https://data.tuik.gov.tr