Türkiye'de Din ve Siyaset

Öz

Şerif Mardin (1927- 2017) Türkiye’nin düşünce yapısında önemli bir konuma sahip, din ve siyaset sosyolojisi üzerinde önemli katkıları bulunan bir yazardır. Mardin çalışmalarında din, modernleşme ve batılılaşma gibi olguları mevcut fikir ve yorumların ötesinde, toplumsal arkaplanlarıyla incelemekte ve bu konuları çok boyutlu bir bakış açısıyla ele almaktadır. Mardin’in İslam dini ve toplumsal değişimi konu alan çalışmaları akademik çalışmalara yeni bir boyut kazandırmaktadır. Mardin’in makalelerinden oluşan ‘Türkiye’de Din ve Siyaset’ adlı çalışması özellikle Tanzimat ve Cumhuriyet dönemleri üzerinden İslamcılık, laiklik, din ve siyaset gibi konular ele alınmaktadır. Kitapta İslamcılığın Osmanlı İmparatorluğu’ndaki gelişim süreci Jön Türkler ve Nurculuk hareketi gibi toplumsal hareketlerle birlikte ele alınmaktadır. Mardin Türkiye’de din ve laiklik meselesini ele alırken Cumhuriyet Halk Partisi iktidarında Müslümanların ibadet hakları bağlamındaki eleştirileri tartışmaktadır. Mardin bu eserinde Türkiye’de kimliğin şekillenmesinde din, kültür ve siyasetin nasıl bir arada olduğuna dikkat çekerek laikliğin bu ilişkilerdeki yerini kritik etmektedir. Türkiye’de ve Osmanlı devletinin son yüzyılında din ve siyaset ilişkisini değerlendirmesi açısından önemli bir yere sahiptir. Eser toplumsal ve politik değişimlerin din üzerindeki etkilerine dikkat çekerek önemli tespitlerde bulunmaktadır. Mardin ayrıca bu ilişki dinamiğinin toplumdaki farklı gruplar arasında gerilim ve çatışmalara sebep olabileceği üzerinde durmaktadır. Sonuç olarak Mardin’in bu kitaptaki görüş ve analizleri güncel tartışmalara ve yeni çalışmalara ışık tutmaya devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• Din
• Siyaset
• İslamcılık
• Laiklik.

Religion and Politics in Turkey

Öz

Şerif Mardin (1927- 2017) is a writer who holds an important position in Turkey's intellectual landscape and has made significant contributions to the sociology of religion and politics. In his work, Mardin examines phenomena such as religion, modernization, and Westernization beyond existing ideas and interpretations, considering their social backgrounds and addressing these issues from a multi-dimensional perspective. Mardin's studies on Islam and social change have added a new dimension to academic research. His collection of articles, "Religion and Politics in Turkey," specifically addresses issues such as Islamism, secularism, religion, and politics through the lens of the Tanzimat and Republican periods. The book examines the development of Islamism in the Ottoman Empire alongside social movements such as the Young Turks and the Nurcu movement. In his discussion of the issue of religion and secularism in Turkey, Mardin discusses criticisms regarding the rights of Muslims to worship during the Republican People's Party's rule. In this work, Mardin draws attention to how religion, culture, and politics intertwine in shaping identity in Turkey, critically examining the place of secularism in these relationships. This work holds a significant place in Turkey and in the last century of the Ottoman Empire in terms of evaluating the relationship between religion and politics. The book draws attention to the effects of social and political changes on religion, making important observations. Mardin also emphasizes that this relationship dynamic can cause tension and conflict between different groups in society. In conclusion, Mardin's views and analyses in this book continue to shed light on current debates and new studies.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Religion
• Politics
• Islamism
• Secularism.

Kaynakça

1. Altınordu, Ateş. “Şerif Mardin”. Review of Middle East Studies 52/1 (2018),166-168.
2. Arlı, Alim. “Bir Siyaset Sosyoloğu Olarak Şerif Mardin”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 3/1 (2004), 495-510.
3. Doğan, Sedat -Demir, Sedat. “Şerif Mardin’in Anısına: İkincil Literatüre Küçük Bir Katkı”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 8 (2018), 6-26.
4. Karakuş Öztürk, Hatice. “Şerif Mardin’de Modernliğin Sosyolojisi”. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi 10/1 (Haziran 2025), 65-74.
5. Mardin, Şerif. Bediüzzaman Said Nursi Olayı Modern Türkiye’de Din ve Toplumsal Değişim. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
6. Mardin, Şerif. İdeoloji. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
7. Mardin, Şerif. Türkiye’de Din ve Siyaset. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
8. Okumuş, Ahmet. “Şerif Mardin’in Ardından”. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 23/45 (2018), 139-144.

9. Okumuş, Ejder. “Şerif Mardin’de İslam Din Sosyolojisi –Bir Giriş Denemesi”. ADAM AKADEMİ Sosyal Bilimler Dergisi, 8/2 (2018), 145-174.
10. Serin, Mustafa. “Şerif Mardin’in Türk Din Sosyolojisine Metodolojik Katkıları Üzerine Bir İnceleme”. bilimname 49/1 (2023), 567-59.
11. Tazefidan, Kenan. “Şerif Mardin’in Eserleri Üzerinden Entelektüeller ve İdeolojiler: Sosyolojik Bakış Açısının Gücüne Dair Kişisel Bir İzah”. Akademik Yaklaşımlar Dergisi 14/2 (Aralık 2023), 721-752. https://doi.org/10.54688/ayd.1334293
12. Toker, İhsan. “Şerif Mardin’de Sosyal Değişme, Modernleşme ve Din”. İslami Araştırmalar Dergisi 20/1 (2007).