Araştırma Makalesi

RONALD AYLMER FİSHER’IN “DOĞAL SEÇİLİMİN TEMEL TEOREMİ” ÜZERİNE TARİHSEL BİR İNCELEME

Cilt: 30 Sayı: 59 25 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

RONALD AYLMER FİSHER’IN “DOĞAL SEÇİLİMİN TEMEL TEOREMİ” ÜZERİNE TARİHSEL BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Ronald Aylmer Fisher’ın 1930 yılında yayınlanan The Genetical Theory of Natural Selection kitabında yer alan, “Herhangi bir organizmanın herhangi bir zamandaki uyum gücündeki artış oranı, o andaki uyum gücündeki genetik varyansına eşittir” şeklinde ifade edilen, “Doğal Seçilimin Temel Teoremi” (Kısaca: Teorem) olarak adlandırılan teoremi konu edinmektedir. Fisher bu teoremi biyoloji için bir yasa statüsünde görüp Teorem’e büyük önem atfetmiştir. Fakat tarihsel süreç içerisinde Teorem hem uzunca bir süre önemsenmemiş hem de birçok yanlış anlamaya maruz kalmıştır. Teorem’in matematiksel olarak doğruluğu ve biyoloji içerisinde bir düzenliliğe işaret ettiği konusunda ise Teorem ortaya konulduktan yaklaşık elli yıl sonra bir uzlaşıya varılmıştır. Nitekim uzlaşmaya varan, önde gelen bilimcilerden E. W. Ewens, 2024 yılında yayınlanan makalesinde fikrini değiştirmiş ve Teorem’in yanlış olduğunu ve literatürden yasaklanması gerektiğini öne sürmüştür. Fisher’ın Teorem’inin doğru olup olmadığı ve öneminin ne olduğu konusunda birçok belirsizlik vardır. Bu çalışmada, Fisher’ın Teorem’inin tarihsel arka planı, hangi koşullarda ortaya konulduğu, biyoloji tarihi içerisindeki serüveni ve Teorem’in biyoloji tarihinde tanıtılması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma doktora tezinden türetilmiştir. Bu bilgi tezin ilk dip notunda bulunmaktadır.

Kaynakça

  1. Ariew, André, ve Lewontin Richard. C.. "The Confusions of Fitness." The British Journal for the Philosophy of Science (2004): 347-363.
  2. Barton, N. H., & Coe, N. B. "On the Application of Statistical Physics to Evolutionary Biology." Journal of Theoretical Biology 259, no. 2, 2009: 317-324.
  3. Ettinger Lia, Jablonka Eva ve McLaughlin Peter. "On the Adaptations of Organisms and the Fitness of Types." Philosophy of Science (1990): 499-513.
  4. Bennett, J. H. "Review of Li." Herdity (1956): 275-278.
  5. Darwin, Charles. The Origin of Species. Cambridge University Press, 2009.
  6. —. Türlerin Kökeni. Çev. Ergi Deniz Özsoy. İstanbul: İş Bankası Yayınları, 2022.
  7. —. Türlerin Kökeni. Çev. Bahar Kılıç. 11. Baskı, İstanbul: Alfa, 2017.
  8. Depew, David J, ve Bruce H Weber. Darwinism Evolving: Systems Dynamics and the Genealogy of Natural Selection. MIT Press, 1995.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2025

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 59

Kaynak Göster

Chicago
Barak, Nefise. 2025. “RONALD AYLMER FİSHER’IN ‘DOĞAL SEÇİLİMİN TEMEL TEOREMİ’ ÜZERİNE TARİHSEL BİR İNCELEME”. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 30 (59): 159-79. https://doi.org/10.20519/divan.1654219.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjYyNTgvM2U5OS84YTEwLzY5OTllNmUxMmY3MTM4LjA2MDcxMzIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc3MTY5NzQ1Nywibm9uY2UiOiJmNjdkZWNiZGUyODhkMmI1NDUwMzBiNmE4MWVjZjc0ZiJ9.n0wErq7lWZtioBr7kDGGISFPodpNHKnBfwTzXMjP-7Q