TÜRKİYE’DE İBN SÎNÂ FELSEFESİNİ KONU EDİNEN DOKTORA TEZLERİNİN BİBLİYOMETRİK VE TEMATİK ANALİZİ (1976-2025)

Öz

Günümüzde akademik bilginin hızla genişlemesi, belirli disiplinlerdeki eğilimlerin, araştırma boşluklarının ve gelişim sürecinin sistematik biçimde tespit edilmesini gerekli kılmaktadır. Bir akademik alanın yapısı, gelişim süreci ve bilgi üretimi hakkında değerlendirme yapmaya katkı sağlayan yöntemlerden biri de bibliyometridir. Bu makalede, Türkiye’de İbn Sînâ felsefesi alanındaki doktora çalışmaları bibliyometrik ve tematik olarak analiz edilmektedir. İncelemenin veri setini, İbn Sînâ felsefesi üzerine 1976-2025 yılları arasında tamamlanmış doktora tezleri oluşturmaktadır. Tezlerin tematik, disipliner, kurumsal ve yapısal özelliklerini ortaya koyarak İbn Sînâ felsefesiyle ilgili araştırma yönelimlerini ve ihmal edilmiş alanları somut veriler ışığında tespit etmek hedeflenmektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki İbn Sînâ (ö. 428/1037) ile ilgili akademik birikimin mevcut durumuna ilişkin veri temelli bir çerçeve sunacak ve gelecekte yapılacak araştırmalar için bir harita sağlayacaktır. Bulgular, Türkiye’de İbn Sînâ çalışmalarının doktora tezleri düzeyinde üretiminin artışını, kurumsal yoğunlaşmayı, konu çeşitliliğini ve kaynak kullanımındaki dönüşümü bibliyometrik göstergeler üzerinden ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye’deki İbn Sînâ çalışmaları analitik ve karşılaştırmalı felsefi okumalara doğru belirgin bir yönelim göstermekte ve uluslararası literatürle daha fazla etkileşim kuran bir yapıya evrilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İslam Felsefesi
• İbn Sînâ
• Bibliyometrik Analiz
• Tematik Analiz
• Doktor Tezleri.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

125K818

Etik Beyan

ETİK BEYAN FORMU Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Teşekkür

Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 125K818 numaralı proje ile desteklenmiştir. Projeye verdiği destekten ötürü TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız.

BIBLIOMETRIC AND THEMATIC ANALYSIS OF DOCTORAL DISSERTATIONS ON IBN SĪNĀ’S PHILOSOPHY IN TURKIYE (1976–2025)

Öz

The rapid expansion of academic knowledge has made it increasingly necessary to identify systematically the trends, research gaps, and patterns of development within specific disciplines. Bibliometrics is one of the principal methods for evaluating the structure, development, and knowledge production of an academic field. This article presents a bibliometric and thematic analysis of doctoral dissertations on Ibn Sīnā’s (Avicenna’s) philosophy in Turkiye. The dataset consists of doctoral dissertations completed between 1976 and 2025 on Ibn Sīnā’s philosophy. By examining the thematic, disciplinary, institutional, and structural characteristics of these dissertations, the study aims to identify major research trends and underexplored areas on the basis of empirical evidence. This research provides a data-driven overview of the current state of scholarship on Ibn Sīnā (d. 428/1037) in Turkiye and offers a roadmap for future research. The findings reveal a substantial increase in doctoral-level research on Ibn Sīnā, together with growing institutional concentration, greater thematic diversity, and changing patterns in the use of sources, as demonstrated through bibliometric indicators. The results further indicate that Ibn Sīnā studies in Turkiye have shown a clear shift toward analytical and comparative philosophical approaches and are evolving into a field that engages more extensively with the international scholarly literature.

Anahtar Kelimeler

• Islamic Philosophy
• Avicenna (İbn Sīnā)
• Bibliometric Analysis
• Thematic Analysis
• Doctoral Dissertations.

Destekleyen Kurum

he Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK)

Proje Numarası

125K818

Etik Beyan

ETHICAL DECLARATION FORM I hereby declare that this study is an original work; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules throughout all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the references; that I have not made any alterations to the data used; and that I have complied with all ethical duties and responsibilities by accepting all terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE). In the event that any situation contrary to this declaration regarding the study is detected at any time, I declare that I am prepared to accept all moral and legal consequences that may arise.

Teşekkür

This study was supported by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) under project number 125K818. We would like to thank TÜBİTAK for its support of the project.

Kaynakça

1. Alper, Ömer Mahir. İslam Felsefesinde Akıl-Vahiy Felsefe Din İlişkisi, 2. Bs. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2008.
2. Altaş, Eşref. “İbn Sînâ Sonrası Felsefî Gelenek: İbn Sînâcılık ve İşrâkîlik.” İslam Düşünce Atlası, ed. İbrahim Halil Üçer, 2: 611-699. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 2017.
3. Aria, Massimo ve Corrado Cuccurullo. “bibliometrix: An R-tool for Comprehensive Science Mapping Analysis.” Journal of Informetrics 11/4 (2017): 959-975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007.
4. Arkan, Atilla. “Cumhuriyet Dönemi Türkçe İslam Felsefesi Tarihi Çalışmalarına Dair Literatür Denemesi.” Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 9/17 (2011): 105-154.
5. Arslan, Adnan. “Türkiye’deki İlahiyat Alanında Gazzâlî Üzerine Kaleme Alınan Yayınların Bibliyometrik Analizi.” e-Makâlât Mezhep Araştırmaları Dergisi 18/1 (2025): 257-273.
6. Atatürk Üniversitesi Bilgi Merkezi, “Katalog Taraması” (Erişim 10 Ocak 2026), https://bilgimerkezi.atauni.edu.tr/yordam/?p=1&alan=kunyeDemirbasKN_str&q=0007207.
7. Azimi, Mahdi ve Mohamad Mahdi Davar. “A Systematic Review of Global Research Trends on the Philosophy of Avicenna Between 2000 and 2023.” Preprints.org (2024): 1-28. https://doi.org/10.20944/preprints202409.0581.v1.
8. Başcı, Vahdettin. “Prof. Dr. Mehmet Naci Bolay’ın Hayatı, Kişiliği ve Eserleri.” Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 (2002): 17-19.

9. Bolay, M. Naci. Farabi ve İbn Sina’da Kavram Anlayışı. Ankara: MEB Yayınları, 1990.
10. Cihan, Ahmet Kâmil. İbn Sînâ ve Gazali’de Bilgi Problemi. İstanbul: İnsan Yayınları, 1998.
11. Daiber, Hans. Bibliography of Islamic Philosophy. Leiden: Brill, 1999.
12. Dodurgalı, Abdurrahman. İbn Sînâ Felsefesinde Eğitim. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2000.
13. Durusoy, Ali. İbn Sînâ Felsefesinde İnsan ve Alemdeki Yeri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1993.
14. Durusoy, Ali. “İslam Felsefesinde Metodoloji Problemi.” İslâmî İlimlerde Metodoloji: Usûl Mes’elesi 1, 219-222. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
15. Gutas, Dimitri. “İbn Sînâ Çalışmaları: Mevcut Durum ve Yapılacaklar.” İbn Sînâ’nın Mirası. 3. Bs. Çev. M. Cüneyt Kaya, 443-468. İstanbul: Klasik Yayınları, 2020.
16. Gutas, Dimitri. “İbn Sînâ ve Sonrası: ‘Felsefemsi’nin Gelişimi–Bir Bilim Tarihi Yaklaşımı–.” İbn Sînâ’nın Mirası. 3. Bs. Çev. M. Cüneyt Kaya, 347-404. İstanbul: Klasik Yayınları, 2020.
17. Gutas, Dimitri. Avicenna and the Aristotelian Tradition: Introduction to Reading Avicenna’s Philosophical Works. 2. bs. 559-581. Leiden: Brill, 2014.
18. Gutas, Dimitri. “İbn Sînâ’nın Mirası: Arapça Felsefenin Altın Çağı (1000–1350).” İbn Sînâ’nın Mirası. 3. Bs. Çev. M. Cüneyt Kaya, 327-346. İstanbul: Klasik Yayınları, 2020.
19. Gutas, Dimitri. “Yirminci Yüzyılda Arapça Felsefe Çalışmaları: Arapça Felsefenin Tarih Yazımı Üzerine Bir Deneme.” İbn Sînâ’nın Mirası. 3. Bs. Çev. M. Cüneyt Kaya. 469-499. İstanbul: Klasik Yayınları, 2020.
20. Gutas, Dimitri. İbn Sînâ’nın Mirası. 3. Bs. Çev. M. Cüneyt Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2020.
21. Gutas, Dimitri. Yunanca Düşünce Arapça Kültür: Bağdat’ta Yunanca-Arapça Tercüme Hareketi ve Erken Abbâsî Toplumu (İS 2-4./MS 8-10. Yüzyıllar). Çev. Lütfi Şimşek. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2011.
22. Gülaçar, İzzet. “Türkçe İbn Sinâ Literatürü -Yüksek Lisans ve Doktora Çalışmaları-.” İslâmi Araştırmalar XXX/1 (2019): 192-204.
23. Janssens, Jules L. An Annotated Bibliography on Ibn Sînâ. 3 cilt. Leuven: Leuven University Press; Louvain-la-Neuve: Éditions de l’Institut Supérieur de Philosophie, 1991-2017.
24. İbn Sînâ. Metafizik II. 1. Bs. Çev. Ekrem Demirli ve Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2004.
25. Karlığa, Bekir. “İbn Sînâ (Etkileri).” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 20: 345-353.
26. Kavakcı, Saime ve Fatih Yardımcıoğlu. “Türkiye’de İbn Haldun Üzerine Yapılmış Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi.” Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 14/2 (2018): 317-342.
27. Kaya, M. Cüneyt. “Islamic Philosophy in Modern Turkey: Preliminary Observations on Its History and Current Status.” Intersezioni: Review of the History of Ideas (1/2026).
28. Kaya, M. Cüneyt. “İslam Felsefesi Araştırmalarında Mahiyet ve Kapsam Sorunu.” Türkiye’de İslam Felsefesi Araştırmalarının Seyri: Kazanımlar, Öncelikler, Sorunlar, ed. M. Nurullah Turan vd., 69-77. Ankara: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Yayınları, 2016.
29. Kaya, M. Cüneyt. “İslam Filozoflarının Türkiye’de Neşir ve Tercüme Edilen Eserleri Bibliyografyası.” İslam Felsefesi: Tarih ve Problemler, ed. M. Cüneyt Kaya, 799-858. İstanbul: İSAM Yayınları, 2018.
30. Kaya, M. Cüneyt. “Peygamberin Yasa Koyuculuğu: İbn Sînâ’nın Amelî Felsefe Tasavvuruna Bir Giriş Denemesi.” Dîvân Disiplinler Arası Çalışmalar Dergisi 14/27 (2009): 57-91.
31. Kaya, M. Cüneyt. Varlık ve İmkân: Aristoteles’ten İbn Sînâ’ya İmkânın Tarihi. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
32. Kuşpınar, Bilal. İbn-i Sina’da Bilgi Teorisi. Ankara: MEB Yayınları, 1995.
33. Kutluer, İlhan. İslam’ın Klasik Çağında Felsefe Tasavvuru. 4. Bs. İstanbul: İz Yayıncılık, 2017.
34. McGinnis, Jon. İbn Sînâ. Çev. E. Burak Şaman. İstanbul: Klasik Yayınları, 2022.
35. Özturan, Hümeyra. “Fârâbî ve İbn Sînâ’da Amelî Felsefe: Bir Mukayese.” Nazariyat 5/1 (2019): 1-36.
36. Peker, Hidayet. İbn Sînâ Epistemolojisi. İstanbul: Arasta Yayınları, 2001.
37. Şahin, Eyüp ve Abdussamet Özkan. “İslam Felsefesi Anabilim Dalı Doktora Programı Örnekliğinde AÜİF’de Üretilen Tezlere Dair Bir Değerlendirme.” 70. Yılında Ankara İlahiyat, 297-331. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları, 2023.
38. Terkan, Fehrullah. “İslam Felsefesi Araştırma Konularında Öncelikler.” Türkiye’de İslam Felsefesi Araştırmalarının Seyri: Kazanımlar, Öncelikler, Sorunlar, 97-118. Ankara: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Yayınları, 2016.
39. Turan, M. Nurullah vd., ed. Türkiye’de İslam Felsefesi Araştırmalarının Seyri: Kazanımlar, Öncelikler, Sorunlar. Ankara: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Yayınları, 2016.
40. Türker, Ömer. “İslam Felsefe Tarih Yazıcılığında Ekolleşme ve Dönemlerin Adlandırılması Sorunu.” Türkiye’de İslam Felsefesi Araştırmalarının Seyri: Kazanımlar, Öncelikler, Sorunlar, 79-93. Ankara: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Yayınları, 2016.
41. Üçer, İbrahim Halil. “Antik-Helenistik Birikimin İslam Dünyasına İntikali: Aristotelesçi Felsefenin Üç Büyük Dönüşüm Evresi.” İslam Felsefesi: Tarih ve Problemler, ed. M. Cüneyt Kaya, 37-90. İstanbul: İSAM Yayınları, 2013.
42. Wisnovsky, Robert. İbn Sînâ Metafiziği. Çev. İbrahim Halil Üçer. İstanbul: Klasik Yayınları, 2010.
43. EK 1: ANALİZ EDİLEN TEZLERİN LİSTESİ
44. T1. Bolay, M. Naci, Fârâbî ve İbn Sînâ’nın Kavram Anlayışı, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Kelam ve Felsefe Kürsüsü, Doktora Tezi, 1976. (Danışman: Prof. Dr. Necati Öner)
45. T2. Özden, H. Ömer, İbn-i Sina Metafiziği ile Descartes Metafiziğinin Karşılaştırılması, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Medeniyeti ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1991. (Danışman: Prof. Dr. M. Naci Bolay)
46. T3. Kuşpınar, Bilal. İbn Sînâ’da Bilgi Teorisi. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1991. (Danışman: Prof. Dr. Alparslan Açıkgenç)
47. T4. Dodurgalı, Abdurrahman. İbn Sînâ Felsefesinde Eğitim. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1991. (Danışman: Prof. Dr. Bayraktar Bayraklı)
48. T5. Durusoy, Ali. İbn Sînâ Felsefesinde Nefs, Akıl ve Ruh. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1992. (Danışman: Prof. Dr. Mustafa Tahralı)
49. T6. Cihan, Ahmet Kâmil. İbn Sînâ ve Gazzâlî’de Bilgi Problemi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1995. (Danışman: Prof. Dr. Hasan Şahin)
50. T7. Alper, Ömer Mahir. Kindî, Fârâbî ve İbn Sînâ’da Akıl-Vahiy/Felsefe-Din İlişkisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1998. (Danışman: Prof. Dr. H. Bekir Karlığa)
51. T8. Peker, Hidayet. İbn Sînâ’nın Bilgi Anlayışı. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1999. (Danışman: Prof. Dr. Hüseyin Aydın)
52. T9. Turabi, Ahmet Hakkı. İbn Sînâ’nın Kitâbu’ş-Şifâ’sında Mûsikî. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2002. (Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Nuri Özcan)
53. T10. Aydın, Mehmet. Fârâbî-İbn Sînâ Sistemi Işığında İbn Meymun’un Din Felsefesi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2003. (Danışman: Prof. Dr. Osman Bilen)
54. T11. Şenocak, Ebru. İbn Sînâ Hikâyeleri Üzerinde Mukayeseli Bir Araştırma. Elazığ: Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2005. (Danışman: Prof. Dr. Esma Şimşek)
55. T12. Küçükali, Adnan. İbn Meymun’un Varlık ve Düşünce Öğretisi (Fârâbî ve İbn Sînâ ile Karşılaştırmalı Olarak). Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2005. (Danışman: Prof. Dr. Abdulkuddûs Bingöl)
56. T13, Acıduman, Ahmet, İbn-i Sina, Ebu’l-Kasım Ez-Zehravi, Şerefeddin Sabuncuoğlu ve Tokatlı Mustafa Efendi’nin Eserleri Işığında 11. ve 18. Yüzyıllar Arasında Nöroşirürji, Ankara: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2005. (Danışman: Prof. Dr. Berna Arda)
57. T14. Ata, Ulvi. İbn Sînâ’da Peygamberlik. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2006. (Danışman: Prof. Dr. Hayrani Altıntaş)
58. T15. Demirkol, Murat. Nasiruddin Tûsî’nin İbn Sînâcılığı. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2007. (Danışman: Prof. Dr. Mehmet Bayrakdar)
59. T16. Çapku, Ahmet. İbn Sînâ, Gazzâlî ve İbn Rüşd’de Eskatoloji. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2007. (Danışman: Prof. Dr. H. Bekir Karlığa)
60. T17. Kaya, Mehmet Cüneyt. İslam Felsefesinde Metafizik Bir Problem Olarak İmkân. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2008. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
61. T18. Güney, Ahmet Faruk. İbn Sînâ’dan Elmalılı’ya İhlâs Sûresi Felsefî Tefsir Geleneği. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, Tefsir Bilim Dalı Doktora Tezi, 2008. (Danışman: Prof. Dr. Sadreddin Gümüş)
62. T19. Altaş, Eşref. Fahreddin er-Râzî’nin İbn Sînâ Yorumu ve Eleştirisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2009. (Danışman: Prof. Dr. İlhan Kutluer)
63. T20. Taşkent, Ayşe. Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd’de Estetik. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2009. (Danışman: Prof. Dr. İlhan Kutluer)
64. T21. Özel, Aytekin. İbn Sînâ’nın Birleşmeli Kıyas Teorisi ve Sembolik Yorumu. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Mantık Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2009. (Danışman: Prof. Dr. Tahir Yaren)
65. T22. Coşkun, Abdulkadir. İbn Sînâ’da Retorik. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2010. (Danışman: Prof. Dr. Ali Durusoy)
66. T23. Ovacık, Zübeyir. İbn Sînâ ve Gazzâlî’de Vahiy Anlayışı. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2010. (Danışman: Prof. Dr. Hüsameddin Erdem)
67. T24. Toksöz, Hatice. İbn Sînâ Felsefesinin Teleolojik Boyutları. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2010. (Danışman: Prof. Dr. İlhan Kutluer)
68. T25. Ebrahimzadeh, Ali. İbn Sînâ’da Sıddîkîn Kanıtı: Din Felsefesi Açısından Bir Değerlendirme. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Din Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2012. (Danışman: Prof. Dr. Recep Kılıç)
69. T26. Özdemir, Muhammet. Gazzâlî’nin Tehâfütü’l-Felâsife Adlı Eserinde ‘Üç Mesele’nin Ele Alınışı ve İbn Sînâ’nın Görüşleriyle Mukayesesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2012. (Danışman: Prof. Dr. İlhan Kutluer)
70. T27. Yıldırım, Ömer Ali. Şehristânî’nin İbn Sînâ Eleştirisi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2012. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
71. T28. Demirci, Mehmet Fatih. İbn Sînâ Felsefesinde Küllîler Meselesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2012. (Danışman: Prof. Dr. İsmail Kara)
72. T29. Az, Mehmet Ata. İlahi Basitlik Bağlamında Tanrı’nın Bilinebilirliği: İbn Sînâ ve Thomas Aquinas Örneği. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2013. (Danışman: Prof. Dr. Recep Kılıç)
73. T30. Kılıç, Muhammet Fatih. İbn Sînâ’nın Sebeplilik Teorisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2013. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
74. T31. Kaya, Hacı. İbn Sînâ’da Bilimsel Kanıtlama Teorisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2013. (Danışman: Prof. Dr. İlhan Kutluer)
75. T32. Kaya, Veysel. Felsefî Kelam Çerçevesinde İbn Sînâ’nın Kelama Etkisi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Kelam Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2013. (Danışman: Prof. Dr. Ahmet Saim Kılavuz)
76. T33. Şahiner, Muharrem. İbn Sînâ’da Yetkinlik. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2014. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
77. T34. Üçer, İbrahim Halil. İbn Sînâ Felsefesinde Sûret Anlayışı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2014. (Danışman: Prof. Dr. Atilla Arkan)
78. T35. Erdoğan, Ömer Faruk. Felsefe-Kelam Tartışmalarında Metin Tutarlılığı (İbn Sînâ-Gazzâlî Örneği). Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2014. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
79. T36. Çiçekdağı, Caner. Aristoteles, İbn Sînâ ve Thomas Aquinas’ın ‘Peri Hermeneias’ (Yorum Üzerine) Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2015. (Danışman: Prof. Dr. A. Kadir Çüçen)
80. T37. Şaman, E. Burak. La Certitude de la Connaissance du Point de Vue de la Distinction de l’âme et du Corps Chez Avicenne et Descartes. İstanbul: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2015. (Danışman: Prof. Dr. Aliye Kovanlıkaya)
81. T38. Tiryaki, Mehmet Zahit. İbn Sînâ Felsefesinde Mütehayyile/Müfekkire ve Vehim. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2015. (Danışman: Prof. Dr. Ferruh Özpilavcı)
82. T39. Gürsoy, Adnan. İbn Sînâ’nın Sezgi Teorisi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2015. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
83. T40. Daşdemir, Yusuf. İbn Sînâ Mantığında Modalite. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Din Felsefesi Bilim Dalı Doktora Tezi, 2016. (Danışman: Prof. Dr. Hüsamettin Erdem)
84. T41. Sağlık, Hacı. Dânişnâme-i ‘Alâî’de İbn Sînâ Metafiziği. Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2016. (Danışman: Prof. Dr. Hasan Akkanat)
85. T42. Yıldırım, Emine Taşçı. Klasik İslam Felsefesinde İnayet: İbn Sînâ Örneği. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2017. (Danışman: Prof. Dr. İbrahim Maraş)
86. T43. Taş, Enes. Fârâbî ve İbn Sînâ’da Bireyleşme İlkesi Bağlamında Nefis Beden İlişkisi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2017. (Danışman: Prof. Dr. Yaşar Aydınlı)
87. T44. Takcı, Harun. İbn Sînâ’da Kategoriler ve Kaynakları. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2018. (Danışman: Prof. Dr. Ali Durusoy)
88. T45. Baça, Mehmet Sami. İbn Sînâ Sonrası İslam Felsefesinde Cisim Teorisi: Hikmetü’l-Ayn ve Şerhleri Çerçevesinde. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2018. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
89. T46. Özkan, Yakup. İbn Sînâ’da Varlık ve Mahiyet İlişkisi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2019. (Danışman: Prof. Dr. Muammer İskenderoğlu)
90. T47. Yavuz, Ömer. İbn Sînâ’nın Varlık Düşüncesini Fizik Felsefesiyle Yeniden Okumak. Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2020. (Danışman: Prof. Dr. Tuna Tunagöz)
91. T48. Göksu, Ahmet. Aristoteles ve İbn Sînâ’da Canlıların Oluşumu Üzerine. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2021. (Danışman: Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu)
92. T49. Kocakaplan, Nursema. Fârâbî ve İbn Sînâ’da Tahayyül Kavramı. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2021. (Danışman: Doç. Dr. Hidayet Peker)
93. T50. Kurun, İsmail. İslam Felsefe Tarihinin Eleştirel Yeniden-İnşası: İbn Sînâ Epistemolojisi Örneği. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2021. (Danışman: Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir)
94. T51. Tosun, Mustafa Selman. İbn Sînâ’da Tümeller ve Gazzâlî’nin Eleştirileri. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
95. T52. Yalçıntaş, İsmail. İbn Sînâ’nın Tanrı Anlayışı. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022. (Danışman: Prof. Dr. Engin Erdem)
96. T53. Ünver, Esra Tellioğlu. İbn Sînâ ve İbnü’l-Arabî’de Bir Kavramı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022. (Danışman: Prof. Dr. Ferruh Özpilavcı)
97. T54. Büyükada, Samet. İbn Sînâ’da Modal Mantık-Metafizik İlişkisi Bağlamında Çağdaş Özcülük Tartışmaları. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Felsefe Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022. (Danışman: Doç. Dr. Mehmet Özturan)
98. T55. Bostan, Yasin. İbn Sînâ ve İbnü’l-Arabî’nin Tanrı Anlayışı ve Mukayesesi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
99. T56. Koçak, İsmail. Felsefi ve Kelami Açıdan Tanrı-Alem İlişkisi: İbn Sînâ ve Kâdı Abdülcebbâr Örneği. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Kelam Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Mahmut Ay)
100. T57. Atar, Armağan. Klasik İslam Felsefesinde İlahi Basitlik Kavramı: Fârâbî ve İbn Sînâ Örneği. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. İbrahim Maraş)
101. T58. Hızır, Saime. İbn Sînâ Felsefesinde Metafizik Bir Mesele Olarak Tanım Teorisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Türker)
102. T59. Şenel, Kübra. İbn Sînâ ve Fahreddin Râzî’nin Mahiyet Teorileri: Özcülük Açısından Karşılaştırmalı Bir Tahlil. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Türker)
103. T60. Akbaş, Necati. İbn Sînâ’da Beden Felsefesi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
104. T61. Çınar, Selime. İbn Sînâ’da Doğa Kavramı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Türker)
105. T62. Erkan, Ahmet. İbn Sînâ’da Nefs ve Ölümsüzlük. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Din Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Engin Erdem)
106. T63. Tiryaki, Kübra. İbn Sînâ’nın Doğa Felsefesinde İstidat: Türleşme ve Birleşim Bağlamında Bir İnceleme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Ömer Mahir Alper)
107. T64. Acat, Mehmet Emin. İbn Sînâ’da Teşebbüh Kavramı. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Necmi Derin)
108. T65. Görücü, Ömer Faruk. İbn Sînâ - Descartes Psikolojisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. İzmir: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Hasan Ocak)
109. T66. Kösedağ, Sinan. İbn Sînâ’da Tanrı Kavramının Orta Çağ Düşüncesine Etkisi: Henry of Ghent Örneği. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. İbrahim Maraş)
110. T67. Özkan, Hacer Ergin. Fârâbî ve İbn Sînâ’nın Bilgi Teorileri Bağlamında Çağdaş Epistemoloji Açısından Analizi. Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir)
111. T68. Öz, Abdulvahit. İbn Sînâ ve El-İşârât Şârihlerinde Varlık-Mahiyet İlişkisi: Er-Râzî ve Et-Tûsî Örneği. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2023. (Danışman: Prof. Dr. İbrahim Maraş)
112. T69. Altınkaya, Galipcan. İbn Sînâ’nın Fizik ve Metafiziği Arasında İnsani Nefs Teorisi. İzmir: ge Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Felsefe Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2024. (Danışman: Doç. Dr. Mehmet Kuyurtar)
113. T70. Özdil, Ahmet Nusret. İbn Sînâ ve Fahreddin Râzî’nin Zaman Anlayışları ve İhtilafları. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Kelam Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2024. (Danışman: Prof. Dr. Kamil Güneş)
114. T71. Gülaçar, İzzet. İbn Sînâ Tabiat Felsefesinde Hareket. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2024. (Danışman: Prof. Dr. Fehrullah Terkan)
115. T72. Güler, Aliye. İbn Sînâ Felsefesinde Tasavvur ve Tasdik Ayrımı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2024. (Danışman: Prof. Dr. Ali Durusoy)
116. T73. Uysal, Muhammet. Tıp Tarihi Açısından İbn Sînâ’nın el-Kanun fi’t-Tıbb ve Zehrâvî’nin et-Tasrif’i Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı, Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2024. (Danışman: Prof. Dr. Muhammed Harb)
117. T74. Şahin, Nur Muhammed. İbn Sînâ’nın Doğa Felsefesinde Etki ve Edilgi. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2025. (Danışman: Prof. Dr. Eşref Altaş)
118. T75. Fidan, Furkan. İbn Sînâ Felsefesinde Süreklilik. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, İslam ve Türk Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2025. (Danışman: Prof. Dr. Eşref Altaş)
119. T76. Yıldız, Mahmut. Fârâbî ve İbn Sînâ’da Tanrı’nın Bilgisi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2025. (Danışman: Prof. Dr. Gürbüz Deniz)
120. T77. Yıldız, Ömer. İbn Sînâ’da Cedel. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Mantık Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2025. (Danışman: Prof. Dr. Cafer Sadık Yaran).