1905 Rus Devrimi’'nin Genel Bir Değerlendirmesi

Öz

1917 devriminin gölgesinde kalmasına rağmen, 1905 devrimi Rus tarihinde en az 1917 devrimi kadar önemli bir yere sahiptir. Bazılarına göre 1917 devriminin bir “provası,” bazılarına göre özellikle 1906 İran devrimine esin kaynağı olan; Osmanlı’daki 1908 devrimi de dâhil o dönemde görülen “anayasal” hareketlerin ilki, bazılarına göre ise Avrupa’daki 1848 ihtilallerini andıran gecikmiş “liberal-burjuva” bir devrimdir. Hatta Fransız devriminin etkisinde bir devrim olduğunu iddia edenler bile vardır. 1905 devrimi bunlardan sadece biri değil, hepsi, hatta daha fazlasıdır. Bu makale, genel olarak devrimin nedenlerini ve hükümetin bunlara tepkisini açıklamayı ve sonuçları üzerinde genel bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Bu yapılırken, ayrıca 1905 devrimi ile aynı dönemde ortaya çıkan İran ve Osmanlı devrimleri arasında bazı karşılaştırmalara yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler

• 1905 Devrimi, Sosyalizm, Liberalizm, Anayasal Monarşi, Ekim Manifestosu

The Russian Revolution of 1905: A Reassessment

Öz

Even though it seems of secondary importance compared to the Revolution of 1917, the 1905 Revolution has a significant place in Russian history. To some scholars, it was a “rehearsal” for the 1917 Revolution; the first of a series of constitutional movements that inspired the 1906 Revolution in Iran and the 1908 Revolution in the Ottoman Empire. For some other scholars, on the other hand, it was a delayed “liberal-bourgeois” revolution that had many similarities with those in 1848; or it was a revolution influenced by the French Revolution of 1789. In fact, the 1905 Revolution was all of these; even more. This article aims to explain the reasons for the revolution and the government’s response to it and evaluate its consequences. While doing this, it also makes some comparisons between the 1905 Revolution and the 1906 Iranian and 1908 Ottoman Revolutions.

Anahtar Kelimeler

• 1905 Revolution, Socialism, Liberalism, Constitutional Monarchy, October Manifesto