Sporcularda Sosyotropik Kişilik Düzeyini Belirleme Ölçeğinin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, sporcularda sosyotropik kişilik düzeyini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Sosyotropik kişilik, bireylerin başkalarıyla olumlu ilişkiler kurma, sevgi ve sosyal kabul görme isteğiyle ilişkili bir kişilik yapısıdır. Ölçek geliştirme sürecinde literatür taraması sonucunda 15 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Kapsam geçerliliği için iki spor psikolojisi akademisyeni ve bir dil bilimci öğretmenden uzman görüşü alınmış, gerekli düzenlemeler yapılarak ölçek son hâlini almıştır. Pilot uygulama 12 sporcu üzerinde gerçekleştirilmiş ve maddeler anlaşılır bulunmuştur. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Beylikdüzü ilçesindeki amatör sporcular oluştururken, örneklem Beylikgücüspor, Beylikdüzü Yakupluspor ve Beylikdüzü Demirspor sporcularından seçilmiştir. Veriler 5’li Likert tipi ölçekle toplanmış, analizlerde Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile Cronbach Alpha güvenirlik analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda iki alt boyut ve toplam 11 maddeden oluşan bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçeğin genel Cronbach Alpha değeri 0,714 olarak, alt boyutların güvenirlik katsayıları ise ,866 (fiziksel), ,622 (bilişsel) ve ,933 (davranışsal) olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• sosyoloji
• sosyolojik
• sosyotropik kişilik
• ölçek geliştirme

Etik Beyan

Bu araştırma için, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu'ndan 9 Ekim 2024 tarihli etik kurul onayı alınmıştır (onay no: 281). Tüm araştırma katılımcılarından bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Anket, ilgili kılavuz ve yönetmeliklere uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Veri toplama aşamasında yardımları için A.N.Ş. ve E.O.'ya, kapsam geçerlilik aşamasında destekleri için A.N.G.Ş., Ü.T. ve A.A.'ya ve araştırmama katılan değerli sporculara teşekkür ederim.

Development of a Scale for Determining the Level of Sociotropic Personality in Athletes

Öz

The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to determine the level of sociotropic personality among athletes. Sociotropic personality refers to individuals’ tendency to value interpersonal relationships, seek social approval, and desire to be loved and accepted by others. In the scale development process, a literature review was conducted, and a 15-item pool was created. For content validity, expert opinions were obtained from two sports psychology academicians and one linguist, after which necessary revisions were made and approved. A pilot study with 12 athletes confirmed the clarity of the items. The study population consisted of amateur athletes in Beylikdüzü, Istanbul, and the sample included athletes from Beylikgücüspor, Beylikdüzü Yakupluspor, and Beylikdüzü Demirspor. Data were collected using a 5-point Likert-type scale. Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Cronbach’s Alpha reliability tests were conducted. As a result, a scale with two sub-dimensions and 11 items was developed. The overall Cronbach’s Alpha value of the scale was 0.714, while the reliability coefficients of the sub-dimensions were .866 (physical), .622 (cognitive), and .933 (behavioral).

Anahtar Kelimeler

• Sport
• sociology
• sociological
• sociotropic personality
• scale development

Etik Beyan

For this research, ethics committee approval was obtained from the Karamanoğlu Mehmetbey University’s Social and Human Sciences Ethics Committee, dated October 9, 2024 (approval no: 281). Informed consent was obtained from all research participants. The survey was conducted in accordance with the relevant guidelines and regulations.

Teşekkür

I would like to thank A.N.Ş. and E.O. for their help during the data collection phase, A.N.G.Ş., Ü.T., and A.A. for their support during the scope validity phase, and the precious athletes who participated in my research.

Kaynakça

1. Akbulut, Ö., & Çapık, C. (2022). Çok değişkenli istatistiksel analizler için örneklem büyüklüğü [Multivariate statistical analysis and required sample size]. Hemşirelik Dergisi, 25(2), 111–116. https://doi.org/10.5152/JANHS.2022.970637
2. Akgün, B. M. (2017). Sosyotropi otonomi kişilik özellikleri ve hemşirelik [Sociotropy autonomy personality traits and nursing]. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 26(2), 163–177. https://doi.org/10.17827/aktd.280536
3. Beck, A. T. (1983). Cognitive therapy of depression: New perspectives. In P. J. Clayton & J. E. Barett (Eds.), Treatment of depression: Old controversies and new approaches (pp. 265–284). Raven Press.
4. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı [Social science data analysis handbook]. Pegem Yayıncılık.
5. Clark, D. A., & Beck, A. T. (1991). Personality factors in dysphoria: A psychometric refinement of Beck’s sociotropy-autonomy scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 13(4), 369–388. https://doi.org/10.1007/BF00960448
6. Clark, D. A., Steer, R. A., Beck, A. T., & Ross, L. (1995). Psychometric characteristics of revised sociotropy and autonomy scales in college students. Behaviour Research and Therapy, 33(3), 325–334. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00074-T
7. Cüceloğlu, D. (2017). İnsan ve davranışları (34. baskı) [Human and his behavior] (34th ed.). Remzi Kitabevi.
8. Divarcı, Ö. F., & Kaya, H. (2019). 8. sınıf “Maddenin halleri ve ısı” ünitesine yönelik geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış bir akademik başarı testi geliştirme çalışması [A study to develop an academic achievement test with validity and reliability for the 8th grade “states of matter and heat” unit]. Journal of Education, Theory and Practical Research, 5(2), 214–238.

9. Hançer, A., & Güler, M. (2023). Sosyotropik ve otonom kişilik özelliklerinin besin neofobisi üzerine etkisi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği [The effect of sociotropic and autonomous personality traits on food neophobia: Sivas Cumhuriyet University example]. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1133–1144. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1067140
10. Kaiser, H. F. (1970). A second generation little jiffy. Psychometrika, 35(4), 401–415. https://doi.org/10.1007/BF02291817
11. Kayış, A. (2009). Güvenirlik analizi [Reliability analysis]. In Ş. Kalaycı (Ed.), SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri [SPSS applied multivariate statistical techniques] (pp. 403–419). Asil Yayıncılık.
12. Otani, K., Suzuki, A., Matsumoto, Y., Sadahiro, R., Enokido, M., Kuwahata, F., & Takahashi, N. (2014). Distinctive correlations of sociotropy and autonomy with working models of the self and other. Comprehensive Psychiatry, 55(7), 1643–1646. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2014.05.013
13. Özdemir, L. (2015). Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi öğrencilerinin sosyotropik-otonom kişilik özellikleri ile girişimcilik eğilimleri arasındaki ilişki [The relationship between sociotropic-autonomous personality traits and entrepreneurship tendencies of Kyrgyzstan-Turkey Manas University students]. Yönetim Bilimleri Dergisi, 13(25), 115–139.
14. Pervin, L., & John, O. (Eds.). (1999). Handbook of personality: Theory and research (2nd ed.). The Guilford Press.
15. Sayar, K., & Dinç, M. (2017). Psikolojiye giriş (4. baskı) [Introduction to psychology] (4th ed.). Dem Yayınları.
16. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education Limited.
17. Uygun, M., Aktürkoğlu, B., & Dedeoğlu, H. (2014). The effects of self-regulated strategy development on writing expression, self-regulation of writing and writing attitude. The Journal of Academic Social Science Studies, 28, 131–156. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2518
18. Yıldız, E. Ç., & Kurt, D. G. (2017). Kişilik kuramları (1. baskı) [Theories of personality] (1st ed.). Pegem Akademi.