The Relationship Between Cognitive Flexibility and Learning Motivation: A Cross-Sectional Study on Students of the Faculty of Sport Sciences

Öz

The aim of the study is to examine the relationship between cognitive flexibility and learning motivation among students of the Faculty of Sports Sciences (SBF). The participants of the study, designed with the relational survey model from quantitative research methods, consist of 401 students studying in the “physical education and sports teaching,” “coaching education,” and “recreation” departments of SBF in the 2025–2026 academic year. As data collection tools, a personal information form, the Cognitive Flexibility Scale (CFS), and the Learning Motivation in Higher Education Scale (YÖMÖ-Ü) were used. In statistical analyses, “Pearson correlation analysis” and “simple linear regression analysis”” were used. The findings revealed a positive and moderate significant relationship between cognitive flexibility and learning goals; a positive but low-level significant relationship between cognitive flexibility and performance-approach goals; and a negative and moderate significant relationship between cognitive flexibility and performance-avoidance goals. In addition, cognitive flexibility was found to significantly and positively predict learning goals; to significantly but weakly predict performance-approach goals; and to significantly and negatively predict performance-avoidance goals. In conclusion, the results indicate that cognitive flexibility enhances learning motivation, reduces performance-avoidance tendencies, and thereby contributes to the development of more functional and adaptive goal orientations. These findings demonstrate that cognitive flexibility is an important determinant of learning motivation.

Anahtar Kelimeler

• Cognitive flexibility
• Learning motivation
• Higher education
• Faculty of Sport Sciences students.

Bilişsel Esneklik ile Öğrenme Motivasyonu İlişkisi: Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencileri Üzerine Kesitsel Bir İnceleme

Öz

Araştırmanın amacı, Spor Bilimleri Fakültesi (SBF) öğrencilerinde bilişsel esneklik ile öğrenme motivasyonu arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden, ilişkisel tarama modeli ile desenlenen araştırmanın katılımcılarını 2025-2026 akademik yılında SBF’de, “beden eğitimi ve spor öğretmenliği”, “antrenörlük eğitimi” ve “rekreasyon” bölümlerinde öğrenim gören 401 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) ve Yükseköğretimde Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (YÖMÖ-Ü) kullanılmıştır. İstatistiksel çözümlemelerde “Pearson korelasyon analizi” ve “basit doğrusal regresyon analizi” kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre bilişsel esneklik ile öğrenme hedefleri arasında “pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki”; bilişsel esneklik ile performansa yönelik hedefler arasında “pozitif yönde ancak düşük düzeyde anlamlı bir ilişki”; buna karşın, bilişsel esneklik ile performanstan kaçınma hedefleri arasında “negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki” olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bilişsel esnekliğin öğrenme hedeflerini pozitif yönde anlamlı biçimde yordadığı; performansa yönelik hedefleri pozitif yönde anlamlı ancak düşük seviyede; performanstan kaçınma hedeflerini ise negatif yönde anlamlı biçimde yordadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular bilişsel esnekliğin öğrenme motivasyonunu artırdığını, performanstan kaçınma eğilimini azalttığını ve bu yönüyle daha işlevsel ve uyumlu hedeflerin oluşmasına katkı sağladığını göstermektedir. Bu sonuçlar, bilişsel esnekliğin öğrenme motivasyonunun önemli bir belirleyicisi olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bilişsel esneklik
• Öğrenme motivasyonu
• Yükseköğretim
• SBF öğrencisi

Kaynakça

1. Akyol, G. (2024). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde akademik güdülenmenin yordayıcısı olarak üstbiliş ve bilişsel esneklik (Doktora tezi). Hitit Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çorum.
2. Bardach, L., Oczlon, S., Pietschnig, J., & Lüftenegger, M. (2020). Has achievement goal theory been right? A meta-analysis of the relation between goal structures and personal achievement goals. Journal of Educational Psychology, 112(6), 1197–1220. https://doi.org/10.1037/edu0000419
3. Bayrakçeken, S., Oktay, Ö., Samancı, O., & Canpolat, N. (2021). Motivasyon kuramları çerçevesinde öğrencilerin öğrenme motivasyonlarının arttırılması: Bir derleme çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 677–698.
4. Bertiz, Y., & Kocaman Karoğlu, A. (2020). Distance education students’ cognitive flexibility levels and distance education motivations. International Journal of Research in Education and Science, 6(4), 638–648.
5. Çelikkaleli, Ö. (2014). Bilişsel Esneklik Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirliği. Eğitim ve Bilim, 39(176), 339–346. https://doi.org/10.15390/EB.2014.3466
6. Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34(3), 241–253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4 Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
7. Erdem, A. R., & Gözel, E. (2024). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyon düzeyleri. The Journal of Academic Social Science, 2(2), 49–60. https://doi.org/10.16992/ASOS.97
8. Erduran-Tekin, Ö. (2023). Adaptation of motivation for learning in higher education scale (EMAPRE-U) to Turkish. E-International Journal of Educational Research, 14(3), 34-51.

9. Ergin, A., & Karataş, H. (2018). Achievement-oriented motivation levels of university students. Hacettepe University Journal of Education, 33(4), 868–887. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018036646
10. Esen, B. K., Özcan, H. D., & Sezgin, M. (2017). High school students’ cognitive flexibility is predicted by self-efficacy and achievement. European Journal of Education Studies, 3(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.244470
11. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. (Sixteenth edition). Routledge, New York, NY 10017.
12. Göksel, A. G., Aktop, M., & Kol, H. C. (2025). Bilgi çağında öne çıkmak: Spor bilimleri alanında akademik cesaretlendirme ve öğrenme motivasyonu. International Journal of Contemporary Educational Studies, 11(1), 11–28. https://doi.org/10.61087/IntJCES.2025.27
13. Güzel, S., Yaman, M. S., Yel, K., Çakır, Z., Gönen, M., Ceyhan, M. A., & Aydemir, B. (2025). Farklı Branşlardaki Spor Etkinliklerine Katılan Bireylerin Gönüllü Motivasyon Durumlarının İncelenmesi. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 241-265. https://doi.org/10.71243/dksbd.1824551 https://izlik.org/JA24MT97MN
14. Hepsert, S., Dönmez, A., Şakar, İ., Cana, H., & Ramazanoğlu, F. (2024). Satranç Sporunun Bilişsel Esneklik ve Problem Çözme Becerisi Üzerindeki Etkisi: Tanımlayıcı Araştırma. Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 16(2).
15. Hohl, K., & Dolcos, S. (2024). Measuring cognitive flexibility: A brief review of neuropsychological, self-report, and neuroscientific approaches. Frontiers in Human Neuroscience, 18, Article 1331960. https://doi.org/10.3389/fnhum.2024.1331960
16. Karababa, B. (2025). Relationship between cognitive flexibility and critical thinking tendency: A study on sports sciences faculty students. Journal of Computer and Education Research, 13(26), 1066–1075. https://doi.org/10.18009/jcer.1667605
17. Karagöz, Y. (2017). SPSS ve AMOS uygulamalı nitel-nicel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği (1. Baskı). Nobel Kitabevi.
18. Karagüven, H. (2012). Akademik motivasyon ölçeğinin Türkçe’ye adaptasyonu. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2599–2620.
19. Karakuş, İ. (2024). University students’ cognitive flexibility and critical thinking dispositions. Frontiers in Psychology, 15, Article 1420272. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1420272
20. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri: Kavramlar, ilkeler ve teknikler. (32.Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
21. Kreitner, R., & Kinicki, A. (2009). Organizational behaviour (9th ed.). McGraw-Hill.
22. Lan, X. (2022). Perceived parenting styles, cognitive flexibility, and prosocial behavior in Chinese youth with an immigrant background: A three-group comparison. Current Psychology, 42, 20718–20736. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03140-9
23. Lee, L. Y., Healy, M. P., Fischer, N. L., Tong, K., Chen, A. S. H., Sahakian, B. J., & Kourtzi, Z. (2024). Cognitive flexibility training for impact in real-world settings. Current Opinion in Behavioral Sciences, 59, 101413. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2024.101413
24. Liu, J., Cai, C., & Rawal, A. P. (2025). Examining the impact of mindfulness on academic emotions and cognitive flexibility among undergraduates in Chinese higher education. SAGE Open, 1–21. https://doi.org/10.1177/21582440251361661
25. Martin, M. M., & Anderson, C. M. (1998). The cognitive flexibility scale: Three validity studies. Communication Reports, 11, 1–9.
26. Martin, M. M., & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76(2), 623-626.
27. Miron-Spektor, E., & Beenen, G. (2015). Motivating creativity: The effects of sequential and simultaneous learning and performance achievement goals on product novelty and usefulness. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 127, 53–65. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2015.01.001
28. Mouratidis, A., Michou, A., Demircioğlu, A. N., & Sayil, M. (2018). Different goals, different pathways to success. Learning and Individual Differences, 61, 127–135. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2017.11.017
29. Nakhostin-Khayyat, M., Borjali, M., Zeinali, M., Fardi, D., & Montazeri, A. (2024). The relationship between self-regulation, cognitive flexibility, and resilience among students. BMC Psychology, 12, Article 337. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01843-1
30. Payne, S. C., Youngcourt, S. S., & Beaubien, J. M. (2007). A meta-analytic examination of the goal orientation nomological net. Journal of Applied Psychology, 92(1), 128–150. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.1.128
31. Rehman, I., Naz, Z., & Mufti, A. A. (2025). Cognitive flexibility and emotional regulation. The Critical Review of Social Sciences Studies, 3(4), 1577–1590.
32. Rezaei, A., & Jafari, E. (2023). Cognitive flexibility and its impact on communication skills. Journal of Cognitive Psychology, 35, 123–135. https://doi.org/10.1080/20445911.2023.1234567
33. Santhi, S., & Veena, S. (2024). Relationship Between Cognitive Flexibility And Academic Achievement Of Higher Secondary Students, Educational Administration: Theory and Practice, 30(3), 2736-2741 Doi: 10.53555/kuey.v30i3.7998
34. Santos, A. A. A., & Mognon, J. F. (2016). Motivation assessment scale for learning in higher education: Validity evidence. Psico-USF, 21(1), 101-110. https://doi.org/10.1590/1413-82712016210109
35. Senemoğlu, N. (2007). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Gönül Yayıncılık.
36. Slaski, M., & Cartwright, S. (2002). Health, performance and emotional intelligence. Stress and Health, 18(2), 63–68.
37. Spiro, R. J., & Jehng, J. C. (1990). Cognitive flexibility and hypertext. In D. Nix & R. J. Spiro (Eds.), Cognition, education, and multimedia (pp. 163–205). Erlbaum.
38. Toprak, E., Metin, A., & Ünalan, D. (2023). The mediating role of cognitive flexibility. Psychology in the Schools. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/pits.23080
39. Urdan, T., & Kaplan, A. (2020). The origins, evolution, and future directions of achievement goal theory. Contemporary Educational Psychology, 61, 101862. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101862
40. Uysal, N., & Ünal Toprak, F. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin akademik başarısı ile stres ve bilişsel esneklik ilişkisi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 4(2), 248–254. https://doi.org/10.38108/ouhcd.91837
41. Van De Gaer, E., De Fraine, B., Pustjens, H., Van Damme, J., De Munter, A., & Onghena, P. (2009). School effects on the development of motivation. School Effectiveness and School Improvement, 20(2), 235–253. Wang, Z., Akaliyski, P., Ma, C., & Xu, Y. (2024). Cognitive flexibility and academic performance. Personality and Individual Differences, 217, 112455. https://doi.org/10.1016/j.paid.2023.112455
42. Yalçın, Y., & Kurnaz, H. K. (2021). Evaluation of Cognitive Flexibility and Goal Orientation Levels of Students Preparing for Special Talent Exam. International Education Studies, 14(11), 10-18. https://doi.org/10.5539/ies.v14n11p10
43. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2014). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
44. Yılmaz, H., & Huyugüzel Çavaş, P. (2007). "Fen öğrenimine yönelik motivasyon ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması". İlköğretim Online, 6(3), 430-440.