Öz
Bu çalışma, engelli kadınlar için bir rehabilitasyon aracı olarak yogaya ilişkin küresel araştırma eğilimlerini analiz etmeyi, bunun fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik hali üzerindeki etkisini vurgulamayı amaçlamaktadır. Araştırma, alandaki tematik alanları, başlıca katkı sağlayanları ve coğrafi dağılımları inceleyerek boşlukları ve gelecekteki fırsatları belirlemektedir. 1975-2023 yılları arasında yayımlanan ilgili çalışmaları belirlemek için Web of Science veri tabanı kullanılarak bibliyometrik analiz yapılmıştır. Arama, "disability women", "disability female" ve "yoga" anahtar kelimelerini içermektedir. Tematik odak, yazarlık, atıflar ve iş birliği ağları açısından toplam 116 hakemli yayın analiz edilmiştir. VOSviewer yazılımı kullanılarak literatürdeki temel eğilimler ve ilişkiler haritalanmıştır. Bulgular, yoganın engelli kadınlar için rehabilitasyon sürecine önemli katkılar sağladığını; fiziksel hareketlilik, kronik ağrı yönetimi ve ruh sağlığını iyileştirme konularında etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, Hindistan ve Almanya, en fazla katkı sağlayan ülkeler olarak öne çıkmıştır; çalışmaların çoğu yaşam kalitesi, rehabilitasyon uygulamaları ve ruh sağlığı etkilerine odaklanmaktadır. Yoga, engelli kadınlar için çok boyutlu faydalar sunan etkili bir rehabilitasyon stratejisi olarak hizmet etmektedir. Bu çalışma, kapsayıcı, küresel araştırmalara olan ihtiyacı vurgulamakta ve yoganın rehabilitasyon politikaları ile uygulamalarını geliştirme potansiyeline dikkat çekmektedir. Bulgular, engellilik ve rehabilitasyon bilimleri alanındaki uygulayıcılar, politika yapıcılar ve araştırmacılar için uygulanabilir içgörüler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, yalnızca bibliyometrik veri analizi içerdiğinden dolayı etik kurul onayı gerektirmemektedir.
Kaynakça
- Ades, P. A., Savage, P. D., Cress, M. E., Brochu, M., Lee, N. M., & Poehlman, E. T. (2003). Resistance training on physical performance in disabled older female cardiac patients. Medicine and Science in Sports and Exercise, 35(8), 1265–1270. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000079044.21828.0E
- Baum, B. S., Hooker, K., Vital, O., Rinsem, V., Rankin, M., & Coombs, J. (2022). Varying alignment affects lower extremity joint and limb loading during yoga’s triangle (Trikonasana) pose. Journal of Bodywork and Movement Therapies, 30, 60–68. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2022.02.008
- Belter, C. W. (2015). Bibliometric indicators: Opportunities and limits. Journal of the Medical Library Association, 103(4), 219–221. https://doi.org/10.3163/1536-5050.103.4.014
- Blinde, E. M., & McCallister, S. G. (1999). Women, disability, and sport and physical fitness activity: the intersection of gender and disability dynamics. Research Quarterly for Exercise and Sport, 70(3), 303–312. https://doi.org/10.1080/02701367.1999.10608049
- Cherkin, D. C., Sherman, K. J., Balderson, B. H., Cook, A. J., Anderson, M. L., Hawkes, R. J., Hansen, K. E., & Turner, J. A. (2016). Effect of mindfulness-based stress reduction vs cognitive behavioral therapy or usual care on back pain and functional limitations in adults with chronic low back pain: A randomized clinical trial. JAMA - Journal of the American Medical Association, 315(12), 1240–1249. https://doi.org/10.1001/JAMA.2016.2323
- Cheung, C., Wyman, J. F., Bronas, U., McCarthy, T., Rudser, K., & Mathiason, M. A. (2017). Managing knee osteoarthritis with yoga or aerobic/strengthening exercise programs in older adults: a pilot randomized controlled trial. Rheumatology International, 37(3), 389–398. https://doi.org/10.1007/S00296-016-3620-2
- Cheung, C., Wyman, J. F., Resnick, B., & Savik, K. (2014). Yoga for managing knee osteoarthritis in older women: A pilot randomized controlled trial. BMC Complementary and Alternative Medicine, 14. https://doi.org/10.1186/1472-6882-14-160
- Cramer, H., Lauche, R., Hohmann, C., Lüdtke, R., Haller, H., Michalsen, A., Langhorst, J., & Dobos, G. (2013). Randomized-controlled trial comparing yoga and home-based exercise for chronic neck pain. Clinical Journal of Pain, 29(3), 216–223. https://doi.org/10.1097/AJP.0B013E318251026C
- Cramer, H., Mehling, W. E., Saha, F. J., Dobos, G., & Lauche, R. (2018). Postural awareness and its relation to pain: Validation of an innovative instrument measuring awareness of body posture in patients with chronic pain. BMC Musculoskeletal Disorders, 19(1). https://doi.org/10.1186/S12891-018-2031-9
- Cromeens, M. G., Knafl, K., Robinson, W. R., Carey, E. T., Haji-Noor, Z., & Thoyre, S. (2024). Endometriosis and Disability: Analysis of Federal Court Appeals of Social Security Disability Insurance and Supplemental Security Income Claims by Individuals Suffering From Endometriosis. Women’s Health Issues, 34(3), 221–231. https://doi.org/10.1016/j.whi.2023.11.008
- Elisetty, S. G., & Datti, R. S. (2025). Research trends on the intricate dimensions of divorce among women: A bibliometric analysis. Women’s Studies International Forum, 108, 103028. https://doi.org/10.1016/J.WSIF.2024.103028
- Giridharan, S., Soumian, S., & Kumar, N. V. (2024). Yoga in Cancer Care: A Bibliometric Analysis of Systematic Reviews. Cureus, 16(10), e71829. https://doi.org/10.7759/CUREUS.71829
- Gotink, R. A., Hermans, K. S. F. M., Geschwind, N., De Nooij, R., De Groot, W. T., & Speckens, A. E. M. (2016). Mindfulness and mood stimulate each other in an upward spiral: a mindful walking intervention using experience sampling. Mindfulness, 7(5), 1114–1122. https://doi.org/10.1007/S12671-016-0550-8
- Gutke, A., Betten, C., Degerskär, K., Pousette, S., & Fagevik Olsén, M. (2015). Treatments for pregnancy‐related lumbopelvic pain: a systematic review of physiotherapy modalities. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 94(11), 1156–1167.
- Hashmi, R., Keating, B. W., Ali, M. A., & Keramat, S. A. (2024). An investigation of the longitudinal trajectory patterns of health-related quality of life among Australians with disabilities: explaining disability types and properties. Quality of Life Research, 33(8), 2207–2217. https://doi.org/10.1007/s11136-024-03683-3
- Kiecolt-Glaser, J. K., Bennett, J. M., Andridge, R., Peng, J., Shapiro, C. L., Malarkey, W. B., Emery, C. F., Layman, R., Mrozek, E. E., & Glaser, R. (2014). Yoga’s impact on inflammation, mood, and fatigue in breast cancer survivors: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Oncology, 32(10), 1040–1049. https://doi.org/10.1200/JCO.2013.51.8860
- Lin, J., Chan, S. K., Lee, E. H., Chang, W. C., Tse, M., Su, W. W., Sham, P., Hui, C. L., Joe, G., Chan, C. L., Khong, P. L., So, K. F., Honer, W. G., & Chen, E. Y. (2015). Aerobic exercise and yoga improve neurocognitive function in women with early psychosis. Npj Schizophrenia, 1(1). https://doi.org/10.1038/NPJSCHZ.2015.47
- López-Carril, S., Escamilla-Fajardo, P., González-Serrano, M. H., Ratten, V., & González-García, R. J. (2020). The Rise of Social Media in Sport: A Bibliometric Analysis. Https://Doi.Org/10.1142/S0219877020500418, 17(6). https://doi.org/10.1142/S0219877020500418
- Marshall, C. A., Kendall, E., Catalano, T., & Barnett, L. (2008). The spaces between: Partnerships between women researchers and Indigenous Women with disabilities. Disability and Rehabilitation, 30(3), 191–201. https://doi.org/10.1080/09638280701532276
- Mitra, M., Lu, E., & Diop, H. (2012). Smoking among Pregnant Women with Disabilities. Women’s Health Issues, 22(2). https://doi.org/10.1016/j.whi.2011.11.003
- Saper, R. B., Sherman, K. J., Cullum-Dugan, D., Davis, R. B., Phillips, R. S., & Culpepper, L. (2009). Yoga for chronic low back pain in a predominantly minority population: a pilot randomized controlled trial. Alternative Therapies in Health and Medicine, 15(6), 18.
- Schönewolf-Greulich, B., Stahlhut, M., Larsen, J. L., Syhler, B., & Bisgaard, A. M. (2017). Functional abilities in aging women with Rett syndrome–the Danish cohort. Disability and Rehabilitation, 39(9), 911–918. https://doi.org/10.3109/09638288.2016.1170896
- Sherman, K. J., Cherkin, D. C., Erro, J., Miglioretti, D. L., & Deyo, R. A. (2005). Comparing yoga, exercise, and a self-care book for chronic low back pain: a randomized, controlled trial. Annals of internal medicine, 143(12), 849-856.
- Skaara, H. E., Moksnes, H., Grønvold, D., Koppang, O. L., & Stuge, B. (2017). A therapeutic exercise programme for patients with surgical repair after proximal hamstring avulsion: a case report with 3-year follow-up. European Journal of Physiotherapy, 19(1), 48–55. https://doi.org/10.1080/21679169.2016.1243726
- Tekur, P., Nagarathna, R., Chametcha, S., Hankey, A., & Nagendra, H. R. (2012). A comprehensive yoga programs improves pain, anxiety and depression in chronic low back pain patients more than exercise: An RCT. Complementary Therapies in Medicine, 20(3), 107–118. https://doi.org/10.1016/J.CTIM.2011.12.009
- Tekur, P., Singphow, C., Nagendra, H. R., & Raghuram, N. (2008). Effect of short-term intensive yoga program on pain, functional disability and spinal flexibility in chronic low back pain: A randomized control study. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 14(6), 637–644. https://doi.org/10.1089/ACM.2007.0815
- Terrill, A. L., & Molton, I. R. (2019). Frequency and impact of midlife stressors among men and women with physical disability. Disability and Rehabilitation, 41(15), 1760–1767. https://doi.org/10.1080/09638288.2018.1448466
- Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523–538. https://doi.org/10.1007/S11192-009-0146-3
- Visintini, S., Boutet, M., Manley, A., & Helwig, M. (2018). Research support in health sciences libraries: A scoping review. Journal of the Canadian Health Libraries Association, 39(2), 56–78. https://doi.org/10.29173/JCHLA29366
- Wadell, K., Sundelin, G., Lundgren, R., Henriksson-Larsén, K., & Lindström, B. (2005). Muscle performance in patients with chronic obstructive pulmonary disease - Effects of a physical training programme. Advances in Physiotherapy, 7(2), 51–59. https://doi.org/10.1080/14038190510010269
- Weineck, F., Schultchen, D., Hauke, G., Messner, M., & Pollatos, O. (2020). Using bodily postures to reduce anxiety and improve interoception: A comparison between powerful and neutral poses. PLoS ONE, 15(12 December). https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0242578
- Wells, R. E., Burch, R., Paulsen, R. H., Wayne, P. M., Houle, T. T., & Loder, E. (2014). Meditation for migraines: A pilot randomized controlled trial. Headache, 54(9), 1484–1495. https://doi.org/10.1111/HEAD.12420
- Wells, R. E., O’Connell, N., Pierce, C. R., Estave, P., Penzien, D. B., Loder, E., Zeidan, F., & Houle, T. T. (2021). Effectiveness of Mindfulness Meditation vs Headache Education for Adults with Migraine: A Randomized Clinical Trial. JAMA Internal Medicine, 181(3), 317–328. https://doi.org/10.1001/JAMAINTERNMED.2020.7090
- Wieland, L. S., Cramer, H., Lauche, R., Verstappen, A., Parker, E. A., & Pilkington, K. (2021). Evidence on yoga for health: a bibliometric analysis of systematic reviews. Complementary Therapies in Medicine, 60, 102746. https://doi.org/10.1016/J.CTIM.2021.102746
- World Health Organization 2001. The International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: WHO. http://www.who.int/classifications/icf/en/
Öz
This study aims to analyze global research trends on yoga as a rehabilitation tool for women with disabilities, highlighting its impact on physical, mental, and social well-being. The research explores thematic areas, key contributors, and geographical distributions within the field to identify gaps and future opportunities. A bibliometric analysis was conducted using the Web of Science database to identify relevant studies published up to 1975-2023. The search included the keywords "disability women","disability female" and "yoga". A total of 116 peer-reviewed publications were analyzed for thematic focus, authorship, attributions, and collaboration networks. Data were visualized using VOSviewer software to map key trends and relationships within the literature. Findings reveal that yoga significantly contributes to the rehabilitation process for women with disabilities, improving physical mobility, chronic pain management, and mental health. The United States, India, and Germany emerged as leading contributors, with most studies emphasizing quality of life, rehabilitation practices, and mental health impacts. Yoga serves as an effective rehabilitation strategy for women with disabilities, offering multidimensional benefits. This study underscores the need for inclusive, global research and highlights yoga’s potential for improving rehabilitation policies and practices. The findings provide actionable insights for practitioners, policymakers, and researchers in disability and rehabilitation sciences.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
This study does not require ethical approval as it involves only bibliometric data analysis.
Kaynakça
- Ades, P. A., Savage, P. D., Cress, M. E., Brochu, M., Lee, N. M., & Poehlman, E. T. (2003). Resistance training on physical performance in disabled older female cardiac patients. Medicine and Science in Sports and Exercise, 35(8), 1265–1270. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000079044.21828.0E
- Baum, B. S., Hooker, K., Vital, O., Rinsem, V., Rankin, M., & Coombs, J. (2022). Varying alignment affects lower extremity joint and limb loading during yoga’s triangle (Trikonasana) pose. Journal of Bodywork and Movement Therapies, 30, 60–68. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2022.02.008
- Belter, C. W. (2015). Bibliometric indicators: Opportunities and limits. Journal of the Medical Library Association, 103(4), 219–221. https://doi.org/10.3163/1536-5050.103.4.014
- Blinde, E. M., & McCallister, S. G. (1999). Women, disability, and sport and physical fitness activity: the intersection of gender and disability dynamics. Research Quarterly for Exercise and Sport, 70(3), 303–312. https://doi.org/10.1080/02701367.1999.10608049
- Cherkin, D. C., Sherman, K. J., Balderson, B. H., Cook, A. J., Anderson, M. L., Hawkes, R. J., Hansen, K. E., & Turner, J. A. (2016). Effect of mindfulness-based stress reduction vs cognitive behavioral therapy or usual care on back pain and functional limitations in adults with chronic low back pain: A randomized clinical trial. JAMA - Journal of the American Medical Association, 315(12), 1240–1249. https://doi.org/10.1001/JAMA.2016.2323
- Cheung, C., Wyman, J. F., Bronas, U., McCarthy, T., Rudser, K., & Mathiason, M. A. (2017). Managing knee osteoarthritis with yoga or aerobic/strengthening exercise programs in older adults: a pilot randomized controlled trial. Rheumatology International, 37(3), 389–398. https://doi.org/10.1007/S00296-016-3620-2
- Cheung, C., Wyman, J. F., Resnick, B., & Savik, K. (2014). Yoga for managing knee osteoarthritis in older women: A pilot randomized controlled trial. BMC Complementary and Alternative Medicine, 14. https://doi.org/10.1186/1472-6882-14-160
- Cramer, H., Lauche, R., Hohmann, C., Lüdtke, R., Haller, H., Michalsen, A., Langhorst, J., & Dobos, G. (2013). Randomized-controlled trial comparing yoga and home-based exercise for chronic neck pain. Clinical Journal of Pain, 29(3), 216–223. https://doi.org/10.1097/AJP.0B013E318251026C
- Cramer, H., Mehling, W. E., Saha, F. J., Dobos, G., & Lauche, R. (2018). Postural awareness and its relation to pain: Validation of an innovative instrument measuring awareness of body posture in patients with chronic pain. BMC Musculoskeletal Disorders, 19(1). https://doi.org/10.1186/S12891-018-2031-9
- Cromeens, M. G., Knafl, K., Robinson, W. R., Carey, E. T., Haji-Noor, Z., & Thoyre, S. (2024). Endometriosis and Disability: Analysis of Federal Court Appeals of Social Security Disability Insurance and Supplemental Security Income Claims by Individuals Suffering From Endometriosis. Women’s Health Issues, 34(3), 221–231. https://doi.org/10.1016/j.whi.2023.11.008
- Elisetty, S. G., & Datti, R. S. (2025). Research trends on the intricate dimensions of divorce among women: A bibliometric analysis. Women’s Studies International Forum, 108, 103028. https://doi.org/10.1016/J.WSIF.2024.103028
- Giridharan, S., Soumian, S., & Kumar, N. V. (2024). Yoga in Cancer Care: A Bibliometric Analysis of Systematic Reviews. Cureus, 16(10), e71829. https://doi.org/10.7759/CUREUS.71829
- Gotink, R. A., Hermans, K. S. F. M., Geschwind, N., De Nooij, R., De Groot, W. T., & Speckens, A. E. M. (2016). Mindfulness and mood stimulate each other in an upward spiral: a mindful walking intervention using experience sampling. Mindfulness, 7(5), 1114–1122. https://doi.org/10.1007/S12671-016-0550-8
- Gutke, A., Betten, C., Degerskär, K., Pousette, S., & Fagevik Olsén, M. (2015). Treatments for pregnancy‐related lumbopelvic pain: a systematic review of physiotherapy modalities. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 94(11), 1156–1167.
- Hashmi, R., Keating, B. W., Ali, M. A., & Keramat, S. A. (2024). An investigation of the longitudinal trajectory patterns of health-related quality of life among Australians with disabilities: explaining disability types and properties. Quality of Life Research, 33(8), 2207–2217. https://doi.org/10.1007/s11136-024-03683-3
- Kiecolt-Glaser, J. K., Bennett, J. M., Andridge, R., Peng, J., Shapiro, C. L., Malarkey, W. B., Emery, C. F., Layman, R., Mrozek, E. E., & Glaser, R. (2014). Yoga’s impact on inflammation, mood, and fatigue in breast cancer survivors: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Oncology, 32(10), 1040–1049. https://doi.org/10.1200/JCO.2013.51.8860
- Lin, J., Chan, S. K., Lee, E. H., Chang, W. C., Tse, M., Su, W. W., Sham, P., Hui, C. L., Joe, G., Chan, C. L., Khong, P. L., So, K. F., Honer, W. G., & Chen, E. Y. (2015). Aerobic exercise and yoga improve neurocognitive function in women with early psychosis. Npj Schizophrenia, 1(1). https://doi.org/10.1038/NPJSCHZ.2015.47
- López-Carril, S., Escamilla-Fajardo, P., González-Serrano, M. H., Ratten, V., & González-García, R. J. (2020). The Rise of Social Media in Sport: A Bibliometric Analysis. Https://Doi.Org/10.1142/S0219877020500418, 17(6). https://doi.org/10.1142/S0219877020500418
- Marshall, C. A., Kendall, E., Catalano, T., & Barnett, L. (2008). The spaces between: Partnerships between women researchers and Indigenous Women with disabilities. Disability and Rehabilitation, 30(3), 191–201. https://doi.org/10.1080/09638280701532276
- Mitra, M., Lu, E., & Diop, H. (2012). Smoking among Pregnant Women with Disabilities. Women’s Health Issues, 22(2). https://doi.org/10.1016/j.whi.2011.11.003
- Saper, R. B., Sherman, K. J., Cullum-Dugan, D., Davis, R. B., Phillips, R. S., & Culpepper, L. (2009). Yoga for chronic low back pain in a predominantly minority population: a pilot randomized controlled trial. Alternative Therapies in Health and Medicine, 15(6), 18.
- Schönewolf-Greulich, B., Stahlhut, M., Larsen, J. L., Syhler, B., & Bisgaard, A. M. (2017). Functional abilities in aging women with Rett syndrome–the Danish cohort. Disability and Rehabilitation, 39(9), 911–918. https://doi.org/10.3109/09638288.2016.1170896
- Sherman, K. J., Cherkin, D. C., Erro, J., Miglioretti, D. L., & Deyo, R. A. (2005). Comparing yoga, exercise, and a self-care book for chronic low back pain: a randomized, controlled trial. Annals of internal medicine, 143(12), 849-856.
- Skaara, H. E., Moksnes, H., Grønvold, D., Koppang, O. L., & Stuge, B. (2017). A therapeutic exercise programme for patients with surgical repair after proximal hamstring avulsion: a case report with 3-year follow-up. European Journal of Physiotherapy, 19(1), 48–55. https://doi.org/10.1080/21679169.2016.1243726
- Tekur, P., Nagarathna, R., Chametcha, S., Hankey, A., & Nagendra, H. R. (2012). A comprehensive yoga programs improves pain, anxiety and depression in chronic low back pain patients more than exercise: An RCT. Complementary Therapies in Medicine, 20(3), 107–118. https://doi.org/10.1016/J.CTIM.2011.12.009
- Tekur, P., Singphow, C., Nagendra, H. R., & Raghuram, N. (2008). Effect of short-term intensive yoga program on pain, functional disability and spinal flexibility in chronic low back pain: A randomized control study. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 14(6), 637–644. https://doi.org/10.1089/ACM.2007.0815
- Terrill, A. L., & Molton, I. R. (2019). Frequency and impact of midlife stressors among men and women with physical disability. Disability and Rehabilitation, 41(15), 1760–1767. https://doi.org/10.1080/09638288.2018.1448466
- Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523–538. https://doi.org/10.1007/S11192-009-0146-3
- Visintini, S., Boutet, M., Manley, A., & Helwig, M. (2018). Research support in health sciences libraries: A scoping review. Journal of the Canadian Health Libraries Association, 39(2), 56–78. https://doi.org/10.29173/JCHLA29366
- Wadell, K., Sundelin, G., Lundgren, R., Henriksson-Larsén, K., & Lindström, B. (2005). Muscle performance in patients with chronic obstructive pulmonary disease - Effects of a physical training programme. Advances in Physiotherapy, 7(2), 51–59. https://doi.org/10.1080/14038190510010269
- Weineck, F., Schultchen, D., Hauke, G., Messner, M., & Pollatos, O. (2020). Using bodily postures to reduce anxiety and improve interoception: A comparison between powerful and neutral poses. PLoS ONE, 15(12 December). https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0242578
- Wells, R. E., Burch, R., Paulsen, R. H., Wayne, P. M., Houle, T. T., & Loder, E. (2014). Meditation for migraines: A pilot randomized controlled trial. Headache, 54(9), 1484–1495. https://doi.org/10.1111/HEAD.12420
- Wells, R. E., O’Connell, N., Pierce, C. R., Estave, P., Penzien, D. B., Loder, E., Zeidan, F., & Houle, T. T. (2021). Effectiveness of Mindfulness Meditation vs Headache Education for Adults with Migraine: A Randomized Clinical Trial. JAMA Internal Medicine, 181(3), 317–328. https://doi.org/10.1001/JAMAINTERNMED.2020.7090
- Wieland, L. S., Cramer, H., Lauche, R., Verstappen, A., Parker, E. A., & Pilkington, K. (2021). Evidence on yoga for health: a bibliometric analysis of systematic reviews. Complementary Therapies in Medicine, 60, 102746. https://doi.org/10.1016/J.CTIM.2021.102746
- World Health Organization 2001. The International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: WHO. http://www.who.int/classifications/icf/en/
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Engelliler için Beden Eğitimi, Spor ve Fiziksel Aktivite, Fiziksel Aktivite ve Sağlık |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 29 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 20 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 25 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.71243/dksbd.1876038 |
| IZ | https://izlik.org/JA45EX93YJ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 1 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
Dede Korkut Spor Bilimleri dergisinin amacı, Spor Bilimlerinde çalışan araştırmacıların bilimsel araştırmalarını paylaşabilecekleri ve açık erişimli olarak bulgularını yayınlayarak yaygınlaştırabilecekleri akademik bir zemin oluşturmaktır.
Bu kapsamda, Dede Korkut Spor Bilimleri dergisi, Spor Bilimleri temel alanında kapsamında yer alan Beden Eğitimi ve Spor, Antrenman ve Hareket, Rekreasyon, Spor Yöneticiliği, Spor ve Sağlık, Oyun ve Spor Kültürü, Spor Tarihi ve Geleneksel Türk Sporları alanında yayınlar paylaşmaktır. Bununla birlikte, Spor Bilimleri araştırmalarının disiplinler arası özelliği nedeniyle farklı bilim alanlarında yapılan özgün araştırmalar, derinlemesine inceleme ve yorumlamalara dayalı derleme çalışmalarıyla beraber Editöre mektup da dergimizde yayınlanmaktadır. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bilimsel makalelerin, başta etik kurallar çerçevesinde olmak kaydıyla teorik veya uygulamalı araştırmaların spor bilimlerine özgün pratik örnekler ve yeni bulguların paylaşılması beklenilmektedir
Yazım Kuralları
YAZIM KURALLARI VE MAKALE FORMATI
Dede Korkut Telif Formu
(Yazarlardan çalışmalarını bu formatı dikkate alarak hazırlamalarını rica ederiz)
Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi’ne (DKSBD) gönderilecek çalışmalar aşağıdaki yayın kurallarını dikkate almalıdır.
1. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi (Dede Korkut Journal of Sports Sciences) yayın dili Türkçe ve İngilizcedir.
2. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi’nde beden eğitimi ve spor bilimleri alanında veya spor bilimleri alanı ile ilişkilendirilen disiplinler arası yapılan daha önce hiçbir yayın organında yayınlanmamış özgün çalışmalar yayınlanır.
3. Sorumlu yazar, DKSBD’ye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmanın, başka hiçbir yerde yayınlanmış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olduğunu, ayrıca tüm yayın haklarının DKSBD’ye devredildiğini bildiren bir formu (EK: Yayın Hakları Devir Formu) imzalayıp dergi editörlüğüne çalışmanın ekinde dosya halinde göndermelidir.
4. DKSBD’ye gönderilerek çalışmalar için “TÜBİTAK ULAKBİM DERGİPARK ulusal makale gönderim, takip ve değerlendirme sistemi” kullanılmaktadır. Bu nedenle araştırmacıların bahsi geçen sisteme kayıt olmaları ve tüm işlemlerini sistem üzerinden gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
5. Dergi yazım kurallarına uymayan çalışmalar değerlendirme sürecine alınmaz ve sorumlu yazar bilgilendirilir. Dergiye gönderilen her çalışma öncelikle biçimsel kontrolden geçer ve bilimsel içeriğine göre uygun hakemlere gönderilerek değerlendirme süreci başlatılır.
6. Dergiye gönderilen çalışmalar editör ve çalışmanın içeriği ile ilgili en az iki hakemin onayından geçer ve gerekli görülürse istenen değişiklikler yazar/yazarlarca uygulandıktan sonra yayınlanır. Önerilen değişiklikler yazar/yazarlar tarafından kabul görmediği takdirde, dergi yayın kurulu çalışmayı başka hakeme gönderir veya yazara geri verilir.
7. Basımına karar verilen çalışmalarda yayın öncesi küçük yazım hataları dışında ekleme ya da çıkarma yapılamaz.
8. Çalışmalar yayınlanmak üzere dergiye gönderildikten sonra, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar isimleri silinemez, yeni isim eklenemez ve yazar sıralaması değiştirilemez.
9. Çalışmaları yayımlanan yazarlara telif ücreti ödenmez.
10. Yayın süreci tamamlanan çalışmalar dergiye geliş tarihi esas alınarak yayınlanır. Ancak güncelliğini kaybetmemesi açısından bu sıra bazı öncelikli çalışmalar için uygulanmayabilir. Buna karar verme yetkisi editöre aittir.
11. Kaynakların doğruluğundan yazar/yazarlar sorumluğundadır.
12. Gönderilen çalışmalar yayınlanmak üzere kabul edildiği takdirde, Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi’ne (DKSBD) çalışmanın bütün yayın haklarına sahip olur.
13. Araştırma makalelerinde, Helsinki Bildirge’sinde insan ve hayvan çalışmaları için önerilen ilkelere uyulmuş olmalıdır.
14. Tüm çalışmaların Etik Kurul Raporu olmalıdır. Etik Kurul Raporu olmayan makaleler dikkate alınmayacaktır. Etik Kurul Raporunun Tarih ve Sayısı makalenizin yöntem kısmında açıkça belirtilmelidir.
15. Tüm araştırmalar için intihal programı kullanılmalıdır. Benzerlik raporunda %15’den fazlası kabul edilmez. Benzerlik raporu mutlaka çalışmanın gönderim aşamasında sisteme yüklenmelidir. Benzerlik raporu gönderilmeyen çalışmalar dikkate alınmaz.
16. Herhangi bir sempozyum ya da kongrede sunulan yazılarda kongrenin adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir. Bir araştırma kurumu ya da fonu tarafından desteklenen çalışmalarda, desteği sağlayan kuruluşun adı ve proje numarası bilgileri yöntem kısmında belirtilmelidir.
17. Metinlerde, metin içi göndermeler ile kaynakça, tablo ve şekil oluşturmada, Amerikan Psikologlar Birliği tarafından yayınlanan APA 6 yazım ilkeleri esas alınmalıdır.
Yazım Kuralları:
1. İngilizce ve Türkçe özet, 10 punto olmalıdır.
2. Sayfa düzeni yapılırken her kenardan 2.5 cm boşluk bırakılmalıdır.
3. Makalenin tamamı Times New Roman 12 punto büyüklüğünde, 1.5 satır aralığı kullanılarak, iki yana yaslanmış formatta düzenlenmelidir.
4. Sayfa numaraları sayfanın altında ve ortada olmalıdır. Sayfanın üst bilgi ve alt bilgisi boş bırakılmalıdır.
5. Çalışmada kullanılan başlıklar arasında 1 satır boşluk olmalıdır.
6. Tablolar 10 punto büyüklüğünde ve tek satır aralığında olmalıdır.
7. Çalışma 25 sayfayı geçmemelidir.
8. Çalışmada tercih edilen dil Türkçe ise, Türkçe sözcüklerin kullanımına özen gösterilmelidir.
9. Çalışma öz, anahtar kelimeler, ana metin, yazar notları (kongre, sempozyum veya proje desteği bu kısımda verilecektir), yazışma adresi ve kaynaklar bölümlerini içermelidir.
10. Çalışma metin içi kaynak gösteriminde APA 6 formatına uygun olarak hazırlanmalıdır.
Makale Şablonu
I. Başlık;
Çalışmanın başlığı Times New Roman 14 punto Bold olmalıdır. İngilizce başlık ise Times New Roman 14 punto olmalıdır. Başlık altına araştırmacıların ad ve soyadları ile birlikte, kurum bilgileri verilmelidir;
1Ad SOYAD, 2Ad SOYAD, 1Ad SOYAD, 2Ad SOYAD (Times New Roman, 12 punto, Bold)
1Kurum adını buraya yazınız (Times New Roman, 12 punto)
2Kurum adını buraya yazınız (Times New Roman, 12 punto)
II. Özet ve anahtar sözcükler: Araştırmanın Türkçe ve İngilizce Özetleri araştırmanın amacını, araştırmaya katılan katılımcıların bilgisini, araştırma yöntemini, kısaca bulguları, araştırmada elde edilen sonucu ve başlıca önerileri kapsamalıdır. Çalışmada kullanılan dil Türkçe ise İngilizce (abstract) özet de verilmek zorunludur. İngilizce özet mutlaka yetkin bir araştırmacı tarafından hazırlanmalıdır. Çalışmada kullanılan dil İngilizce ise, Türkçe özet hazırlanmasına gerek yoktur. Özet 250 kelimeyi geçmemelidir. Türkçe özetin altında “Anahtar Kelimeler: (en az 3, en fazla 5 anahtar kelime), İngilizce özetin altında “Keywords” bulunmalıdır.
III. Ana metin
a. Giriş: Araştırmanın amacını ile ilgili olarak literatürdeki yaklaşım, mevcut bulgular ve araştırmanın amacını kapsamalıdır.
b. Yöntem: Araştırma grubu veya örneklem bilgisi, veri toplama araçları, çalışma tasarımı, verilerin analizi başlıklarını içerecek şekilde dört başlık altında toplanmalıdır.
c. Bulgular: Araştırma hipotezlerini test etmede ya da problem/lerin istatistik analizlerinde kullanılan değerlere (ortalama, standart sapma vb.) her değişkene göre ayrı ayrı yer verilmelidir. Tablo ve şekiller metin içinde verilmelidir. Tablolarda verilen bilgiler yazı ile aynen tekrar edilmemeli, sadece tabloda dikkati çeken özel durumlar belirtilmelidir. Tablo başlığında sadece birinci kelimenin ilk harfi büyük olmalı, diğer harfler küçük harfle başlamalı ve devam etmelidir. Tablolar Excel veya Word formatında hazırlanmalı, resim olarak yer almamalıdır. Tablolarda sadece yatay çizgiler kullanılmalı ve APA 6 formatına uygun olarak hazırlanmalıdır. Tablo veya şekillerin altında başlık ve numaralandırma bulunmalıdır. Özel baskı gerektiren şekil & fotoğraflar ile ilgili giderler yazarın sorumluluğundadır.
d. Tartışma: Araştırma bulgularının literatüre ışığına açıklanması ve tartışılmasını içermelidir.
e. Sonuç ve öneriler: Araştırmanın amacına uygun, ona cevap niteliğinde bir sonuç ortaya konulmalıdır. Sonuç mutlaka bulgulara dayalı ve onlarla açıklanabilen bir yapıda olmalıdır. Bu araştırmanın bulguları ve ulaşılan sonucun ışığı altında uygulama ve araştırma önerilerine yer verilmelidir.
f. Yazar notu: Eğer araştırma bir tez çalışmasının özeti ise ya da araştırmayı proje kapsamında destekleyen kurum(lar) var ise bu bölümde belirtilmelidir. Araştırma daha önce sempozyum veya kongrede sunulduysa bu bölümde belirtilmelidir. Ayrıca araştırmacının araştırmaya katkıları nedeni ile teşekkür etmek istediği kişiler de bu sayfada belirtilmelidir.
g. Yazışma adresi: Yazar(lar) ile bağlantı kurulabilecek adres, telefon numarası, e-mail adresi ve Orcid numarası bu bölümde yer almalıdır.
h. Etik kurul belgesi bilgileri: Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler (Kurul adı, tarih ve sayı no) bu bölümde yer almalıdır.
i. Kaynaklar: Kaynak gösterimi APA 6 formatına uygun olarak düzenlenmelidir.
j. Ekler: Yazar tarafından uygun görüldüğünde, araştırmada kullanılan ölçekler gibi ek bilgileri içerebilir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Bayburt Üniversitesi Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, Türkiye ve dünyada spor bilimleri alanına katkı sağlamayı amaçlayan bu alandaki özgün araştırmaların yayımlandığı bilimsel ve hakemli bir dergidir. Dergi Ocak ve Temmuz aylarında (1 ocak 2026 itibariyle) süreli yayın modelinde yayınlanmaktadır. Dergide yayın politikası gereğince, spor bilimlerinin tüm alanlarıyla ilgili nicel - nitel araştırma, inceleme ve derleme makalelerine yer verilmektedir. Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizce’dir.Dergiye gönderilen makalelerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere eş zamanlı olarak başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekmektedir. Bayburt Üniversitesi Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, yayınlanmak üzere kabul edilen makalelerin tüm yayın haklarına sahiptir. Dergiye gönderilecek makalelerin dergipark bünyesinde yer alan https://dergipark.org.tr/en/pub/dksbd adresi kanalıyla dergi sistemine yüklenmesi gerekmektedir. Editörlere, Yayın Kurulu üyelerine veya dergi iletişim e-posta adresine gönderilen makaleler resmi başvuru yapılmış olarak kabul edilmez ve değerlendirmeye alınmaz. Çok yazarlı makalelerde makale yayınlanmak üzere dergiye gönderildikten sonra yazarlardan hiçbiri, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar listesinden silinemez. Ayrıca süreç başladıktan sonra hiçbir isim, yazar olarak eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez.
Dergiye gönderilen tüm makaleler Yayın Kurulu'nca ön değerlendirilmeye alınır.
Ön değerlendirmede, makaleler:
a) Yayın etiği,
b) Dergi yayın ilkeleri,
c) Bilimsel açıdan özgünlük ve güncellik,
d) Spor bilimleri alan yazınına katkı,
e) Dergi yazım kuralları ve makale şablonuna uygunluk kriterleri açısından denetlenir.
Ön değerlendirmeyi geçen makaleler, konu alanında uzman en az iki hakemin değerlendirmesine sunulur. Makalelerin değerlendirilmesi sürecinde çift taraflı kör hakemlik sistemi uygulanmaktadır. Yazar(lar)la hakemler arasındaki iletişim sadece editörler aracılığıyla sağlanmaktadır. Hakemlerden gelecek raporlar doğrultusunda makalenin yayınlanmasına, hakem raporları çerçevesinde düzeltilmesine ya da makalenin ret edilmesine karar verilebilir. Makalelerinin hakem süreci hakkında yazarlar en kısa sürede bilgilendirilir. Yazarın hakem raporlarına itirazı veya hakemlerden gelen raporların birbiriyle çelişmesi durumunda makale yeni bir hakeme (üçüncü hakeme) yönlendirilir. Son hakem raporları doğrultusunda makalenin yayımlanıp yayımlanmayacağına ilişkin nihai karar verilir. Düzeltme istenen makalelerin, yazarlar tarafından gerekli düzeltmeler yapılarak, en kısa süre içerisinde Yayın Kuruluna ulaştırılması gerekmektedir. Yazarın hakem değerlendirme raporlarına uygun bir zaman dilimi içerisinde cevap vermemesi durumunda ilgili makale bir sonraki sayıya bırakılabilir. Gerekçesiz bir şekilde yazar(lar)ın hakemler tarafından kendilerinden istenilen düzeltmeleri bir yayın dönemi içerisinde gerçekleştirmemeleri durumunda ise makale ile ilgili karar dergi editör kuruluna aittir.
Yayına kabul edilen makalelerin basılması için, dergi web sayfamızda yer alan “Yayın Hakları Devir Formu’nun makalede ismi yer alan tüm yazar tarafından imzalanmasının yanı sıra makaleye ilişkin “Etik Onam Belgesi” ile birlikte dergi sistemi aracılığı ile tarafımıza iletilmiş olması gerekmektedir. ULAKBİM TR Dizin kuralları gereği, makalelerde yer alan tüm yazarların ORCID numaralarının makalenin son şekline eklenerek gönderilmesi gerekmektedir. ORCID numarası eksik yazarlara ait makalelere DOI numarası verilmez ve erken görünüm olarak yayına açılmaz.
Aşağıda dergi yayın politikası açısından yazarların, dergi editörlerinin, hakemlerin ve yayıncının etik sorumlulukları, rolleri ve görevlerini içeren temel ilke ve kurallar yer almaktadır. Bu ilke ve kurallar ‘Yayın Etiği Komitesi’nin (Committe on Publication Ethics - COPE (https://publicationethics.org/)) yönergesi esas alınarak belirlenmiştir.
Yazarlara ait etik sorumluluklar
Bayburt Üniversitesi Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi’ne gönderilen makalelerin spor bilimleri alanında özgün çalışmalar olması gerekmektedir.
Makalelerde yararlanılan tüm kaynaklar (yazarlar, çevrimiçi sayfalar, kişisel görüşmeler, vb.) doğru ve dergi yazım kurallarına uygun bir şekilde gösterilmelidir.
Dergiye gönderilen makalelere ilişkin Yayın Hakları Devir Formu (https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/35644) sorumlu yazar tarafından imzalandıktan sonra taratılarak dergi sistemi aracılığı ile ilk gönderim esnasında tarafımıza iletilmelidir.
Makaleye fikren katkıda bulunmayan kişiler yazar olarak belirtilmemelidir.
Yayınlanma başvurusu yapılan makaleyle ilgili çıkar çatışması-çıkar birliği olan kişileri editörlere bildirmelidir.
Yazarların, hakem sürecindeyken çalışmalarına ilişkin ham verileri editör kuruluna iletmesi istenebilir. Bu durumda yazarların ham verilerini editörler kuruluyla paylaşmaları beklenmektedir. Yazarlar, yayımlanan bir makaleye ilişkin verileri 5 yıl süreyle saklamakla yükümlüdür.
Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır. Dergiye gönderilen aday makalelerin editör kurulumuzca değerlendirmeye alınabilmesi için araştırmaya ilişkin “Etik Onam Belgesi”nin mevcut olması ve dergi sistemi aracılığı ile tarafımıza iletilmesi gerekmektedir.
Yazar(lar), değerlendirme ve erken görünüm aşamasındaki ya da elektronik ortamda yayımlanmış makaleleriyle ilgili herhangi bir hata fark ettiklerinde bilgi vermek, düzeltmek ya da geri çekmek için editörle zamanında iletişime geçmelidir. Yazar(lar)dan erken görünüm süresi ya da dergipark sisteminin editörlere değişiklik yapma olanağı sunduğu süreler içerisinde dergi sistemi yada dergi e posta adresimiz aracılığı ile makaleleri ile ilgili düzeltme ya da yayından çekme taleplerini iletmeleri gerekmektedir. Bu süreçlerin aşılması durumunda oluşabilecek tüm sorumluluk yazar(lar)a aittir.
Değerlendirme süreci tamamlanan makalenin ORCID ID numaraları da dâhil olmak üzere yayınlanacak onaylanmış son hali yazarlardan istenmektedir. Gelen belge incelenerek dizgi oluşabilecek oluşabilecek bir hatanın önlenmesi amacıyla yayın öncesi son kontrol için sayfa numarası verilmiş şekli ile makale tekrar yazar(lar)a iletilmektedir. Yazar(lar)ın son onayı alındıktan sonra makale erken görünüme açılmaktadır.
Yazar(lar), veri toplama sürecinde etik ilkelere özen gösterdiklerinin kanıtlarını (başkalarının ölçek, anket, fotoğraf gibi belgelerinin kullanılması için kendilerinden izin alınması gibi) makale içinde sunmalıdır. Makalelerde araştırma ve yayın etiği ile fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğu mutlaka belirtilmelidir.
Dergi editörlerine ait etik sorumluluklar
Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacı, uygulayıcı ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamalı, gerektiğinde dönüt vermeli, yayın sürecinde düzeltme, açıklama gerektiren konularda şeffaflık ilkelerine göre hareket etmelidir.
Editör, yayımlanan makalelerin dergi okuyucularının bilgi ve becerileriyle uyumlu olabilmesi için çaba sarf etmelidir.
Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken, makalelerin özgün olmasına, bilimsel alan yazına, okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılara katkı sağlamasına özen göstermelidir.
Editörler, makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerli ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde tutmalıdır.
Editörler, başvurusu yapılan makalelerin önemli sorunu olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalı, olumlu hakem önerilerini göz önünde bulundurmalı, ciddi sorun olmadıkça önceki editör(ler)ce verilen kararları değiştirmemelidir.
Editör, hakem değerlendirme sürecinin çift taraflı kör hakemlik ile sürdürüldüğünden emin olmalı ve yazarlara hakemleri, hakemlere de yazarları ifşa etmemelidir.
Editörler, makaleleri hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak göndermeli, gelen makaleye göre konu alanı uzmanlarına ulaşarak hakemlik talebinde bulunmalı, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız bir şekilde yapılmasını desteklemelidir. Editörler, dergi hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması ve güncel tutulması için sürekli bir arayış içinde olmalıdır.
Editörler, makalenin yansız değerlendirilmesi için editörler, hakemler ve yazar(lar) arasındaki çıkar çatışması-çıkar birliği olup olmamasını göz önüne almalıdır.
Editörler, akademik görgü kurallarına uymayan ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Editörler, dergi yayın süreçlerini yayın politikaları ve kılavuzlara uygun işletilmesini sağlamalı, süreçte görev alanları yayın politikaları konusundaki gelişmelerden bilgilendirmeli, gerektiğinde eğitim programı hazırlamalıdır.
Editörler, yayın sürecinde görev alan herkesle etkili bir iletişim içinde olmalı, belirli aralıklarla toplantılar düzenlemelidir.
Editörler, değerlendirilen makalelerdeki kişisel verilerin korunmasını sağlamalı; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumalıdır.
Editörler; makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özen göstermelidir. Makalenin katılımcılarının açık onayının belgelendirilmesini önemsemeli, etik kurul onayı ve deneysel araştırmalarda alınması gerekli izinlerin alınıp alınmadığını denetlemelidir.
Editörler; görevi kötüye kullanmaya karşı önlem almalıdır. Görevi kötüye kullanmaya yönelik yakınmalar olduğunda, nesnel bir soruşturma yaparak, konuyla ilgili bulguları paylaşmalıdır.
Editörler, makalelerdeki hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirmelerin ve hakemlerden gelen düzeltmelerin takibini yapmalıdır.
Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumalıdır, ihlal olması durumunda derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunur. Ayrıca yayımlanan makalelerin içeriğinin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi konusunda gerekli önlemleri almalı; özgünlük-benzerlik denetimini yapmalıdır (Turnitin, intihalnet, İthenticate; %20).
Editörler, Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı eleştirileri dikkate almalı, eleştirilen makalelerin yazar(lar)ına yanıt hakkı tanımalıdır.
Editörler olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da göz önünde bulundurmalıdır.
Editörler, Dergiye iletilen talep ve şikayetleri inceleyip ve gerekli açıklamaları yapmalıdır.
Hakemlere ait etik sorumluluklar
Hakemler yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Hakemler makaleleri yansız ve nesnel olarak değerlendirmelidir.
Değerlendirmelerde gizlilik kurallarına uyulmalıdır. Değerlendirme raporları içerisinde hakem kimliklerini ifşa edecek bir veriye yer verilmemeli; makalenin yazar(lar)ı ile hakem raporu haricinde başka bir iletişim kanalı ile iletişim kurulmamalıdır. Bu ilke gereğince inceledikleri makaleleri yayın öncesinde üçüncü kişilerle ya da her hangi bir iletişim platformunda paylaşmamalı, yayın öncesinde makalede yer alan hiçbir veriyi kullanmamalı ve değerlendirme sürecinden sonra yok etmelidir. Gerekiyorsa, ancak makalenin yayınlanma süreci tamamlandıktan sonra ilgili makaleyi kullanmalıdır.
Hakemler makaleye ilişkin doldurdukları hakem değerlendirme formunu dikkatlice ve detaylı şekilde doldurmalıdır. Ayrıca kendilerine gönderilen belge üzerinde istedikleri değişiklikleri açık ve anlaşılır bir şekilde not etmelidir.
Hakem(ler) incelediği makaleye ilişkin ret kararı verecek ise editör kurulu ve makale yazar(lar)ının makalenin neden ret edildiğini nesnel ve bilimsel açıdan ortaya koyan raporunu sistem üzerinden göndermelidir. Düzeltme ile giderilebilecek durumlarda doğrudan ret verilmemeli, detaylı bir düzeltme raporu hazırlayarak yazar(lar)a yayın sürecinde ışık tutmalıdır.
Uyruk, cinsiyet, dinsel inanç, siyasal inanç ve ticari kaygılar, değerlendirmenin yansızlığını bozmamalıdır.
Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
Hakemler, değerlendirmelerini akademik görgü kurallarına uygun biçimde, yapıcı bir dille yapmalı; hakaret, küçümseme ve düşmanlık içeren öznel yorumlardan kaçınmalıdır.
Hakemler değerlendirmesini kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidir.
Savunmasız ve Riskli Gruplar Üzerine Yapılan Araştırmalarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ve İlgili Yayın İlkeleri
Savunmasız ve Riskli gruplarla yapılan araştırmaların WMA Helsinki Bildirgesinin bu grupları kapsayan 16, 17, 18, 19 ve 20. maddelerine uygun olarak yürütülmüş olması ve yetkili bir resmi kurum tarafından etik kurul kararıyla onaylanmış olması gereklidir. Bu doğrultuda:
Helsinki Bildirgesi Madde 16. Tıbbi uygulamalarda ve tıbbi araştırmalarda, girişimlerin çoğu risk ve yük taşır. İnsanlar üzerindeki tıbbi araştırmalar, ancak, amacın taşıdığı önem, üzerinde araştırma yapılan kişilerin maruz kalacakları risklere ve üstlenecekleri yüklere ağır bastığında yapılmalıdır.
Helsinki Bildirgesi Madde 17. İnsanlar üzerinde yapılan tüm tıbbi araştırmalar öncesinde, araştırmada yer alacak kişilere ve gruplara yönelik öngörülebilir riskler ve yükler titizlikle değerlendirilmeli; bu riskler ve yükler, söz konusu kişilerin ve araştırma konusu olan hastalık ya da etmenden etkilenen diğer birey veya grupların araştırmadan sağlayabilecekleri yararlarla karşılaştırılarak karar verilmelidir.
Riskleri en düşük düzeyde tutacak önlemler alınmalıdır. Riskler, araştırmacı tarafından sürekli olarak izlenmeli, değerlendirilmeli ve kayıt altına alınmalıdır.
Helsinki Bildirgesi Madde 18. Hekimler, risklerin yeterince değerlendirildiğine ve bunların tatmin edici biçimde yönetilebileceğine kani olmadıkları sürece insanlar üzerinde yapılan araştırmalarda yer almamalıdırlar.
Risklerin potansiyel yararlara ağır bastığının görüldüğü durumlarda ya da kesin sonuçlara ilişkin yeterli kanıtlar elde edildiğinde, hekimler çalışmaya devam etme, çalışmayı değiştirme ya da hemen durdurma seçeneklerini değerlendirmelidir.
Helsinki Bildirgesi Madde 19. Kimi gruplar ve kişiler özellikle savunmasız durumdadır ve bu grup ve kişilerin araştırmacılarca istismar edilme ya da ek zarar görme olasılıkları daha fazla olabilir. Savunmasız durumda bulunan tüm grup ve bireylere özel koruma sağlanmalıdır.
Helsinki Bildirgesi Madde 20. Savunmasız durumdaki bir grupla yapılacak tıbbi araştırma, ancak, araştırmanın bu grubun sağlık gereksinimlerine ya da önceliklerine karşılık geleceği ve araştırmanın bu konumda olmayan başka bir grupla yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda haklı çıkarılabilir. Ek olarak, söz konusu grup araştırmadan elde edilen bilgilerden, uygulamalardan ya da girişimlerden yararlanabilmelidir.
Savunmasız ve Riskli gruplarla yapılan araştırmalara ilişkin dergimiz yayın ilkeleri ise şu şekildedir:
- Çalışmanın yürütüldüğü grubun/bireylerin ihtiyaç ve önceliklerine cevap verilmesi temel önceliğimizdir.
- Çalışmanın bu grup ve kişiler dışında mutlak olarak yürütülememesi durumu gözetilir.
- Bu çalışmalarda yer alan gönüllülerin korunması için alınan ek önlemler mutlaka belgelenmelidir.
- Bu tarz çalışmalarda editör kurulumuz temel etik ilkeler çerçevesinde ek değerlendirme yapabilir. Değerlendirme sürecinde gerekli görüldüğü durumlarda editör kurulumuzca etik kurul izinlerine ilave olarak bilgi ve belge talep edilebilir.
Makaleleri Geri Çekme Politikası
Bayburt Üniversitesi, Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, yazarların eser içeriklerinin bütünlüğünü sağlamak konusunda hassasiyet göstermektedir. Bir bilimsel eserin yayınlanıp yayınlanmayacağı ve ne zaman yayınlanacağı noktasında birincil sorumluluk editöre aittir. Bu kararı verirken, Editör'e, derginin yayın kurulunun politikaları rehberlik eder ve bu süreç intihal ile ilgili yürürlükte olan yasal gerekliliklerle sınırlandırılır. Yayınlanan makaleler mümkün olduğunca güncel, kesin ve değiştirilmemiş olarak kalacaktır. Bununla birlikte, yayınlanmasından sonra makale geri çekilmeyi veya belirli bir dergiden çıkartmayı gerektiren bazen kaçınılmaz koşullar ortaya çıkabilir. Bu sadece kabul edilen eserlerin ilk sürümlerini temsil eden "Basım'daki Eser" için kullanılır.
Basım aşamasında herhangi bir eser, birden fazla beyan, sahte belge, intihal veya verilerin sahte kullanımı veya benzeri durumlar gibi mesleki etik kodların ihlali anlamına geldiği takdirde, editörün takdirine bağlı olarak eser geri çekilebilir.
Birden fazla gönderim, sahte yazarlık iddiaları, intihal, hileli veri kullanımı ve benzeri iddialar gibi mesleki etik kodların ihlali bir eserin geri çekilmesine neden olacaktır. Bazen, gönderme veya yayın sırasında oluşan hataları düzeltmek için de yazarlarca bir geri çekme olabilir. Bu hususlarda yazar/lar eserlerini geri çekebilirler.
Arşivleme Politikası
Bayburt Üniversitesi Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, iştirak eden kütüphanelerin dağıtılan arşivleme sistemi oluşturması amaçlı, kütüphanelerin koruma ve restorasyon amaçlı kalıcı arşivler yaratmasına izin vermek için LOCKSS sistemi kullanmaktadır. LOCKSS sistemi konusunda detaylı bilgi için Linki TIKLAYINIZ.
LOCKSS Programı, "çok sayıda kopyanın güvenliğini sağlama" ilkesi üzerine kurulmuş, açık kaynaklı uçtan uca dijital koruma yazılımı kullanan bir sistemdir.
Etik dışı bir durumla karşılaşıldığında
Bayburt Üniversitesi Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi’nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve bunların dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen zekaicakir@bayburt.edu.tr adresine e-posta yoluyla tarafımıza bildiriniz.
Ücret Politikası
Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi bilime katkı sunmak amacıyla Açık Erişim politikasını izlemektedir.
Dergide yayınlanan çalışmalardan dolayı yazar/yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir.
