Investigation of the Relationship Between the Future Anxiety of Preservice Physical Education and Sports Teachers and Their Attitudes Towards the Teaching Profession

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between preservice physical education teachers’ future anxiety and their attitudes toward the teaching profession and to determine whether these variables differ according to demographic characteristics such as gender, family income level, and academic achievement. The study was designed within the framework of a quantitative research approach using a cross-sectional correlational design. The study group consisted of 390 preservice physical education teachers studying at the Hasan Doğan Faculty of Sports Sciences at Karabük University during the 2023–2024 academic year. Data were collected using a Personal Information Form, the Future Anxiety Scale for University Students, and the Attitude Scale toward the Physical Education Teaching Profession. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. The findings indicated that the participants had moderate levels of future anxiety and high levels of attitudes toward the teaching profession. While no significant difference was found in future anxiety levels according to gender, attitudes toward the teaching profession differed significantly in favor of female students. In addition, students whose family income was lower than their expenses reported higher levels of future anxiety. The results also revealed a negative and low-level significant relationship between future anxiety and attitudes toward the teaching profession. These findings suggest that preservice teachers’ professional attitudes are influenced not only by individual characteristics but also by their perceptions of the future and socio-economic conditions.

Anahtar Kelimeler

• future anxiety
• attitude toward the teaching profession
• preservice physical education teachers
• sports sciences
• teacher education

Beden Eğitimi Ve Spor Öğretmeni Adaylarının Gelecek Kaygıları İle Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının gelecek kaygıları ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin cinsiyet, aile gelir durumu ve akademik başarı gibi demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde kesitsel ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışma grubunu 2023–2024 eğitim öğretim yılında Karabük Üniversitesi Hasan Doğan Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören ve öğretmenlik mesleğine aday olan toplam 390 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı Ölçeği ve Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, katılımcıların orta düzeyde gelecek kaygısına ve yüksek düzeyde öğretmenlik mesleğine yönelik tutuma sahip olduklarını göstermiştir. Cinsiyete göre gelecek kaygısı düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmazken, öğretmenlik mesleğine yönelik tutumların kadın öğrenciler lehine anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca aile gelir düzeyi düşük olan öğrencilerin gelecek kaygılarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları, gelecek kaygısı ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutum arasında negatif yönlü ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular öğretmen adaylarının mesleki tutumlarının yalnızca bireysel özelliklerden değil, aynı zamanda geleceğe ilişkin algıları ve sosyoekonomik koşullardan da etkilenebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• gelecek kaygısı
• öğretmenlik mesleğine yönelik tutum
• beden eğitimi öğretmeni adayları
• spor bilimleri
• öğretmen eğitimi

Kaynakça

1. Abbasoğlu, E. ve Öncü, E. (2013). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının benlik saygıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 407–425. https://izlik.org/JA37NZ35ZN
2. Akgün, A., Gönen, S. ve Aydın, M. (2007). İlköğretim fen ve matematik öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 283-299. https://izlik.org/JA25AU58DL
3. Alkhateeb, H. M. (2013). Attitudes towards teaching profession of education students in Qatar. Comprehensive Psychology, 2 1–5. https://doi.org/10.2466/01.03.IT
4. Alpertonga, H., Ünsar, A. S. ve Koldere Akın, Y. (2016). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin kaygı ve stres düzeylerinin belirlenmesine yönelik bir alan araştırması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(32), 71–83. https://doi.org/10.30976/susead.302136
5. Altuntaş, E. A., Kul, M. ve Karataş, İ. (2016). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ile öz yeterlikleri arasındaki ilişki. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 196–215. https://izlik.org/JA54MJ76GY
6. Ajzen, I. (2020). The theory of planned behavior: Frequently asked questions. Human Behavior and Emerging Technologies, 2(4), 314–324. https://doi.org/10.1002/hbe2.195
7. Başaran, Y. K. (2024). Sosyal bilimlerde örnekleme kurami. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495.
8. Bolat, C., & Çelik, N. (2024). Beden Eğitimi ve Spor öğretmeni adaylarının spora bağlılıklarının gelecek kaygısı üzerindeki etkisi. Spor ve Bilim Dergisi, 2(2), 14-26.

9. Bostancı, O. (2014). Trait anxiety levels of university students studying at sports departments. Educational Research and Reviews, 9(20), 1021–1024. https://doi.org/10.5897/ERR2014.1875
10. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. Ve Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (29. baskı). Pegem Akademi.
11. Dadandı, İ., Kalyon, A. ve Yazıcı, H. (2016). Eğitimi alan öğretmen adaylarının öz-yeterlik inançları, kaygı düzeyleri ve öğretmenlik mesleğine karşı tutumları. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 253–269. https://izlik.org/JA29TN38ZE
12. Dağ, R. (2022). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının üst biliş düşünme becerileri, akademik özyeterlikleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. Dağtekin, G., Dalkılıç, M. B., Çakıcı, F., Çakır, A., Ekin, A. E., Öztünç, D. ve Işıklı, B. (2020). Tıp fakültesi öğrencilerinde gelecek kaygısı, depresyon ve stres ilişkisinin değerlendirilmesi. Türk Tıp Öğrencileri Araştırma Dergisi, 2(3), 135–142. https://izlik.org/JA84HM98KY
14. Doğan, T. ve Çoban, A. E. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 34(153), 157–168. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/830
15. Durmuş, M., Aydemir, H. ve Karalı, Y. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine karşı tutumlarının incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, (22), 365–377. https://doi.org/10.16989/TIDSAD.20
16. Dursun, S. ve Karagün, E. (2012). Öğretmen adaylarının mesleki kaygı düzeylerinin incelenmesi: Kocaeli Üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulu son sınıf öğrencileri üzerine bir araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (24), 93-112. https://izlik.org/JA53PR94UD
17. Eagly, A. H., & Chaiken, S. (1998). Attitude structure and function. In D. T. Gilbert, S. T. Fiske, & G. Lindzey (Eds.), The handbook of social psychology (4th ed., Vol. 1, pp. 269–322). McGraw-Hill.
18. Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53, 109–132. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135153
19. Eraslan, L. ve Çakıcı, D. (2011). Pedagojik formasyon programı öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. Kastamonu Education Journal, 19(2), 427–438. https://izlik.org/JA77TT86DC
20. Erdem, M. (2017). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği son sınıfta okuyan öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bartın Üniversitesi.
21. Ergin, M. ve Ayan, S. (2020). Beden eğitimi, egzersiz bilimi ve sporun temelleri. İçinde S. Ayan (Ed.), Beden eğitimi, egzersiz bilimleri ve sporun anlamı, kapsamı, rolü ve işlevi (ss. 1–12). Pegem Akademi.
22. Eroğlu, C. (2013). Beden eğitimi öğretmen adaylarının özyeterlikleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi.
23. Esmer, Y. ve Arıbaş, A. N. (2023). Ön lisans öğrencilerinin gelecek kaygılarına yönelik nitel bir araştırma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(44), 330-347. https://izlik.org/JA93WE42LB
24. Geylani, M. ve Çiriş Yıldız, C. (2022). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(1), 284–300. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1011330
25. Güçlü, M., Abbak, Y. ve Toprak, E. (2023). Öğretmen adaylarının iş bulma kaygıları ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erciyes Akademi, 37(1), 207–224. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1241676
26. Güven, A. ve Kaya, R. (2013). Tarih öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. Journal of Academic Social Science Studies, (6), 549–566. https://doi.org/10.9761/JASSS1565
27. Kan, E., Dursun, M., Han, T., & Tozoğlu, E. (2025). Üniversiteli sporcuların kariyer adanmışlık düzeyleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 9(4), 899–916. https://doi.org/10.63556/ankad.v9i4.262
28. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayınevi.
29. Karatekin, K., Merey, Z. ve Keçe, M. (2015). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 70–96. https://izlik.org/JA84BY54NJ
30. Kasap, B. ve Say, S. (2022). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile işsizlik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İçinde H. Akdağ (Ed.), Eğitimde ve kültürde akademik çalışmalar 1 (ss. 202–209). Tablet Yayınları.
31. Kaya, M., ve Varol, K. (2004). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin durumluk-sürekli kaygı düzeyleri ve kaygı nedenleri (Samsun örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17, 31–63. https://doi.org/10.17120/omuifd.53984
32. Koçeroğlu, R., Karaduman, B., Durmuş, B. ve Ünlü, Ç. (2024). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin akademik başarılarının umutsuzluk düzeyi ve gelecek kaygısı üzerine etkisi. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–10. https://izlik.org/JA38RF62MF
33. Özder, H., Konedralı, G. ve Zeki, C. P. (2010). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi (Educational Administration: Theory and Practice), 16(2), 253–275. https://izlik.org/JA97GF25ZB
34. Saraç, T. (2015). Ahi Evran Üniversitesi son sınıf öğrencilerinin gelecek kaygısı ve umutsuzluklarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.
35. Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (2nd ed., pp. 147–183). John Wiley & Sons. Serin, M. K., Güneş, A. M. ve Değirmenci, H. (2015). Sınıf öğretmenliği bölümü öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile mesleğe yönelik kaygı düzeyleri arasındaki ilişki. Cumhuriyet International Journal of Education, 4(1), 21–34. https://doi.org/10.30703/cije.321360
36. Sünbül, M. A. (2011). Öğretim ilke ve yöntemleri. Eğitim Akademi Yayınları.
37. Şahin, M. (2019). Korku, kaygı ve kaygı (anksiyete) bozuklukları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(10), 117–135. https://izlik.org/JA32WL38LD
38. Şanlı Kula, K. ve Saraç, T. (2016). Üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı [The future anxiety of the university students]. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 227–242. https://izlik.org/JA62LD68PN
39. Şaşmaz Ataçocuğu, M., & Kerem Zelyurt, M. (2017). A qualitative research on the unemployment experiences of graduates of sport sciences faculties. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(S1), 70–97.
40. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
41. Tapkan, B. (2024). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ile akademik başarı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Arel Üniversitesi.
42. Thurstone, L. L. (1928). Attitudes can be measured. The American Journal of Sociology, 33(4), 529-554. Usta, S. N. (2024). Üniversite son sınıf öğrencilerinin gelecek kaygısı ile umut ve azim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
43. Uyanık, H. B. (2023). Büyükşehirde yaşayan üniversite öğrencilerinde güncel ekonomik durumdan endişelenme, gelecek kaygısı, anksiyete ve depresyon ilişkisinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Antalya Bilim Üniversitesi.
44. Ünlü, H. (2011). Beden eğitimi öğretmenliği mesleğine yönelik tutum ölçeği (BEÖYTÖ) geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4): 2005-2020.
45. Vogel, T., & Wanke, M. (2016). Attitudes and attitude change. Psychology press.
46. Yalız, D. (2010). Anadolu Üniversitesi beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının karşılaştırılması. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 7-14. https://izlik.org/JA33XG28UL
47. Yazıcılar Özçelik, İ., Çobanoğlu, G. ve Koç, U. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin beden eğitimi öğretmenliği mesleğine yönelik tutumlarının araştırılması. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 115–127. https://doi.org/10.38021/asbid.740216
48. Yetişensoy, O. ve Şahin, İ. F. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının işsizlik kaygısı düzeyleri ile öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 627–643. https://izlik.org/JA56JH23EC
49. Zembat, R., Akşin Yavuz, E., Tunçeli, H. İ. ve Yılmaz, H. (2018). Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile akademik motivasyonları ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Theoretical Educational Science, 11(4), 789–808. https://doi.org/10.30831/akukeg.351404