Araştırma Makalesi

Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi

Öz

Amaç Bu çalışmada okul öncesi dönemde kekemeliği olan ve olmayan çocukların erken okuryazarlık ve çalışma belleği becerilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 60-72 ay aralığında kekemeliği olan (çalışma grubu, n=20) ve kekemeliği olmayan (kontrol grubu, n=18) çocuklar dâhil edilmiştir. Tanımlayıcı bilgi formu doldurulduktan sonra katılımcılara Erken Okuryazarlık Testi (EROT) ve Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) uygulanmıştır. Bu çalışmada betimsel karşılaştırılmalı araştırma modeli kullanılmıştır. Bulgular: Kekemeliği olan ve olmayan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin karşılaştırılması amacıyla uygulanan EROT alt testlerinden ifade edici dilde sözcük bilgisi (U=115,500, p=0,052), işlev bilgisi (U=139,000, p=0,201), harf bilgisi (U=168,000, p=0,702) ve dinlediğini anlama (U=122,000, p=0,061) puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Alıcı dilde sözcük bilgisi (U=94,000, p=0,010), genel isimlendirme (U=59,000, p=0,000), sesbilgisel farkındalık (U=33,000, p=0,000) ve EROT toplam (U=26,000, p=0,000) puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). ÇBÖ alt testlerinden sözel bellek (U=160,000, p=0,551), görsel bellek (U=169,500, p=0,758) ve ÇBÖ ham puanın ortalamalarında (U=156,500, p=0,490) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Okul öncesi dönem kekemeliği olan çocukların çalışma belleği sonuçları akranları ile benzer performanslarda seyretmiştir. Bu çocukların, erken okuryazarlık becerilerinde EROT alt testlerinde alıcı dilde sözcük bilgisi, genel isimlendirme, sesbilgisel farkındalık ve toplam puan açısından kekemeliği olmayan çocuklara göre daha zayıf bir performans sergiledikleri tespit edilmiştir. Bu bulgular sonucunda okuma ve sesbilgisel ayırt etmede zorluk yaşayabilecekleri düşünülmektedir. Kekemeliği olan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin değerlendirilmesi ve takip edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Erken okuryazarlık becerileri, çalışma belleği, okul öncesi, kekemelik, konuşma bozukluğu

Destekleyen Kurum

Bu araştırma 1919B012311132 numaralı TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

1919B012311132

Etik Beyan

Bu çalışma, Ankara Medipol Üniversitesi Etik ve Araştırma Kurulu'ndan 13.11.2023/153 protokol numarasıyla onay almıştır

Teşekkür

Projeye maddi destek sağlayan TÜBİTAK’a teşekkür ederiz. Editöre ve yardımcı editöre, inceleme sürecinde sağladıkları kıymetli rehberlik ve destek için samimi minnettarlığımızı ifade etmek isteriz. Aynı zamanda, çalışmamızın niteliğini önemli ölçüde iyileştiren değerli yorumları ve yapıcı eleştirileri için iki anonim değerlendiriciye de içten teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Aarnoutse, C., Van Leeuwe, J. ve Verhoeven, L. (2005). Early literacy from a longitudinal perspective. Educational Research and Evaluation, 11, 253-275. https://doi.org/10.1080/08993400500101054
  2. Akoğlu, G. (2011). Gelişimsel dil bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuklarda sözdizimini anlama becerileri ile sözel çalışma belleği ilişkisinin incelenmesi, [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  3. Alloway, T. P., & Alloway, R. G. (2010). Investigating the predictive roles of working memory and IQ in academic attainment. Journal of Experimental Child Psychology, 106(1), 20-29. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2009.11.003
  4. Alloway, T. P., Gathercole, S. E., Kirkwood, H. ve Elliott, J. (2008). Evaluating the validity of the automated working memory assessment. Educational Psychology, 28(7), 725-734. https://doi.org/10.1080/01443410802243828
  5. Alloway, T. P., Gathercole, S. E., Kirkwood, H. Ve Elliott, J. (2009). The cognitive and behavioral characteristics of children with low working memory. Child Development, 80(2), 606-621. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2009.01282.x
  6. Ambrose, N. G., Yairi, E. ve Cox, N. J. (1993). Genetic aspects of early childhood stuttering. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 48(3), 560-571. https://doi.org/10.1044/jshr.3604.701
  7. Anderson, J. D., & Conture, E. G. (2000). Language abilities of children who stutter: A preliminary study. Journal of Fluency Disorders, 25(4), 283-304. https://doi.org/10.1016/S0094-730X(00)00089-9
  8. Anderson, J. D., Wagovich, S. A. ve Hall, N. E. (2006). Nonword repetition skills in young children who do and do not stutter. Journal of Fluency Disorders, 31(3), 177-199.https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2006.05.001
  9. Anderson, J. D. & Wagovich, S. A. (2010). Relationships among linguistic processing speed, phonological working memory and attention in children who stutter. Journal of Fluency Disorders, 35, 216-234. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2010.04.003
  10. Anderson, J. D., & Wagovich, S. A. (2017). Explicit and implicit verbal response inhibition in preschool-age children who stutter. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 60(4), 836–852. https://doi.org/10.1044/2016_JSLHR-S-16-0135

Kaynak Göster

APA
Arslan-sarımehmetoğlu, E., Garip, D. A., & Ölgün, R. (2025). Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 8(1), 12-37. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.2
AMA
1.Arslan-sarımehmetoğlu E, Garip DA, Ölgün R. Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 2025;8(1):12-37. doi:10.58563/dkyad-2025.81.2
Chicago
Arslan-sarımehmetoğlu, Emel, Dilber Aleyna Garip, ve Rabia Ölgün. 2025. “Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 (1): 12-37. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.2.
EndNote
Arslan-sarımehmetoğlu E, Garip DA, Ölgün R (01 Nisan 2025) Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 1 12–37.
IEEE
[1]E. Arslan-sarımehmetoğlu, D. A. Garip, ve R. Ölgün, “Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi”, DKYAD, c. 8, sy 1, ss. 12–37, Nis. 2025, doi: 10.58563/dkyad-2025.81.2.
ISNAD
Arslan-sarımehmetoğlu, Emel - Garip, Dilber Aleyna - Ölgün, Rabia. “Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 12-37. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.2.
JAMA
1.Arslan-sarımehmetoğlu E, Garip DA, Ölgün R. Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 2025;8:12–37.
MLA
Arslan-sarımehmetoğlu, Emel, vd. “Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 12-37, doi:10.58563/dkyad-2025.81.2.
Vancouver
1.Emel Arslan-sarımehmetoğlu, Dilber Aleyna Garip, Rabia Ölgün. Kekemeliği Olan ve Olmayan Çocukların Erken Okuryazarlık ve Çalışma Belleği Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 01 Nisan 2025;8(1):12-37. doi:10.58563/dkyad-2025.81.2