Araştırma Makalesi

Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri

Öz

Amaç: Dilsel yeterlilik, bireyin yaşı, deneyimi ve sosyal çevresiyle şekillenen karmaşık bir üretim sürecidir. Sözdizimsel karmaşıklığın önemli göstergelerinden biri olan eylemsi üretimi, dil gelişiminin değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılmaktadır. Anlatı örnekleri ise bireyin doğal bağlamdaki dilsel yeterliliğini çok yönlü biçimde yansıtabilen etkili araçlardır. Bu çalışmanın amacı, 18-30 yaş arası Türkçe konuşan sağlıklı genç yetişkinlerin ürettikleri anlatılarda mikro yapısal dil özelliklerini karşılaştırarak, sözdizimsel karmaşıklığın ortaya çıkmasına en elverişli anlatı aracını belirlemektir. Yöntem: Katılımcılardan üç farklı tek resim (Piknik, Kurabiye Hırsızı, Kaza) ve bir birleşik öyküleme materyali (“Kurbağa, Neredesin?”) aracılığıyla anlatı örnekleri toplanmıştır. Anlatılar, Dil Transkriptlerinin Sistematik Analizi (SALT-TK) yazılımı ile transkribe edilerek toplam sözce sayısı, bağlaç, edat, eylemsi, cümle türleri, ortalama sözce uzunluğu (OSU) ve tip tür oranı (TTO) gibi mikroyapısal değişkenler açısından analiz edilmiştir. Bulgular: “Kurbağa, Neredesin?” adlı birleşik anlatı, mikroyapısal parametrelerde diğer anlatı türlerine kıyasla daha zengin çıktılar sunmuştur (p<0,01). Ayrıca korelasyon analizlerinde, eylemsi üretimi ile bağlaç, edat ve diğer cümle türleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Elde edilen bulgular, yeniden anlatım yöntemiyle elde edilen anlatıların sözdizimsel açıdan daha karmaşık çıktılar sunduğunu göstermektedir. Türkçe konuşan genç yetişkinlerde eylemsi üretimi ve diğer mikro yapılar, dil gelişiminin önemli göstergeleri olarak öne çıkmaktadır. Bu yapılar, bireyin dilsel olgunluk düzeyinin değerlendirilmesinde de kullanılabilir. İleri çalışmalarda katılımcı sayısı artırılarak daha geniş normatif veriler oluşturulması ve makroyapısal dil özelliklerinin de mikroyapılarla birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Anlatı, Genç Yetişkin, Mikroyapısal Analiz, Sözdizimsel Karmaşıklık, yan cümle

Kaynakça

  1. Acarlar, F., & Johnston, J. R. (2011). Acquisition of Turkish grammatical morphology by children with developmental disorders. International Journal of Language and Communication Disorders, 46(6), 728–738. https://doi.org/10.1111/j.1460-6984.2011.00035.x
  2. Açıkalın, İ. (1991). Türk Gençlerinin Yaşıtları Arasında Kullandıkları Konuşma Biçimleri. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 2, 75-78.
  3. Aksu-Koç, A., & Nicolopoulou, A. (2015). Character reference in young children's narratives: A crosslinguistic comparison of English, Greek, and Turkish. Lingua, 155, 62-84. https://doi.org/10.1016/j.lingua.2014.04.006 Aktan-Erciyes, A. (2019). İkinci dil ediniminin okul öncesi ve okul çağı çocuklarında anlatı becerilerinin kurgusal ve dilbilgisel süreçlerine olan etkisi. Psikoloji Çalışmaları / Studies in Psychology, 369-399. https://doi.org/10.26650/sp2019-0023
  4. Albert, M. L., Spiro, A., 3rd, Sayers, K. J., Cohen, J. A., Brady, C. B., Goral, M., & Obler, L. K. (2009). Effects of health status on word finding in aging. Journal of the American Geriatrics Society, 57(12), 2300–2305. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2009.02559.x
  5. Beeke, S., Wilkinson, R., & Maxim, J. (2003). Exploring aphasic grammar 2: do language testing and conversation tell a similar story? Clinical Linguistics and Phonetics, 17(2), 109–134. https://doi.org/10.1080/0269920031000061786
  6. Berman, R. A. (1995). Narrative competence and storytelling performance: How children tell stories in different contexts. Journal of narrative and life history, 5(4), 285-313. https://doi.org/10.1075/jnlh.5.4.01nar Bishop, D. V., & Adams, C. (1990). A prospective study of the relationship between specific language impairment, phonological disorders and reading retardation. Journal of child psychology and psychiatry, and allied disciplines, 31(7), 1027–1050. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1990.tb00844.x
  7. Boucher, J., Brisebois, A., Slegers, A., Courson, M., Désilets-Barnabé, M., Chouinard, A. M., Gbeglo, V., Marcotte, K., & Brambati, S. M. (2022). Picture Description of the Western Aphasia Battery Picnic Scene: Reference Data for the French Canadian Population. American journal of speech-language pathology, 31(1), 257–270. https://doi.org/10.1044/2021_AJSLP-20-00388
  8. Brownell, H. H. (1988). The neuropsychology of narrative comprehension. Aphasiology, 2(3-4), 247-250. https://doi.org/10.1080/02687038808248918
  9. Ching, T. Y. C., Cupples, L., Leigh, G., Hou, S., & Wong, A. (2021). Predicting Quality of Life and Behavior and Emotion from Functional Auditory and Pragmatic Language Abilities in 9-Year-Old Deaf and Hard-of-Hearing Children. Journal of Clinical Medicine, 10(22), 5357. https://doi.org/10.3390/jcm10225357
  10. Çapan, S. (1996). Bilişsel Gelişim ve Dil Edinimi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 7, 284-287.

Kaynak Göster

APA
Demirhan, D., Savaş, M., & Kahraman Beğen, S. (2025). Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 8(1), 38-59. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.3
AMA
1.Demirhan D, Savaş M, Kahraman Beğen S. Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri. DKYAD. 2025;8(1):38-59. doi:10.58563/dkyad-2025.81.3
Chicago
Demirhan, Damlanur, Merve Savaş, ve Senanur Kahraman Beğen. 2025. “Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 (1): 38-59. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.3.
EndNote
Demirhan D, Savaş M, Kahraman Beğen S (01 Nisan 2025) Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 1 38–59.
IEEE
[1]D. Demirhan, M. Savaş, ve S. Kahraman Beğen, “Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri”, DKYAD, c. 8, sy 1, ss. 38–59, Nis. 2025, doi: 10.58563/dkyad-2025.81.3.
ISNAD
Demirhan, Damlanur - Savaş, Merve - Kahraman Beğen, Senanur. “Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 38-59. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.3.
JAMA
1.Demirhan D, Savaş M, Kahraman Beğen S. Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri. DKYAD. 2025;8:38–59.
MLA
Demirhan, Damlanur, vd. “Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 38-59, doi:10.58563/dkyad-2025.81.3.
Vancouver
1.Damlanur Demirhan, Merve Savaş, Senanur Kahraman Beğen. Türk Genç Yetişkinlerin Anlatılarının Mikrodilbilimsel Özellikleri. DKYAD. 01 Nisan 2025;8(1):38-59. doi:10.58563/dkyad-2025.81.3