Derleme

Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler

Öz

Amaç: Travmatik beyin hasarı (TBH), başa alınan bir darbeden, sarsıntıdan veya normal beyin fonksiyonunu bozan delici bir kafa yaralanmasından kaynaklanan dejeneratif olmayan edinilmiş bir beyin hasarıdır. TBH, fokal, diffüz veya her ikisi birden olan beyin hasarına neden olabilir. Semptomlar lezyonun yerine, beyindeki hasarın boyutuna, çocuğun yaşına veya gelişim evresine bağlı olarak değişebilir. Bu derleme ile, pediatrik TBH’ de dil, bilişsel iletişim ve davranışsal değerlendirmeler ve müdahale yöntemlerini sunmak amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu çalışmada geleneksel derleme yöntemi kullanılmıştır. Alan yazın taraması, “pediatrik travmatik beyin hasarı” “bilişsel iletişim” “pediatrik travmatik beyin hasarında değerlendirme ve müdahale” terimlerinin PubMed akademik veri tabanı ve Google Akademik arama motoru yoluyla yapılmıştır. Bulgular: Pediatrik TBH için kapsamlı değerlendirme; vaka öyküsü, bilişsel iletişim, motor konuşma, ses, yazılı dil, sosyal iletişim, beslenme ve yutma, alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri değerlendirmesini içermektedir. TBH’ li çocuklar için dil ve konuşma terapistleri, mevcut sorunlara bağlı olarak alternatif ve destekleyici iletişim sistemi, davranışsal, bilişsel iletişim, dil, sosyal iletişim, konuşma, beslenme ve yutma alanlarında müdahale planlamaktadır. Bu derleme kapsamında bilişsel iletişim, dil ve davranışsal değerlendirmeler ve müdahaleler detaylı şekilde ele alınmıştır. Sonuç: Bu geleneksel derleme ile TBH’nin tanımı, sınıflandırılması, etiyolojisi, insidansı, prevalansı, belirtileri ve semptomları ile DKT’lerin değerlendirme ve müdahale uygulamaları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. DKT’ler, TBH' li çocukların ihtiyaçları doğrultusunda konuşma, dil, bilişsel iletişim ve yutma alanlarında tarama, kapsamlı değerlendirme ile bireysel terapi planları oluşturma ve uygulamadan sorumludur. Bu nedenle, DKT’ lerin pediatrik TBH alanında kapsamlı bilgi ve deneyime sahip olması; ayrıca en uygun değerlendirme ve müdahale yöntemini seçmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

pediatrik travmatik beyin hasarı, bilişsel iletişim, değerlendirme, müdahale.

Kaynakça

  1. American Speech-Language-Hearing Association [ASHA]. (2016). Scope of practice in speech-language pathology. https://www.asha.org/policy/SP2016-00343/
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  3. American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Pediatric traumatic brain injury (Practice Portal). Retrieved October 20, 2023, from https://www.asha.org/Practice-Portal/Clinical-Topics/Pediatric-Traumatic-Brain-Injury/
  4. American Speech-Language-Hearing Association [ASHA]. (1987). Role of speech-language pathologists in the habilitation and rehabilitation of cognitively impaired individuals. Asha, 29(6), 53-55.
  5. Anderson, V., Catroppa, C., Morse, S., Haritou, F., & Rosenfeld, J. (2005). Attentional and processing skills following traumatic brain injury in early childhood. Brain injury, 19(9), 699–710. https://doi.org/10.1080/02699050400025281
  6. Anderson, V., Godfrey, C., Rosenfeld, J. V., & Catroppa, C. (2012). 10 years outcome from childhood traumatic brain injury. International journal of developmental neuroscience : the official journal of the International Society for Developmental Neuroscience, 30(3), 217–224. https://doi.org/10.1016/j.ijdevneu.2011.09.008
  7. Anderson, V., & Yeates, K. O. (Eds.). (2010). Pediatric traumatic brain injury: New frontiers in clinical and translational research. Cambridge University Press . Babikian, T., Merkley, T., Savage, R. C., Giza, C. C., & Levin, H. (2015). Chronic Aspects of Pediatric Traumatic Brain Injury: Review of the Literature. Journal of Neurotrauma, 32(23), 1849–1860. https://doi.org/10.1089/neu.2015.397 1 Blinman, T. A., Houseknecht, E., Snyder, C., Wiebe, D. J., & Nance, M. L. (2009). Postconcussive symptoms in hospitalized pediatric patients after mild traumatic brain injury. Journal of pediatric surgery, 44(6), 1223-1228. https://doi.org/10.1016/j.jpedsurg.2009.02.027
  8. Blosser, J. L., & DePompei, R. (2003).Pediatric traumatic brain injury: Proactive intervention. Delmar Burns, M. S. (2004). Speech-language pathology management of TBI in school-aged children. Perspectives on School-Based Issues, 5(3), 14-19.
  9. Cassidy, J. D., Carroll, L. J., Peloso, P. M., Borg, J., von Holst, H., Holm, L., Kraus, J., Coronado, V. G., & WHO Collaborating Centre Task Force on Mild Traumatic Brain Injury (2004). Incidence, risk factors and prevention of mild traumatic brain injury: results of the WHO Collaborating Centre Task Force on Mild Traumatic Brain Injury. Journal of Rehabilitation Medicine, (43 Suppl), 28–60. https://doi.org/10.1080/16501960410023732
  10. Catroppa, C., & Anderson, V. (2009). Neurodevelopmental outcomes of pediatric traumatic brain injury. Future Neurology, 4(6), 811-821.

Kaynak Göster

APA
Atila Çağlar, N., Parlak, M. M., & Köse, A. (2025). Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 8(1), 87-117. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.5
AMA
1.Atila Çağlar N, Parlak MM, Köse A. Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler. DKYAD. 2025;8(1):87-117. doi:10.58563/dkyad-2025.81.5
Chicago
Atila Çağlar, Nazmiye, Mümüne Merve Parlak, ve Ayşen Köse. 2025. “Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 (1): 87-117. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.5.
EndNote
Atila Çağlar N, Parlak MM, Köse A (01 Nisan 2025) Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8 1 87–117.
IEEE
[1]N. Atila Çağlar, M. M. Parlak, ve A. Köse, “Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler”, DKYAD, c. 8, sy 1, ss. 87–117, Nis. 2025, doi: 10.58563/dkyad-2025.81.5.
ISNAD
Atila Çağlar, Nazmiye - Parlak, Mümüne Merve - Köse, Ayşen. “Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 87-117. https://doi.org/10.58563/dkyad-2025.81.5.
JAMA
1.Atila Çağlar N, Parlak MM, Köse A. Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler. DKYAD. 2025;8:87–117.
MLA
Atila Çağlar, Nazmiye, vd. “Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 87-117, doi:10.58563/dkyad-2025.81.5.
Vancouver
1.Nazmiye Atila Çağlar, Mümüne Merve Parlak, Ayşen Köse. Pediatrik Travmatik Beyin Hasarında Dil, Bilişsel İletişim ve Davranışsal Değerlendirmeler ve Müdahaleler. DKYAD. 01 Nisan 2025;8(1):87-117. doi:10.58563/dkyad-2025.81.5