Derleme

COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”

Cilt: 3 Sayı: 1 9 Mayıs 2020
Seyhun Topbaş *, Namık Yücel Birol , Hilal Berber , Beril Polat , Berna Kırımtay , Ayşegül Yılmaz
PDF İndir
EN TR

COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”

Öz

Tüm insanlık Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan COVID-19 pandemisi ile mücadele etmektedir. Bu virüs hasta bireylerden çoğunlukla damlacık yolu ile bulaşmakta olup ateş, öksürük, yorgunluk ve dispne gibi belirtilerle kendini göstermektedir. Hastalığın bulaştırıcılığının yüksek olması sebebiyle sıkı izolasyon ve hijyen önlemlerinin alınması gereklidir. COVID-19 pandemisi sırasında virüs bulaş riski ile en yoğun biçimde karşı karşıya olan grup, hastalıkla en ön safta mücadele eden sağlık çalışanlarıdır. Dil ve konuşma terapistleri de diğer sağlık çalışanları/profesyonelleri gibi pandemi sürecinde tüm dünyada ön saflarda hizmet vermekte olup hem hastayı hem kendisini koruması için aerosol üreten prosedürleri durdurması ve klinik uygulamaların türüne göre kişisel koruyucu ekipmanları kullanması gerekmektedir. COVID-19’un bazı kişilerde ağır seyretmesi nedeniyle hastalar yoğun bakımda tedavi görmektedir. Dil ve konuşma terapistleri yoğun bakımda da aktif çalışan sağlık uzmanıdır ve hastaların yoğun bakımda geçirdiği süreçte, hastaların yutma aspirasyon pnömonisi gibi değerlendirmelerin yürütülmesinin yanı sıra hasta ile sağlık personeli arasındaki iletişiminin sağlanması adına alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerinin oluşturulmasında kritik rol oynarlar. COVID-19’a bağlı olarak bakıma ihtiyaç duyan hastaların birçoğunda akut solunum sıkıntısı sendromu gelişmekte ve hastalar uzun süreli mekanik ventilasyona ihtiyaç duymaktadır. Ventilasyon ihtiyacı ortadan kalkıp hastalar ekstübe edildikten sonra da ses ve yutma komplikasyonları açısından değerlendirilmeli ve gerektiğinde rehabilitasyon hizmeti sağlanmalıdır. Hastanede karşılaşılan yukarıdaki durumların yanı sıra, pandemi nedeniyle yüz yüze değerlendirme ve terapi yürütülmesinin mümkün olmadığı durumlarda teleterapi gibi uygulama adaptasyonlarına da ihtiyaç duyulmaktadır. Bu derleme ülkemizdeki dil ve konuşma terapistlerine COVID-19 pandemisi sırasında ve sonrasında birçok açıdan rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Yeni veri ve bilgiler edinildikçe güncellemeler yayınlanacaktır.

Anahtar Kelimeler

COVID-19 coronavirüs pandemisi,dil ve konuşma terapisi,iletişim ve yutma bozukluğu,ekstübasyon sonrası disfaji,teleterapi,alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri

Teşekkür

Makalenin gözden geçirilmesine katkıda bulunan Dr. Evra Günhan Şenol’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Ajemian, M.S., Nirmul, G.B., Anderson, M.T., Zirlen, D.M. & Kwasnik, E.M. (2001). Routine fiberoptic endoscopic evaluation of swallowing following prolonged intubation: implications for management. Arch Surg., 136(4), 434–437.
  2. ASHA-American Speech-Language-Hearing Association (2020a). SLP Service Delivery Considerations in Health Care During Coronavirus/COVID-19. https://www.asha.org/SLP/healthcare/SLP-Service-Delivery-Considerations-in-Health-Care-During-Coronavirus/#endoscopic (Erişim tarihi: 19.04.2020).
  3. ASHA-American Speech-Language-Hearing Association (2020b). Guidance to SLPs Regarding Aerosol Generating Procedures. https://www.asha.org/SLP/healthcare/ASHA-Guidance-to-SLPs-Regarding-Aerosol-Generating-Procedures (Erişim tarihi: 19.04.2020).
  4. ASHA-American Speech-Language-Hearing Association (2020c). Infection Control Resources for Audiologists and Speech-Language Pathologists. https://www.asha.org/Practice/infection-control/ (Erişim tarihi: 19.04.2020).
  5. ASHA-American Speech-Language-Hearing Association (2020d). Telepractice. https://www.asha.org/prpprinttemplate.aspx?folderid=8589934956 (Erişim tarihi: 19.04.2020).
  6. Ben-Aharon, A. (2019). A practical guide to establishing an online speech therapy private practice. Perspectives of the ASHA Special Interest Groups, 4(4), 712-718.
  7. Bhatraju, P.K., Ghassemieh, B.J., Nichols, M., et al. (2020). Covid-19 in Critically Ill Patients in the Seattle Region - Case Series. N Engl J Med.
  8. Boisvert, M. & Hall, N. (2014). The use of telehealth in early autism training for parents: a scoping review. Smart Homecare Technology and TeleHealth. 2, 19-27.
  9. Brodsky, M. B., González-Fernández, M., Mendez-Tellez, P. A., Shanholtz, C., Palmer, J. B., & Needham, D. M. (2014). Factors associated with swallowing assessment after oral endotracheal intubation and mechanical ventilation for acute lung injury. Annals of the American Thoracic Society, 11(10), 1545–1552.
  10. Brodsky, M.B., Levy, M.J., Jedlanek, E., Pandian, V., Blackford, B., Price, C., et al. (2018). Laryngeal injury and upper airway symptoms after oral endotracheal intubation with mechanical ventilation during critical care: A systematic review. Critical Care Medicine, 46(12), 2010-2017.

Kaynak Göster

APA
Topbaş, S., Birol, N. Y., Berber, H., Polat, B., Kırımtay, B., & Yılmaz, A. (2020). COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 3(1), 1-30. https://izlik.org/JA69TD36KB
AMA
1.Topbaş S, Birol NY, Berber H, Polat B, Kırımtay B, Yılmaz A. COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”. DKYAD. 2020;3(1):1-30. https://izlik.org/JA69TD36KB
Chicago
Topbaş, Seyhun, Namık Yücel Birol, Hilal Berber, Beril Polat, Berna Kırımtay, ve Ayşegül Yılmaz. 2020. “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: ‘Şimdi Ne Yapmalıyız?’”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 3 (1): 1-30. https://izlik.org/JA69TD36KB.
EndNote
Topbaş S, Birol NY, Berber H, Polat B, Kırımtay B, Yılmaz A (01 Mayıs 2020) COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 3 1 1–30.
IEEE
[1]S. Topbaş, N. Y. Birol, H. Berber, B. Polat, B. Kırımtay, ve A. Yılmaz, “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: ‘Şimdi Ne Yapmalıyız?’”, DKYAD, c. 3, sy 1, ss. 1–30, May. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69TD36KB
ISNAD
Topbaş, Seyhun - Birol, Namık Yücel - Berber, Hilal - Polat, Beril - Kırımtay, Berna - Yılmaz, Ayşegül. “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: ‘Şimdi Ne Yapmalıyız?’”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 3/1 (01 Mayıs 2020): 1-30. https://izlik.org/JA69TD36KB.
JAMA
1.Topbaş S, Birol NY, Berber H, Polat B, Kırımtay B, Yılmaz A. COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”. DKYAD. 2020;3:1–30.
MLA
Topbaş, Seyhun, vd. “COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: ‘Şimdi Ne Yapmalıyız?’”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 1, Mayıs 2020, ss. 1-30, https://izlik.org/JA69TD36KB.
Vancouver
1.Seyhun Topbaş, Namık Yücel Birol, Hilal Berber, Beril Polat, Berna Kırımtay, Ayşegül Yılmaz. COVID-19 Pandemisi Sürecinde Dil ve Konuşma Terapisi Yönetimi: “Şimdi Ne Yapmalıyız?”. DKYAD [Internet]. 01 Mayıs 2020;3(1):1-30. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69TD36KB