DİL VE KONUŞMA TERAPİSTİ ADAYLARININ SES BİLGİSEL FARKINDALIĞA YÖNELİK BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ
Öz
Giriş: Okuma güçlüğü, konuşma sesi bozukluğu, kekemelik ya da gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda, ses bilgisel farkındalık becerilerinde zayıflıklar görülebilmektedir. Bu bozukluk grupları ise dil ve konuşma terapistlerinin (DKT) sıklıkla çalıştıkları gruplar arasında yer almaktadır. Yanı sıra DKT’ler, fonetik ve fonoloji alanlarındaki bilgileri ile ses bilgisel farkındalık becerilerinin tanımlanması, değerlendirilmesi ve müdahalesi konularında çocuklara önemli katkılar sağlayabilecek kişilerdir. Bu gerekçeler ile DKT adaylarının ses bilgisel farkındalık konusunda belirli bir bilgi birikimi ile mezun olmaları beklenmektedir. DKT adaylarının ses bilgisel farkındalığa ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesinin, daha donanımlı mezunlar yetiştirilebilmesi ve klinik uygulamaların niteliğinin artırılabilmesi açılarından önemli olduğu düşünülmüştür. Bu nedenle bu çalışmanın ilk amacı, DKT adaylarının ses bilgisel farkındalığa ilişkin bilgi düzeylerini belirlemektir. Ayrıca katılımcıların bilgi düzeylerinin; sınıf düzeyi, cinsiyet, ses bilgisel farkındalık konusunun daha önce ders içerisinde geçme ve ses bilgisel farkındalık hakkında araştırma yapma durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya 543 DKT adayı katılım göstermiştir. Verilerin toplanabilmesi amacı ile ‘Ses Bilgisel Farkındalığa Yönelik Bilgi Düzeyi Belirleme Anketi’ kullanılmıştır. Anket, katılımcılara çevrimiçi kanallar aracılığı ile ulaştırılmıştır. Her bir maddeye doğru yanıt veren katılımcılar için sıklık ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca katılımcıların bilgi düzeylerinin sınıf düzeyi, cinsiyet, ses bilgisel farkındalık konusunun daha önce ders içerisinde geçme ve ses bilgisel farkındalık hakkında araştırma yapma durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için normal dağılım varsayımına göre Mann Whitney U veya Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışma sonucunda, katılımcıların çok büyük bir kısmının (%94.8), DKT’lerin ses bilgisel farkındalık konusunda önemli rolleri olduğunu bildikleri görülmüştür. Sonuçlara göre 4. sınıf öğrencileri, 1. sınıf öğrencilerine; kız öğrenciler, erkek öğrencilere; ses bilgisel farkındalık hakkında ders alanlar, almayanlara ve araştırma yapanlar, yapmayanlara kıyasla ses bilgisel farkındalık hakkında istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha fazla bilgi düzeyine sahiptirler. Buna karşın konu ile ilgili bilgi eksiklikleri olduğu da tespit edilmiştir.
Sonuç: Ses bilgisel farkındalık becerileri konusunda ders içeriklerinin zenginleştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
DİL VE KONUŞMA TERAPİSTİ ADAYLARI , ERKEN OKURYAZARLIK , FONOLOJİK FARKINDALIK
Kaynakça
- Allor, J. H. (2002). The relationships of phonemic awareness and rapid naming to reading development. Learning Disability Quarterly, 25(1), 47-57. https://doi.org/10.2307/1511190
- Anthony, J. L., Lonigan, C. J., Driscoll, K., Phillips, B. M., & Burgess, S. R. (2003). Phonological sensitivity: A quasi-parallel progression of word structure units and cognitive operations. Reading Research Quarterly, 38(4), 470–487.
- Anthony, J. L., Aghara, R. G., Dunkelberger, M. J., Anthony, T. I., Williams, J. M., & Zhang, Z. (2011). What factors place children with speech sound disorders at risk for reading problems?. American Journal of Speech-Language Pathology, 20(2), 146-160.
- Altun, D., & Tantekin Erden, F. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının erken okuryazarlık ile ilgili görüşleri ve staj uygulamaları. Journal of Kirsehir Education Faculty, 17(1), 241-261.
- Akdal, D., & Kargın, T. (2019). The Investigating of effectiveness of the sesfar ıntervention program aimed supporting at phonological awareness skills. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2609-2622.
- Akdal, D. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin “sesbilgisel farkındalık” kavramına yönelik bilgi düzeyleri ve sınıf içi etkinlikler. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 496-515.
- Akgün, M. (2020). Gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının incelenmesi. [Examining the early literacy skills and home early literacy environments of children with and without developmental language disorder] (Tez Numarası: 645945) [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
- Chard, D. J., & Dickson, S. V. (1999). Phonological awareness: Instructional and assessment guidelines. Intervention in school and clinic, 34(5), 261-270.
- Catts, H. W., Fey, M. E., Zhang, X., & Tomblin, J. B. (2001). Estimating the risk of future reading difficulties in kindergarten children: A research-based model and its clinical implementation. Language Speech and Hearing Services in Schools, 32(1), 38– 50.
- Cárnio, M. S., Vosgrau, J. S., & Soares, A. J. C. (2017). The role of phonological awareness in reading comprehension. Revista CEFAC, 19(5), 590-600.
