Derleme

GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ

Cilt: 6 Sayı: 1 29 Şubat 2024
PDF İndir
EN TR

GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ

Öz

Adli diş hekimliği; adli olaylarda dental bulguları değerlendirerek kimlik ve delil tespiti, yaş ve cinsiyet tayini, diş hekimlerinin tıbbi açıdan hukuki yükümlülükleri konusunda adalete destek olan diş hekimliğinin bir dalıdır. Dişler ve oral kavite yapılarının bireye özgün olması ve dişlerin sert yapısal özelliklerinin mekanik, kimyasal vb. uyaranlara ve zamana karşı dayanıklılığı bu verilerin önemini arttırmıştır. Adli diş hekimliğinde, kimliklendirmede kullanılan yöntemler ve bilgi toplama teknikleri yıllar içinde kayda değer değişimler geçirmiştir. Önceden kullanılan yöntemler üzerine yenilikler katılarak, karşılaştırmalı veya rekonstrüktif yöntem kullanılarak alınan dental radyograflar (Radiovisiograf vb.), diş arkının boyutu, çene kavsinin şekli ve diş dizilim şekline bakılarak yapılan ısırık izi analizleri, travma ve bozulmalardan dolayı bilinen kimlik tayin etme metotlarının başarısız olduğu durumlarda oral dokular kullanılarak yapılan DNA analizleri, dental dokuların (mineralizasyon, sert doku kalsifikasyonu, apeks durumu) kullanılarak yaşın belirlenmesi ayrıca, çene ve dişlerin karakteristik özelliklerine bakılarak yapılan cinsiyet belirleme gibi yöntemler de geliştirilmiştir. Bu yöntemlere ek olarak, rugoskopi, dudak izi analizi, dijital rekonstrüksiyon, protez ID (barkodlar, mikroçipler) kullanımı adli diş hekimliğine katılmış yeniliklerdir. Son zamanlarda günden güne gelişen yapay zeka temelli derin öğrenme yöntemleri, günümüzde adli diş hekimliğinde bir çok problemin çözümünde kullanılmaya başlanmıştır. Bu gelişen yöntemlerin amacı günümüzde insanlar tarafından yapılan işleri otomatikleştirmek, veri üzerinde insan gözü ile ayırt edilemeyecek özellikleri de araştırmaya dâhil ettiği için karar aşamasında hata payını azaltmaktadır. Hekimler dental kimliklendirme tekniklerini bilmeli dental ve oral yapıların adli diş hekimliğinde kullanılacağının bilincinde olmalıdır. Bu yüzden hastaların dental kayıtları uluslararası standartların belirttiği şekilde muhafaza edilmeli, arşivlenmeli, ulaşılabilir olmalı, veri bankası hazırlanarak kimlik tespitinin hızlı ve kolay olması sağlanmalıdır. Bu derlemenin amacı, adli diş hekimliğinde kullanılmakta olan eski metotların yanında yeni geliştirilen dijital diş rekonstrüksiyonu, protez ID ve yapay zeka kullanımı yöntemlerinin güncel literatür eşliğinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Koç S, Biçer Ü. Adli Tıbbın Tarihsel Gelişimi, Türkiye’deki Yapılanması ve Sorunları. Klinik Gelişim 2009; 22: 1-5.
  2. 2. Harorlı A. Adli Dişhekimliği.1.baskı. Erzurum; Atatürk Üniversitesi Yayınları: 2006. p. 5, 25-6, 53-68.
  3. 3. Sweet D, Pretty IA. A look at forensicdentistry-Part 2: teeth as weapons of violence–identification of bitemarkperpetrators. BrDent J. 2001; 190:415-8.
  4. 4. Balachander N, Babu NA, Jimson S, Priyadharsini C, Masthan KMK. Evolution of forensicodontology: An overview. J PharmBioalliedSci. 2015;7 (Suppl 1):176-80.
  5. 5. Sassouni V. Dentofacialradiography in forensicdentistry. J DentRes. 1963; 42:274-302.
  6. 6. Luntz LL. History of forensicdentistry. DentClin North Am. 1977; 21:7-17.
  7. 7. Carvalho SPM, Silva RHA, LopesJr C, Sales-Peres A. Use of Imagesfor Human Identification in ForensicDentistry. RadiolBras2009; 42:125–5
  8. 8. Wood RE. Forensicaspects of dentomaxillofacialradiology. ForensicSciInt 2006; 159: S47-55.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Diş Hekimliği

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Şubat 2024

Gönderilme Tarihi

30 Eylül 2022

Kabul Tarihi

29 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Türkcan, M. B., & Coşgun Baybars, S. (2024). GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ. Dental and Medical Journal - Review, 6(1), 1-20. https://izlik.org/JA95WD34DN
AMA
1.Türkcan MB, Coşgun Baybars S. GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ. Dent & Med J - R. 2024;6(1):1-20. https://izlik.org/JA95WD34DN
Chicago
Türkcan, Mehmet Buğra, ve Sümeyye Coşgun Baybars. 2024. “GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ”. Dental and Medical Journal - Review 6 (1): 1-20. https://izlik.org/JA95WD34DN.
EndNote
Türkcan MB, Coşgun Baybars S (01 Şubat 2024) GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ. Dental and Medical Journal - Review 6 1 1–20.
IEEE
[1]M. B. Türkcan ve S. Coşgun Baybars, “GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ”, Dent & Med J - R, c. 6, sy 1, ss. 1–20, Şub. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95WD34DN
ISNAD
Türkcan, Mehmet Buğra - Coşgun Baybars, Sümeyye. “GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ”. Dental and Medical Journal - Review 6/1 (01 Şubat 2024): 1-20. https://izlik.org/JA95WD34DN.
JAMA
1.Türkcan MB, Coşgun Baybars S. GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ. Dent & Med J - R. 2024;6:1–20.
MLA
Türkcan, Mehmet Buğra, ve Sümeyye Coşgun Baybars. “GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ”. Dental and Medical Journal - Review, c. 6, sy 1, Şubat 2024, ss. 1-20, https://izlik.org/JA95WD34DN.
Vancouver
1.Mehmet Buğra Türkcan, Sümeyye Coşgun Baybars. GÜNCEL LİTERATÜR EŞLİĞİNDE ADLİ DİŞ HEKİMLİĞİ. Dent & Med J - R [Internet]. 01 Şubat 2024;6(1):1-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95WD34DN




"Dünyada herşey için, medeniyet için, hayat için, başarı için en gerçek yol gösterici ilimdir, fendir. İlim ve fennin dışında yol gösterici aramak gaflettir, cahilliktir, doğru yoldan sapmaktır. Yalnız ilmin ve fenin yaşadığımız her dakikadaki safhalarının gelişimini anlamak ve ilerlemeleri zamanında takip etmek şarttır. Bin, iki bin, binlerce yıl önceki ilim ve fen lisanının koyduğu kuralları, şu kadar bin yıl sonra bugün aynen uygulamaya kalkışmak elbette ilim ve fennin içinde bulunmak değildir."

M. Kemal ATATÜRK