İngiliz Restoranlarında Organik Yemek Yeme Davranışının Sosyo-Demografik ve Durumsal Belirleyicileri

Öz

Organik gıda pazarı, küresel ölçekte son yıllarda önemli bir büyüme kaydetmiş olup, Birleşik Krallık'ta (BK) da dikkat çekici bir yükseliş trendi sergilemektedir. Araştırma, İngiliz restoranlarında organik gıda tüketim eğiliminin, tüketicilerin sosyo-demografik özelliklerine göre ne ölçüde değişkenlik gösterdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nicel tasarımı kullanılarak, Birleşik Krallık’ın üç başkenti olan Londra, Edinburgh ve Cardiff'teki günlük ve lüks restoran tüketicilerinden (n=541) ampirik veri toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bağımsız örneklem t-testleri ve uygun post-hoc testleri (Games-Howell ve Hochberg) içeren tek yönlü Varyans Analizi (ANOVA), organik yemek yeme örüntülerinde cinsiyet, eğitim, yaş ve gelir düzeylerine göre anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koyarken; coğrafi konumun istatistiksel olarak bir farklılık yaratmadığını göstermiştir. Çalışmada, teorik katkıların yanı sıra yeşil pazarlama, menü tasarımı ve kamu politikalarına yönelik pratik stratejiler tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Organik Yemek
• Nicel Araştırma
• Tüketici Davranışları
• Restoran
• Sürdürülebilirlik

Destekleyen Kurum

Çalışmada herhangi bir kurum ya da kuruluştan mali destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Çalışmada etik dışı bir husus bulunmadığını, araştırma ve yayın etiğine özenle uyulduğunu beyan ederiz. Bu çalışma, yazarın doktora tezinden üretilmiştir. Bu çalışma için Plymouth Üniversitesi, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan 20/01/2020 tarih ve FREIC1920.10 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma yazarın doktora tezinden üretilmiştir.

Socio-Demographic and Situational Determinants of Organic Dining Behavior in British Restaurants

Öz

The organic food market has expanded significantly on a global scale in recent years and exhibits a remarkable upward trend in the United Kingdom (UK). This study aims to delineate the extent to which organic food consumption tendencies in British restaurants vary according to consumers' socio-demographic characteristics. Employing a quantitative survey design, empirical data were gathered from casual and fine-dining restaurant consumers across three UK capitals: London, Edinburgh, and Cardiff. The collected data were analyzed using IBM SPSS software. Independent samples t-tests and one-way Analysis of Variance (ANOVA)—including appropriate post-hoc tests (Games-Howell and Hochberg)—revealed significant differences in organic dining patterns based on gender, education, age, and income levels; conversely, geographic location yielded no statistically significant difference. In addition to theoretical contributions, the study discusses practical strategies for green marketing, menu design, and public policy.

Anahtar Kelimeler

• Organic Food
• Quantitative Research
• Consumer Behavior
• Restaurant
• Sustainability

Destekleyen Kurum

No financial support is taken from any institution or organization.

Etik Beyan

We hereby declare that the study has not unethical issues and that research and publication ethics have been observed carefully. Ethical approval for this study was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Plymouth University with decision number FREIC1920.10 dated 20/01/2020.

Kaynakça

1. Akkuş, G. ve Erdem, O. (2013). Yemek turizmine katılma niyeti: Planlı davranış teorisi kapsamında bir uygulama. 14. Ulusal Turizm Kongresi. Ankara.
2. Akpınar, G., ve Koç, H. (2023). Kapadokya turizminin SWOT analizi ile incelenmesi ve bölgede turizmi geliştirmek için öneriler. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2), 316-334.
3. Almli, V.L.; Verbeke, W.; Vanhonacker, F.; Næs, T.; Hersleth, M. (2011). General image and attribute perceptions of traditional food in six European countries. Food Qual. Prefer. 2011, 22, 129–138. [CrossRef]
4. Alonso, A. D. (2013). Tannat: the positioning of a wine grape as symbol and ‘referent’of a nation's gastronomic heritage. Journal of Heritage Tourism, 8(2-3), 105-119.
5. Alonso, A.D. ve Krajsic, V. (2013). Food heritage down under: Olive growers as mediterranean ‘food ambassadors’. J. Herit. Tour. 8, 158–171.
6. Ardıç Yetiş, S. (2015). Termal otel işletmelerinde deneyimsel pazarlama yaklaşımı. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(29), 90-98.
7. Aslan, Z., ve Ardemagni, M. (2006). Introducing young people to the protection of heritage sites and historic sites. UNESCO-ICCROM. (https://www.iccrom.org/sites/default/files/2017-2/iccrom_09_manualschool teachers_en.pdf.
8. Atsız, O., Leoni, V., ve Akova, O. (2022). Determinants of tourists' length of stay in cultural destination: one-night vs longer stays. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(1), 62-78.

9. Avcı, M., ve Memişoğlu, H. (2016). Kültürel Miras Eğitimine İlişkin Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Görüşleri. İlköğretim Online, 15(1), 104-124
10. Avieli, N. (2013). What is ‘local food?’ Dynamic culinary heritage in theWorld Heritage Site of Hoi An, Vietnam. J. Herit. Tour. 8, 120–132.
11. Aydın, A. (2016). Gastronomi ve turizm bütünleşmesinde izlenilen stratejik süreç üzerine nitel bir araştırma: Kapadokya örneği. Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yükseklisans tezi.
12. Baniya, R., Chaulagain, S., ve Okumus, B. (2024). Examining relationships among emotional experience, place identity, and destination loyalty. Advances in Hospitality and Tourism Research, 12(2), 117–144. https://doi.org/10.30519/ahtr.1309241
13. Barrientos-Báez, A. ve Caldevilla-Domínguez, D.; Vizcaíno, A.C.; Val, E.G.S.(2020). Sector Turístico: Comunicación e Innovación Sostenible. Rev. Comun. SEECI, 53, 153–173.
14. Barska, A. ve Wojciechowska-Solis, J. (2018). Traditional and regional food as seen by consumers–research results: The case of Poland. Br. Food, J, 120, 1994–2004.
15. Bayraktar, Y., ve Selçuk, G. N. (2022). Train tourism in the context of experiential tourism: The example of the touristic Eastern Express travel. Journal of Tourism ve Gastronomy Studies, 10(2), 1436-1463.
16. Belber, B. G., ve Karataş, M. (2023). Çekirdek Kapadokya Bölgesi’ndeki gastronomi paydaşlarının şarap turizmine yönelik görüşleri. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 6(2), 316-338.
17. Benli, S., ve Celil Çakıcı, A. (2024). Gastronomi deneyimi, gastronomik duygular ve davranışsal niyet ilişkisi: Alaçatı Ot Festivali’ne katılanlar üzerinde bir araştırma. Aydın Gastronomy, 8(1), 65-93.
18. Bessière, J. (1998). Local development and heritage: Traditional food and cuisine as tourist attractions in rural areas. Sociologia ruralis, 38(1), 21-34.
19. Bolborici, A.M., Lupu, M.I., Sorea, D., ve Atudorei, I.A. (2022). Gastronomic Heritage of Făgăras, Land: A Worthwhile Sustainable Resource. Sustainability, 14, 1199. https://doi.org/10.3390/su14031199
20. Buyruk, M. Y. (2022). Turistlerin yerel yiyecek-içecek tercihleri ve memnuniyet durumlarının araştırılması: Kapadokya örneği. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Nevşehir.
21. Chiang, C.-T., ve Chen, Y.-C. (2023). The effect of destination brand ıdentity on tourism experience: The case of the Pier-2 Art Center in Taiwan. Sustainability 15, 3254. https://doi.org/10.3390/su15043254.
22. Cordova-Buiza, F., Gabriel-Campos, E., Castaño-Prieto, L., ve García-García, L. (2021). The gastronomic experience: Motivation and satisfaction of the gastronomic tourist-the case of Puno City (Peru). Sustainability, 13(16), 1-17.
23. Çapar, G., ve Yenipınar, U. (2016). Somut olmayan kültürel miras kaynağı olarak yöresel yiyeceklerin turizm endüstrisinde kullanılması. Journal of Tourism ve Gastronomy Studies, 4(Special Issue 1), 100-115
24. Çay, G. (2025). Türkiye’nin Gastronomi Turizmi Ve “Türk Mutfağı” Projeleri. (Edt: Doç. Dr. Binali KILIÇ, Doç. Dr. Gülşen BAYAT) Gastrodiplomasiye dair seçki yazılar-3 kitabı içinde bölüm ss.15-34.), Detay Yayıncılık. Ankara
25. Didem, U., ve Aymankuy, Ş. Y. (2025). Gastronomik Kimlik, Turist Deneyimi ve Destinasyon İmajı: Kavramsal Bir Model. International Journal of Social Sciences, 23.
26. Dixit, S. K., ve Prayag, G. (2022). Gastronomic tourism experiences and experiential marketing. Tourism Recreation Research, 47(3), 217-220. https://doi.org/10.1080/02508281.2022.2065089
27. Domínguez, D.C.; García, E.G.; Báez, A.B. (2019 La importancia del turismo cultural como medio de dignificación del turista y de la industria. Mediac. Soc, 18, 59–69. DOI: 10.5209/meso.65117
28. Ellis, A., Park, E., Kim, S., ve Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250-263. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.025
29. Eren, F. Y. (2023). Gastronomi, kültürel miras ve turizm entegrasyonu: Kapadokya Bölgesi üzerine bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(İhtisaslaşma), 151-166.
30. Escobar-Farfán, M., Cervera-Taulet, A., ve Schlesinger, W. (2024). Destination brand identity: challenges, opportunities, and future research agenda. Cogent Social Sciences, 10(1). https://doi.org/10.1080/23311886.2024.2302803
31. Folgado-Fernández, J.A., Hernández-Mogollón, J.M. ve Duarte, P. (2017). Destination image and loyalty development: The impact of tourists’ food experiences at gastronomic events. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 17(1), 92–110. DOI: 10.1080/15022250.2016.1221181
32. Fun, F., Chiun, L.; Songan, P. (2014). “The Impact of Local Communities’ Involvement and Relationship Quality on Sustainable Rural Tourism in Rural Area, Sarawak“, The moderating impact of self-efficacy. Procedia - Social and Behavioral Sciences 144, p.60-65. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.07.274
33. Gök, H. S., ve Şalvarcı, S. (2025).Turistik Ürün Olarak Hediyelik Eşyaların Destinasyon Kimliği Bağlamında İncelenmesi: Kapadokya Örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(2), 651-674.
34. Gölgeli, K., ve İlhan, H. (2024). Kapadokya Bölgesi Yerel Halkının Destinasyon Marka İmajına Yönelik Algıları. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 544-575.
35. Grubor, B.; Kalenjuk Pivarski, B.; Ðerˇcan, B.; Tešanovi´c, D.; Banjac, M.; Luki´c, T.; Živkovi´c, M.B.; Udoviˇci´c, D.I.; Šmugovi´c, S.; Ivanovi´c, V.; et al. (2022). Traditional and Authentic Food of Ethnic Groups of Vojvodina (Northern Serbia)—Preservation and Potential for Tourism Development. Sustainability, 14, 1805. DOI: 10.3389/fsufs.2023.1259806
36. Günden, B. (2021). Yükseköğrenim gören bireylerin somut kültürel mirasa yönelik tutumları ile kültürel miras kavramına ilişkin metaforik algıları üzerine bir çalışma [Yüksek Lisans Tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
37. Günden, Y., ve Günden, B. (2022). An innovative culture route proposal in destination management of Cappadocia region. Revista Rosa dos Ventos-Turismo e Hospitalidade, 14(3).
38. Güneş, E., ve Alagöz, G. (2018). Turizm eğitimi alan öğrencilerin kültürel miras tutumları üzerine bir araştırma. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(29), 753-777
39. Halaç, H., ve Benzer, M. (2019). Küçük yerleşim yerlerinin turizm açılmasında kültürel mirasın rota ile kurgulanması. Geomatik Dergisi, 4(1), 23-29
40. Hernández-Rojas, R.D. ve Huete Alcocer, N. (2021). The role of traditional restaurants in tourist destination loyalty. PLoS ONE, 16, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0253088
41. Huete-Alcocer, N.; Hernández-Rojas, R.D. (2022). Does local cuisine influence the image of a World Heritage destination and subsequent loyalty to that destination? DOI: 10.1016/j.ijgfs.2022.100470
42. İlerisoy, M. (2023). Yorumlayıcı fenomenolojik analiz. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(46), 509-527.
43. Jimura, T. (2019). World Heritage Sites: Tourism, Local Communities And Conservation Activities. London: Cabi.
44. Kaçar, B., ve Yarış, A. (2022). Gastronomi deneyimi unsurlarının tekrar ziyaret niyetine etkisi (The efect of gastronomy experience elements on revisit intention). Journal of Tourism ve Gastronomy Studies, 10(3), 2713-2734.
45. Kalenjuk Pivarski, B., Šmugović, S., Tekić, D., Ivanović, V., Novaković, A., Tešanović, D., ... ve Vukelić, N. (2022). Characteristics of traditional food products as a segment of sustainable consumption in Vojvodina’s hospitality industry. Sustainability, 14(20) https://doi.org/10.3390/su142013553
46. Karahan, G. (2019). Gastronomi turizminin yerel halk üzerindeki algısı ve sürdürülebilirliği: Giresun ili örneği. İstanbul: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
47. Katlav, E. Ö., ve Eren, F. Y. (2019). Kapadokya’da Bağcılığın Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi (Evaluation of Viticulture in Cappadocia in the Scope of Gastronomy Tourism). Journal of Tourism ve Gastronomy Studies, 7(3), 2167-2186.
48. Keleş, H. (2021). Turizmin Yerel Halkın Yaşam Kalitesi, Memnuniyeti Ve Turizme Desteği Üzerindeki Etkileri: Manavgat Örneği, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmış Doktora Tezi, Konya.
49. Khan, J., Saeed, I., Zada, M., Ali, A., Contreras-Barraza, N., Salazar-Sepúlveda, G., ve Vega Muñoz, A. (2022). Examining whistleblowing intention: The influence of rationalization on wrongdoing and threat of retaliation. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 2-20. doi: 10.3390/ijerph19031752
50. Kim, Y.G., ve Eves, A. (2012). Construction and validation of a scale to measure tourist motivation to consume local food. Tourism Management, 33, 1458-1467. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.01.015
51. Kodaş, B., ve Aksoy, Z. (2022). Understanding of tourists' memorable local food experiences: A netnography study. Journal of Economy Culture and Society, (66), 379-396.
52. Köroğlu, Ö., Ulusoy Yıldırım, H. ve Avcıkurt, C. (2018). Kültürel Miras Kavramına İlişkin Algıların Metafor Analizi Yoluyla İncelenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 5(1): 98-113.
53. Kruzmetra, M.; Rivza, B.; Foris, D. Modernization of the demand and supply sides for gastronomic cultural heritage. Manag. Theory Stud. Rural Bus. Infrastruct. Dev. 2018, 40, 337–347. DOI: 10.15544/mts.2018.32
54. Liang, J. (2019). Qualitative research methods: collecting evidence, crafting analysis, communicating impact by SJ Tracy, West Sussex, UK, John Wiley ve Sons, 2019, Ltd. 368 pp., ISBN: 978-1-4051-9202-3.
55. Lin, M. P., Mariné-Roig, E., ve Llonch-Molina, N. (2022). Gastronomic experience (co) creation: Evidence from Taiwan and Catalonia. Tourism Recreation Research, 47(3), 277–292.
56. Long, L. M. (2004). Culinary Tourism. Lexington: University Press of Kentucky.
57. Lu,A.C.C., Gursoy, D. ve Lu, C.Y. (2015).Authenticity perceptions, brand equity and brand choice intention: The case of ethnic restaurants. Int. J. Hosp. Manag 50, 36–45.
58. Marczyk, G., DeMatteo, D., ve Festinger, D. (2005). Essentials Of Research Design And Methodology. New York: John Wiley ve Sons Inc.
59. Marshall, C. ve Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative Research. New York: Sage.
60. Mishra, S. S., Ruliya, R., Ambardar, A., ve Ambardar, M. (2025). Local culinary traditions and their impact on tourist satisfaction and sustainable branding. International Journal of Gastronomy and Food Science, 101382. DOI: 10.1016/j.ijgfs.2025.101382
61. Nogueira, S., ve Carvalho, J. M. S. (2022). Unlocking the dichotomy of place identity/place image and its impact on place satisfaction for ecotourism destinations. Journal of Ecotourism, 23(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/14724049.2022.2106236
62. Nwokorie, E. C. (2015). Food tourism in local economic development and national branding in Nigeria. HATMAN Journal of Hospitality and Tourism, 5(1). DOI: 10.2139/ssrn.2770711
63. Öcal, T. (2016). The Effect of Field Trips to Historical Cultural Heritage Sites on Teacher Candidates’ Academic Knowledge and Their Sensitivity. Creative Education, 07 (02), 376–386.
64. Öksüz Kuşçuoğlu, G., ve Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58-67
65. Quan, S. and Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: an illustration from food experience in tourism. Tourism Management, 25 (3), 297 – 305.
66. Reis, R.R.V. (2020). Local Food Products as Vectors of the Tourist Experience: a literature review. Research, Society and Development, 9(7), e294974193. https://doi.org/10.33448/rsd-v9i7.4193
67. Rızaoğlu, B., Ayazlar, R.A., ve Gençer, K. (2013). Yemek deneyimine ilişkin bireysel eğilimlerin sosyo-demografik özellikler açısından değerlendirilmesi: Kuşadası’nı ziyaret eden yabancı turistler örneği. 14. Ulusal Turizm Kongresi, 5-8 Aralık, Kayseri.
68. Richards, G. W. (2012). Food and the tourism experience. In Global report on food tourism, AM Reports: Volume 4. UNWTO.
69. Rivza, B.; Kruzmetra, M.; Foris, D.; Jeroscenkova, L. Gastronomic heritage: Demand and supply. Econ. Sci. Rural Dev. Conf. Proc. 2017, 44, 174–181.
70. Rodríguez-López, M. E., Alcántara-Pilar, J. M., Del Barrio-García, S., ve Muñoz-Leiva, F. (2020). A review of restaurant research in the last two decades: A bibliometric analysis. International Journal of Hospitality Management, 87,DOI: 10.1016/j.ijhm.2019.102387
71. Romagnoli, M. (2019).Gastronomic heritage elements at UNESCO: Problems, reflections on and interpretations of a new heritage category. J. Intang. Herit, 14, 158–171.
72. Saraniemi, S., ve Komppula, R. (2019). The development of a destination brand identity: A story of stakeholder collaboration. Current Issues in Tourism, 22(9), 1116-1132. DOI: 10.1080/13683500.2017.1369496
73. Scheyvens, R.; Laeis, G. (2022). Linkages between tourist resorts, local food production and the sustainable development goals. In Recentering Tourism Geographies in the ‘Asian Century’; Routledge: London, UK, pp. 139–161. DOI: 10.1080/14616688.2019.1674369
74. Şahin Perçin, N., Keskin, E., Örgün, E., ve Erol, G. (2019). Gastronomik bir değer olarak Nevşehir mutfağı. Ş. Aydın., Ö. Çoban., Y. Karakuş ve N. Çalışkan (Ed.), IV. Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi içinde (ss. 544-558). Nevşehir.
75. Ting, H., Fam, K.S., Jun Hwa, J.C., Richard, J.E., ve Xing, N. (2019). Ethnic food consumption intention at the touring destination: The national and regional perspectives using multi-group analysis. Tourism Management, 71, 518–529. http://dx.doi.org/10.1016/j.tourman.2018.11.001
76. Tong, X.F., Tong, D.Y.K., ve Tam, W.S. (2016). Food tourism: The Melaka gastronomic experience. Journal of Emerging Trends in Marketing and Management, 1(1), 236-246.
77. Trang Nguyen, T. Q., Dam Dong, X., ve Ho, T. (2021). Stakeholder involvement in destination marketing: A network analysis of two destinations in Vietnam. Tourism and hospitality management, 27(1), 189-203.
78. UNESCO, (2003). http://unesco.org.tr/dokumanlar/somut_olmayan_km/sokum_bb.pdf adresinden 21 Nisan 2026 tarihinde erişildi.
79. Vanhonacker, F.; Verbeke,W.; Guerrero, L.; Claret, A.; Contel, M.; Scalvedi, L.; Zakowska-Biemans, S.; Gutkowska, K.; Sulmont-Rossé, C.; Raude, J. (2010). How European consumers define the concept of traditional food: Evidence from a survey in six countries. Agribusiness, 26, 453–476. https://doi.org/10.1002/agr.20241
80. Vujko, A., Arsić, M., ve Bojović, R. (2025). From local product to destination ıdentity: leveraging cave-aged cheese for sustainable rural tourism development. Agriculture, 15, 1137. https://doi.org/10.3390/agriculture15111137
81. Yıldırım, İ., ve Tekeli, E. K. (2022). The development of gastronomy tourism in the context of destination marketing: A qualitative study on travel agencies. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(4), 2686-2703.
82. Wondirad, A., Tolkach, D., ve King, B. (2020). Stakeholder collaboration as a major factor for sustainable ecotourism development in developing countries. Tourism management, 78, https://doi.org/10.1016/j.tourman.2019.104024