Dijital Okuryazarlık Araştırmalarında Yaşlılığın Yeri: Türkçe ve Yabancı Alanyazın Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Toplumsal yaşamın her alanını kuşatan dijital platformlar, özellikle küresel dünyanın karşılaştığı en büyük sorun4 lardan biri olan COVID419 pandemisinin ardından, gündelik yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Bu dönüşümün hızı, pek çok toplumsal sorunsalı da anlama gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Toplumun bütün demografik gruplarını ilgilendiren beslenme, sağlık, finans gibi alanlardaki deneyimlerin de dijital platformlarla bütünleşmesi bireylerin kaçınılmaz olarak söz konusu platformlarda varlık göstermesini gerekli kılmıştır. Bu bağlamda, dijital okuryazarlık, birey olarak bu ortamlarda farkındalık içerisinde yer almanın tek çözümü olarak görünmektedir. Dijital okuryazarlık söz konusu olduğunda kamu siyasalarından, akademik ortamlara dek geniş bir alanda, çocuk ve gençler öncelik haline gelmiş; yaşlı bireyler ise ikincil planda kalmıştır. Oysaki yaşlılık dönemindeki bireyler açısından dijital ortamlar en az çocuk ve gençler kadar önem arz etmektedir. Dahası dijital okuryazar olmak günümüzde temel insan haklarından biri haline gelmiş durumdadır. Bu çerçevede, çalışmamızda 201942024 yılları arasında dijital okuryazarlık hakkında yapılan türkçe ve yabancı akademik çalışmalar “sistematik alanyazın taraması” yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışma ile dijital okuryazarlık alanında gerek türkçe gerekse de yabancı alanyazınında öğrenci ve öğretmenlere yönelik araştırmaların ağırlıklı olduğu, yaşlılık söz konusu olduğunda ise türkçe alanyazının yabancı alanyazınının gerisinde kaldığı görülmüştür. Dolayısıyla, dijital okuryazarlık ve yaşlılık ilişkisini ortaya koyacak çok daha fazla sayıda araştırma yapılması gerektiği, özellikle türkçe alanyazınında yapılacak olan araştırmaların, yaşlı bireylerin dijital okuryazarlık düzeylerini yükseltmeye yönelik olması gerektiğine yönelik dikkat çeken bulgular ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Karşılaştırmalı Çözümleme
• Okuryazarlık
• Dijital Okuryazarlık
• Yaşlılık
• Sistematik Alanyazın Taraması

The Place of Ageing in Digital Literacy Research: A Comparative Review of Turkish and Foreign Literature

Öz

Digital mediated platforms that encompass every aspect of social life have become an indispensable part of everyday life, especially after the COVID419 pandemic. The speed of this transformation has also revealed the need to understand many social problems. The integration of life in areas such as nutrition, health and finance, which concern all demographic groups of the society, into digital platforms has inevitably led to the necessity for individuals to be present in these channels. Digital literacy, provides solutions to take part in these environments with awareness as an individual. With regard to digital literacy, children and young people have been prioritised in various fields from public policies to academic environments, while older individuals have remained in the secondary plan. However, digital environments are at least as important for older individuals as for children and young people. In this context, in our study, Turkish and foreign academic studies on digital literacy between 2019 and 2024 were analysed using the “systematic literature review” method. The study revealed that in both Turkish and foreign literature in the field of digital literacy, research on students and teachers is predominant, while Turkish literature lags behind foreign literature regarding ageing. In this context, it was found that more research should be conducted to reveal the relationship between digital literacy and ageing, and that the researches to be conducted especially in the turkish literature should be aimed at increasing the digital literacy levels of elderly individuals.

Anahtar Kelimeler

• Comparative Analysis
• Literacy
• Digital Literacy
• Elder People
• Systematic Literature Review

Kaynakça

1. Açıkgöz, M. N., & Kılınç, E. (2023). Türkiye’de Dijital Okuryazarlık Üzerine Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi. Yönetim Bilişim Sistemleri İşletmelerde Dijital, 185. google scholar
2. Aesaert, K., & Van Braak, J. (2015). Gender and socioeconomic related differences in performance based ICT competences. Computers & Education, 84, 8-25. google scholar
3. Akbar, M., & Wijaya, G. (2024). Digital literacy of rural areas in Indonesia: Challenges and opportunities. In Proceedings of the 4th International Conference on Rural Socio-Economic Transformation, RUSET 2023, 1 November 2023, Bogor, Indonesia. google scholar
4. Altıok, S., Yükseltürk, E., & Üçgül, M. (2017). Web 2.0 eğitimine yönelik gerçekleştirilen bilimsel bir etkinliğin değerlendirilmesi: Katılımcı görüşleri. Journal of Instructional Technologies & Teacher Education, 6(1), 1-8. google scholar
5. Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(7), 9-26. google scholar
6. Bahri, A., Jamaluddin, A. B., & Saparuddin, S. (2022). Students’ and Teachers’ Digital Literacy Skill: A Comparative Study between Schools, google scholar
7. Classes, and Genders in Urban and Rural Areas. International Journal of Science of Research, 11(2). google scholar
8. Bawden, D. (2001). Information and digital literacies: a review of concepts. Journal of documentation, 57(2), 218-259. google scholar

9. Becerikli, S. (2013). Kuşaklararası İletişim Farklılığı: Bilim Teknoloji ve Yenilik Haberleri Üzerinden Bir Odak Grup Çalışması. Selçuk Üniversitesi iletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 8(l), 5-18. google scholar
10. Becerikli, S. Y. (2013). Kuşaklararası İletişim Açısından Yeni İletişim Teknolojilerinin Kullanımı: İleri Yaş Grubu Üzerine Bir Değerlendirme. google scholar
11. İstanbul Üniversitesi iletişim Fakültesi Dergisil İstanbul University Faculty Of Communication Journal, (44), 19-31. google scholar
12. Bozkurt, V. (2014). Endüstriyel ve Post- Endüstriyel Dönüşüm, (3.b.). Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa. google scholar
13. Covello, S. (2010). A Review of Digital Literacy Assessment Instruments. Cambridge: Academic Press. google scholar
14. Datareportal (2025). Global digital overview2025. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://datareportal.com/global-digital-overview google scholar
15. Datareportal (2025). Global digital overview. Erişim tarihi: 01.04.2025, https://datareportal.com/ google scholar
16. De Beauvoir, S. (1972). Old age. London: A. Deutsch and Weidenfeld and Nicolson. google scholar
17. Dell’Osso, L., Nardi, B., Massoni, L., Battaglini, S., De Felice, C., Bonelli, C., & Carpita, B. (2024). Video Gaming in Older People: What Are the ImpLications for Cognitive Functions?. Brain Sciences, 14(7), 1-21. google scholar
18. Dericioğulları Ergun, A., & Ergun, C. (2023). Günümüz Kentlerinde Yaşlılık ve Sosyal Dışlanma. Toplum Ve Kültür Araştırmaları Dergisi(11), 63-80. google scholar
19. Drucker, P (1993). Kapitalist Ötesi Toplum. (B. Çorakçı, Çev.) İstanbul: İnkılap Kitabevi. google scholar
20. European Commission (2024). Young people - Digital worlD: A Digital age gap. Erişim tarihi: 16.04.2025, https://ec.europa.eu/eurostat/ statistics-explained/index.php?title=Young people - digital world#A digital age gap google scholar
21. European Union (2023). Digital literacy in the EU - An overview. Erişim tarihi: 16.04.2025, https://data.europa.eu/en/publications/ datastories/digital-Literacy-eu-overview google scholar
22. FLauzino, K. D. L., PimenteL, M. D. G. C., Batistoni, S. S. T., Zaine, I., Vieira, L. O. B., Rodrigues, K. R. D. H., & Cachioni, M. (2020). DigitaL Literacy for OLder AduLts: perceptions about teaching-Learning. EDucaçâo & RealiDaDe, 1-17. google scholar
23. Freire, P (1991). Ezilenlerin Pedagojisi, (D. Hattatoğlu, Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınevi. google scholar
24. GinscheL, F., & SchLüter, K. (2020). Education on oLd age and ageing in schooL: an anaLysis of students’ conceptions of oLd age and ageing and implications for teaching. EDucation Sciences, 10(11), 1-16. google scholar
25. Gökbulut, B. (2021). ÖğretmenLerin dijital okuryazarlık düzeyleri iLe hayat boyu öğrenme eğilimLerinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(3), 469-479. google scholar
26. GÜL, G. (2007). Okuryazarlık Sürecinde Aile Katılımının Rolü, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, 8 (i), 17-30. google scholar
27. Güneş, F. (2000). Okuma-Yazma Öğretimi ve Beyin Teknolojisi, Ankara: Ocak Yayınları. google scholar
28. Gür, Z. B., & Duman, S. N. (2024). Dijital okuryazarlık ile ilgili tezlerin sistematik derlemesi. Ulusal Eğitim AkaDemisi Dergisi, 8(i), 126-137. google scholar
29. Hague, C., & Payton, S. (2010). Digital literacy across the curriculum. Bristol: FutureLab. google scholar
30. Hassoy, D. & Özvurmaz, S. (2023). Yaşlılar ve yalnızlık. İçinde O. Oral & K. A. Nalcı (Ed.), Sağlık bilimlerinDe güncel yaklaşımlar (s. 143154). İzmir: Duvar Yayınları. google scholar
31. Hobbs, R. (2010). Digital anD MeDia Literacy: A Plan of Action . Washington: The Aspen Institute. google scholar
32. Hussain, N., & Phulpoto, S. (2024). Digital literacy: Empowering individuals in the Digital Age. Assyfa Learning Journal, 2(2), 70-83. google scholar
33. lordache, C., Marien, I., & Baelden, D. (2017). Developing digital skills and competences: A quick-scan analysis of 13 digital literacy models. Italian Journal of Sociology of EDucation, 9 (i), 6-30. google scholar
34. Jun, W. (2020). A study on the current status and improvement of the digital divide among older people in Korea. International Journal of Environmental Research anD Public Health, 17(11), 1-13. google scholar
35. Kahveci, M. M., & Yeniçeri, N. (2023). Değişen Dünyada Yaşlılık. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 593-599. google scholar
36. Karaöz, Ç., & Tandaç Güneş, N. (2020). Sınıf Olgusu Kapsamında Sınıf Bilinci Ve Ağ Toplumunda Prekarya Sınıfının Katılımcı Kültürde Temsili: “Ofissizler” Platformu Özelinde Freelance Çalışanlar Üzerine Bir Araştırma. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi(14), 88-115. google scholar
37. Koçak, M (2019). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Medya Okuryazarlığı Algıları Üzerine Bir İnceleme: Erzurum İli Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. google scholar
38. Kumar, K (1995). From Post-InDustrial to Post-MoDern Society: New Theories of the Contemporary WorlD. Oxford: Blackwell. google scholar
39. Kurudayıoğlu, M., & Tüzel, S. (2010). 21. yüzyıl okuryazarlık türleri, değişen metin algısı ve Türkçe eğitimi. Türklük bilimi araştırmaları, (28), 283-298. google scholar
40. Kwak, Y., & Kim, Y. (2018). Association between mental health and meal patterns among elderly Koreans. Geriatrics & Gerontology International, 18 (i), 161-168. google scholar
41. Lankshear, C. (1999). Literacy studies in education: Disciplined developments in a post-disciplinary age. M. Peters (Ed.), After the Disciplines içinde (s.199-227). Westport, Connecticut: Greenwood Press. google scholar Laslett, P. (1991). A fresh map of life: The emergence of the thirD age. Cambridge: Harvard University Press. google scholar
42. Leu, J. D., Kinzer, C. K., Coiro, J., Castek, J. & Henry, L. A. (2013). New literacies: A dual-level theory of the changing nature of literacy, instruction, and assessment. D. E. Alvermann, N. J. Unrau ve R. B. Ruddell (Ed.), Theoretical moDels anD processes of reaDing (s.1150-1181) içinde. Newark, DE: International Reading Association. google scholar
43. Marangoz, M. (2006). Yaşlı Tüketiciler ve Yaşlı Tüketicilerin Harcama Eğilimlerinin Belirlenmesine Yönelik bir Araştırma. Yönetim ve Ekonomi, 13(l), 79-96. google scholar
44. Martin, A. (2008). Digital literacy and the “Digital Society”. Digital literacies: Concepts, policies anD practices, 30(151), 1029-1055. google scholar
45. Martînez-Alcalâ Cl, Rosales-Lagarde A, Perez-Perez YM, Lopez-Noguerola JS, Bautista-Dîaz ML & Agis-Juarez RA (2021). The Effects of Covid-19 on the Digital Literacy of the Elderly: Norms for Digital Inclusion. Frontiers İn EDucation, 6. 1-19. google scholar
46. Masuda, Y. (1981). The Information Society as Postindustrial Society. Bethesda MD: World Futures Society. google scholar
47. Ng, Wan. (2012). Can we teach digital natives digital Literacy? Computers&Education, 59 (3), 1065-1078. google scholar
48. Novoa, A., Kamran, A., & Farooq, S. M. Y. (2024). Understanding the Common Misconceptions of Temperature (AT) and Heat (Q) for PSP and Non-PSP Teachers. Assyfa Learning Journal, 2(i), 57-69. google scholar
49. Oh, S. S., Kim, K. A., Kim, M., Oh, J., Chu, S. H., & Choi, J. (2021). Measurement of digitaL Literacy among oLder aduLts: systematic review. Journal of medical Internet research, 23(2), e26145. google scholar
50. Özkaya, Y., & Erat, V. (2022). Türkiye’de DijitaL OkuryazarLık ÇaLışmaLarı: ALanyazına DayaLı NiteL Bir Araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12, 240-256. google scholar
51. Peng, D., & Yu, Z. (2022). A Literatüre review of digital Literacy över two decades. Education Research International, 2(i), 1-8. google scholar
52. Reissmann, M., Geithner, L., Storms, A., & Woopen, C. (2021). Stereotypes about very oLd peopLe and perceived societaL appreciation in very old age. Zeitschrift fur Gerontologie und Geriatrie, 54, 93-100. google scholar
53. Rizas, K. D., Freyer, L., SappLer, N., von StüLpnageL, L., Spielbichler, P., Krasniqi, A..,& Bauer, A. (2022). Smartphone-based screening for atrial fibriLLation: a pragmatic randomized clinical trial. Nature Medicine, 28(9), 1823-1830. google scholar
54. Rudewicz, J., & Sala, K. (2021). New professional competencies in the era of WEB 2.0 and 3.0 and the dissemination of ICT. Przedsigbior-czosc-Edukacja, 17(l), 19-34. google scholar
55. SağıroğLu, Ş., BüLbüL, H. İ., KıLıç, A. ve KüçükaLi, M. (2020). DijitaL okuryazarLık ve ötesi. A. KıLıç, H. İ. BüLbüL, M. KüçükaLi ve Ş. SağıroğLu (Ed.), Dijital okuryazarlık: Araçlar, metodolojiler, uygulamalar ve öneriler (ss. 1-46) içinde. Ankara: NobeL Akademik Yayıncılık. google scholar
56. Schreurs, K., Quan-Haase, A., & Martin, K. (2017). ProbLematizing the digital Literacy paradox in the context of older adults’ ICT use: Aging, media discourse, and self-determination. Canadian Journal of communication, 42(2), 359-377. google scholar
57. Sezer, N. (2019). Türkiye’de Medya OkuryazarLığı Eğitimine İLişkin İLk GirişimLer Ve Sonrası. (Ed. N. Sezer ve N. Sert). Medya Okuryazarlığı Üzerine... içinde (s. 53-144). Konya: Eğitim Yayınevi. google scholar
58. Simmons, L. W. (1945). The role of the aged in primitive society. New Haven: YaLe University Press. google scholar
59. Snyder, H. (2019). Literatüre review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business research, 104, 333-339. google scholar
60. SpringhaLL, J. (2001). Decolonization since 1945: The collapse of European overseas empires. Londra: PaLgrave MacmiLLan. google scholar
61. Statista (2021). Digital skills adoption rate in African countries. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://www.statista.com/statistics/1255566/ digital-skiLLs-adoption-rate-in-african-countries/ google scholar
62. Statista (2024). Age distriBution of internet users worldwide, By region. Erişim tarihi: 16.04.2025, https://www.statista.com/statistics/ 209101/age-distribution-internet-users-worLdwide-by-region/ google scholar
63. Statista (2024). Digital transformation. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://www.statista.eom/topics/6778/digitaL-transformation/# topicOverview google scholar
64. Statista (2024). World population by age and region. Erişim tarihi: 02.04.2025, https://www.statista.com/statistics/265759/worLd-population-by-age-and-region/ google scholar
65. Statista (2025). Aging populations. Erişim tarihi: 16.04.2025, https://www.statista.eom/topics/13342/aging-popuLations/#topieOverview google scholar
66. Statista (2025). Digital population worldwide. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://www.statista.com/statistics/617136/digitaL-popuLation-worLdwide google scholar
67. Statista. (2024). Worldwide digital transformation market size. Erişim tarihi: 07.04.2025, https://www.statista.com/statistics/870924/ worldwide-digitaL-transformation-market-size/ google scholar
68. SteeLman, K.S., TisLar, K.L., UreeL, L.C., WaLLace, C. (2016). Breaking Digital Barriers: A SociaL-Cognitive Approach to Improving Digital Literacy in OLder AduLts. In: Stephanidis, C. (eds) HCI InternationaL 2016 - Posters' Extended Abstracts. HCI 2016. Communications in Computer and Information Science, vol 617. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-40548-3_74 google scholar
69. Sungkawati, E., & Uthman, Y. (2024). Adopting BLue-Green Economy Terms to Achieve SDGs: Indonesia’s Opportunities and ChaLLenges. Assyfa Learning Journal, 2(1). google scholar
70. Şahin, H., & KaLkan, M. (2022). OkuL öncesi öğretmen adayLarının dijitaL okuryazarLık düzeyLerinin inceLenmesi. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 1 (i), 26-38. google scholar
71. T, ALvin (2008). Üçüncü DaLga. (S. Yeniçeri,Çev.).İstanbuL: Koridor YayıncıLık. google scholar
72. TanrıkuLu,S (2019). Medya OkuryazarLığı ve Medya OkuryazarLığı Dersinin ÖğrenciLere Katkısı Üzerine Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi). SeLçuk Üniversitesi SosyaL BiLimLer Enstitüsü, Konya. google scholar
73. TDK (Türk DiL Kurumu) (2024). GeneL AçıkLamaLı SözLük. Ankara: TDK YayınLarı. google scholar
74. TranfieLd, D., Denyer, D., & Smart, P. (2003). Towards a methodology for developing evidence-informed management knowledge by means of systematic review. British Journal of management, 14(3), 207-222. google scholar
75. Tran, T., Ho, M. T., Pham, T. H., Nguyen, M. H., Nguyen, K. L. P., Vuong, T. T & Vuong, Q. H. (2020). How digital natives learn and thrive in the digital age: Evidence from an emerging economy. Sustainability, 12(9), 1-24. google scholar
76. Tsai, H. Y. S., ShiLLair, R., & Cotten, S. R. (2017). SociaL support and “pLaying around” an examination of how oLder aduLts acquire digitaL Literacy with tablet computers. Journal of Applied Gerontology, 36(l), 29-55. google scholar
77. Türkiye BiLişim SanayiciLeri Derneği (TÜBİSAD) (2023). Dijital dönüşüm endeksi 2023 raporu - Özet. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://www. tubisad.org.tr/tr/images/pdf/dde-2023-raporu-ozet.pdf google scholar
78. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2020). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması, 2020. Erişim tarihi: 17.04.2025, https:// data.tuik.gov.tr/buLten/index?p=hanehaLki-biLisim-teknoLojileri-(bt)-kuLLanim-arastirmasi-2020-33679 google scholar
79. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). istatistiklerle yaşlılar, 2023. Erişim tarihi: 10.04.2025, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/lndex?p=ls tatistiklerLe-YasLilar-2023-53710 google scholar
80. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2021). İstatistiklerle yaşlılar, 2020. Erişim tarihi:10.04.2025, https://data.tuik.gov.tr/BuLten/Index?p=Ist atistiklerle-YasLilar-2020-37227 google scholar
81. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2024. Erişim tarihi: 16.04.2025, https:// data.tuik.gov.tr/BuLten/lndex?p=CocukLarda-BiLisim-TeknoLojileri-KuLLanim-Arastirmasi-2024-53638 google scholar
82. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması, 2024. Erişim tarihi: 17.04.2025, https:// data.tuik.gov.tr/BuLten/lndex?p=HanehaLki-BiLisim-TeknoLojileri-(BT)-KuLLanim-Arastirmasi-2024-53492 google scholar
83. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2025). istatistiklerle yaşlılar, 2024. Erişim tarihi: 16.04.2025, https://data.tuik.gov.tr/BuLten/lndex?p=ls tatistiklerLe-YasliLar-2024-54079UNESCO (2024). UNESCO publications. Erişim tarihi: 18.04.2025, https://unesdoc.unesco.org google scholar
84. UNESCO Institute for Statistics (2021). Functional literacy. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://uis.unesco.org/en/glossary-term/functional-Literacy google scholar
85. United Nations PopuLation Fund (UNFPA) (2024). World population dashboard. Erişim tarihi: 09.04.2025, https://www.unfpa.org/data/ world-population-dashboard google scholar
86. Van Dijk, J. A. (1999). The one-dimensional network society of Manuel CasteLLs. New Media and Society, l(l), 127-138. google scholar
87. VisuaL Capitalist (2021). The world's population in 2020 by age. Erişim tarihi: 05.04.2025, https://www.visualcapitalist.com/the-worlds-population-2020-by-age/ google scholar
88. Ward, R. A. (1984). The marginality and salience of being old: When is age relevant?. The Gerontologist, 24(3), 227-232. google scholar
89. WorLd Bank (2023). Population ages 65 and above (% of total population). Erişim tarihi: 16.04.2025, https://data.worLdbank.org/indicator/SP.POP.65UP.TO?end=2023&start=1960&view=chart google scholar WorLd Bank (2025). World Bank website. Erişim tarihi: 17.04.2025, https://www.worLdbank.org/ext/en/home google scholar
90. WorLd Health Organization (WH0) (2024). Ageing and health. Erişim tarihi:10.04.2025, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/ detail/ageing-and-health google scholar
91. Yavuz, N. (2022). Sosyal bilimlerde sistematik Literatür analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 347-360. google scholar
92. YıLdız, A. (2022). Bir araştırma metodoLojisi oLarak sistematik aLanyazın taramasına geneL bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22( 2), 367-386. google scholar
93. Yılmaz, B. (1989). OkuryazarLık ve Okuma Alışkanlığı Üzerine, Türk Kütüphaneciliği, 3 (i), 48- 53. google scholar
94. Zhong, Z. J. (2011). From access to usage: The divide of self-reported digital skills among adolescents. Computers & Education, 56(3), 736-746. google scholar