Araştırma Makalesi

Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma

Sayı: 27 14 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma

Öz

İletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, bireylerin tüketim alışkanlıklarını önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu dönüşümde sosyal medya platformları, tüketim tercihlerini şekillendiren önemli bir araç haline gelerek, ihtiyaç temelli tüketimden, haz ve deneyim odaklı hedonik tüketime doğru bir geçiş yaşanmıştır. Etkileşimli yapısı ve görsel gücü ile hedonik tüketimi teşvik eden mecralardan biri olan Instagram, öne çıkan platformlardan biri olmuştur. Bu çalışma, üniversite gençlerinin Instagram üzerinden gerçekleştirdikleri hedonik tüketim davranışları ile Instagram fenomenlerine (influencer) bağlı olarak sergiledikleri hedonik tüketim eğilimlerini karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında katılımcıların hedonik tüketim eğilimlerini ölçmek için, Instagram’daki hedonik tüketim davranışlarına ilişkin 19 ifadeden ve Instagram fenomenlerine bağlı hedonik tüketim davranışlarına ilişkin 11 ifadeden oluşan iki ölçek kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin Cronbach’s Alpha değerleri; Instagram’daki Hedonik Tüketim Davranışları ölçeği için %91,8, Fenomenlere Bağlı Hedonik Tüketim Davranışları ölçeği için ise %94,4’tür. Bu sonuçlar ölçeklerin yüksek güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Araştırmanın evrenini İstanbul Üniversitesi’nde örgün öğretim gören ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenciler oluşturmaktadır. Veriler, kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak çevrimiçi anket tekniği ile toplanmıştır. Ankete katılan 539 kişiden, Instagram hesabı bulunmayan 28 kişinin yanı sıra eksik veya hatalı yanıt veren 65 kişi çıkarılarak toplam 446 geçerli veri analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Instagram’ın yüksek etkileşim kapasitesine sahip yapısının gençlerin hedonik tüketim davranışlarını yönlendirmede etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle fenomenlerin öneri ve paylaşımlarının tüketim kararlarını doğrudan etkilediği gözlemlenmiştir. Araştırma, sosyal medya platformları ve fenomenlerin üniversite gençlerinin hedonik tüketim tercihlerinde etkili olduklarını ve hedonik tüketim alışkanlık larının sosyal medyada şekillenmesinde önemli bir rol oynadıklarını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma İstanbul Üniversitesi etik kurulu tarafından onaylanmıştır (11.02.2021 - 76906)

Kaynakça

  1. Adomaviciute, K. (2013). Relationship between utilitarian and hedonic consumer behavior and socially responsible consumption. Economics and Management, 18(4), 754–760. google scholar
  2. Akturan, U. (2010). Hedonik tüketim eğiliminin plansız satın alma eğilimi üzerindeki etkisinin belirlenmesi. Öneri Dergisi, 9(33), 109–116. google scholar
  3. Andriani, A. (2015). The role of social studies education at school to guard against hedonistic life style in the global era. In Sapriya, M., Kurniawan, E., & Nurbayani, S. (Eds.), The proceeding of the commemorative academic conference for the 60th anniversary of the 1955 Asian–African Conference in Bandung, Indonesia (pp. 37–43). google scholar
  4. Arayess, S., & Geer, D. (2017). Social media advertising: How to engage and comply. European Food and Feed Law Review, 12(6), 529–531. google scholar
  5. Aren, S. (1990). 100 soruda ekonomi el kitabı (10. baskı). İstanbul: Gerçek Yayınevi. google scholar
  6. Arnold, M. J., & Reynolds, K. E. (2003). Hedonic shopping motivations, Journal of Retailing, 79, 77–95. google scholar
  7. Backaler, J. (2018). Digital influence: Unleash the power of influencer marketing to accelerate your global business. Springer International Publishing. google scholar
  8. Babin, B. J., Darden, W. R., & Griffin, M. (1994). Work and/or fun: Measuring hedonic and utilitarian shopping value. Journal of Consumer Research, 20(4), 644–656. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer), Kültürel Teori

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

7 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Yıldız, İ. (2025). Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 27, 19-39. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1766484
AMA
1.Yıldız İ. Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 2025;(27):19-39. doi:10.26650/4boyut.2025.1766484
Chicago
Yıldız, İbrahim. 2025. “Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma”. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, sy 27: 19-39. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1766484.
EndNote
Yıldız İ (01 Kasım 2025) Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi 27 19–39.
IEEE
[1]İ. Yıldız, “Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma”, 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, sy 27, ss. 19–39, Kas. 2025, doi: 10.26650/4boyut.2025.1766484.
ISNAD
Yıldız, İbrahim. “Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma”. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 27 (01 Kasım 2025): 19-39. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1766484.
JAMA
1.Yıldız İ. Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 2025;:19–39.
MLA
Yıldız, İbrahim. “Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma”. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, sy 27, Kasım 2025, ss. 19-39, doi:10.26650/4boyut.2025.1766484.
Vancouver
1.İbrahim Yıldız. Instagram ve Influencer Etkisi Bağlamında Hedonik Tüketim: Üniversite Gençleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 01 Kasım 2025;(27):19-3. doi:10.26650/4boyut.2025.1766484