Üretken Yapay Zekâ Çağında Çalışmanın Geleceği Nedir? Marksist ve Ricardocu Bir Analiz
Öz
Yapay zekâ (YZ) kapasitesindeki gelişmeler nedeniyle beyaz yakalı profesyonel mesleklerin otomasyonuna dair kamusal söylem artmakta, bu da çalışmanın geleceğinin sınırları hakkında sorular doğurmaktadır. Marx ve Ricardo’nun teknolojik işgücü ikamesi çerçevesi, YZ bağlamında çalışmanın geleceğini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Marx’ın Kapital'deki tartışmaları ile Ricardo’nun Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri’ndeki değerlendirmeleri; teknoloji kaynaklı işçi ikamesinin ve istihdam ilişkilerindeki güvencesizliğin, çağdaş dijital kapitalist ekonominin içsel mantığına yerleşik olduğu yönündeki ortak tezi ortaya koymaktadır. Kuramsal çerçevelerinde üç önemli fark bulunmaktadır: (1) Marx, YZ gibi çok gelişmiş teknolojilerle bile kapitalizm içinde yüksek düzeyde teknolojik işsizliğin mümkün olduğuna inanmazken, Ricardo dengeleyici yönde istihdam yaratıcı eğilimleri kabul etmekle birlikte teknolojik işsizliği ciddi bir tehdit olarak görmüştür; (2) Ricardo’nun kâr oranlarının düşmesine ilişkin açıklaması yükselen ücretlerle sınırlıyken; Marx, kâr düşüşünün izini sermayenin artan organik bileşimine ve otomasyonun kendisine kadar sürer; (3) Marx için arzu edilir bir çalışma geleceği kapitalist bir çerçevede değil, komünizmde bulunurken, Ricardo kapitalizme alternatif görmemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AbuMusab, S. (2023). Generative AI and human labour: Who is replaceable?. AI & Society, 1–3. google scholar
- Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2019). Artificial intelligence, automation, and work. In A. Agrawal, J. Gans, & A. Goldfarb (Eds.), The economics of artificial intelligence (pp. 197–236). University of Chicago Press. google scholar
- Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2022). Demographics and automation. The Review of Economic Studies, 89(1), 1–44. https://doi.org/10.1093/restud/rdab031 google scholar
- Bastani, A. (2019). Fully automated luxury communism. Verso Books. google scholar
- Benanav, A. (2014). A global history of unemployment: Surplus populations in the world economy, 1949-2010 [Doctoral dissertation, University of California, Los Angeles]. ProQuest Dissertations and Theses Global. google scholar
- Benanav, A. (2020). Automation and the future of work. Verso. google scholar
- Bender, E. M. (2023, October 2). Opening remarks on “AI in the workplace: New crisis or longstanding challenge”. Medium. https://medium.com/@emilymenonbender/opening-remarks-on-ai-in-the-workplace-new-crisis-or-longstanding-challenge- eb81d1bee9f google scholar
- Berman, E., Bound, J., & Machin, S. (1998). Implications of skill-biased technological change: International evidence. The Quarterly Journal of Economics, 113(4), 1245–1279. https://doi.org/10.1162/003355398555892 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kültürel Teori
Bölüm
Çeviri
Yayımlanma Tarihi
10 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
18 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
22 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 28