Araştırma Makalesi

Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman

Sayı: 28 3 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman

Öz

Cappadocialı Heras, MÖ 1. – MS 1. yüzyıllarda yaşamış ve büyük olasılıkla Roma’da görev yapmış bir hekimdir. Çeşitli hastalıklar üzerine ilaç reçeteleri içeren Νάρθηξ (Nárthēks) adında bir kitap yazdığı bilinmektedir. Yazmış olduğu bu eser kayıptır ancak başka yazarların onun eserinden alıntı yapmaları sayesinde bazı fragmanları günümüze ulaşabilmiştir. Heras’ın reçeteleri, Celsus’tan (MS 1. yy.) Galenus’a (MS 2. yy.), Oribasius’tan (MS 4. yy.) Nicolaus Myrepsus’a (MS 13. yy.) dek farklı coğrafya ve dönemlerde yaşamış yazarlar tarafından alıntılanarak yüzyıllar boyunca kullanılmıştır. Ondan alıntı yaptığı düşünülen eserlerden biri de Ebû Bekir er-Râzî’nin (MS 9. – 10. yy.) Kitâbü’l-Ḥâvî fi’ṭ-ṭıb (Liber Continens) adlı tıp ansiklopedisidir. Bu çalışmada, sözü edilen eserde yer alan ve Heras’a ait olabileceği ileri sürülen 3 fragmanın Arapça orijinalleri ve Latince çevirileri hem el yazmalarından hem de matbu nüshalardan tespit edilip karşılaştırılarak Türkçeye çevrilmiş, nüshalara göre aralarındaki farklar belirtilmiş ve söz konusu fragmanlar Heras’ın diğer reçeteleriyle kıyaslanarak gerçekten ona ait olup olmadıkları saptanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aët. Aëtius Amidenus. (1935). Libri medicinales = Aetii Amideni Libri medicinales I-IV, A. Olivieri (ed.), CMG VIII 1, Leipzig et Berlin: B. G. Teubner; Aëtius Amidenus. (1950). Aetii Amideni Libri medicinales V-VIII. A. Olivieri (ed.), CMG VIII 2, Berlin: In Aedibus Academiae Litterarum; Aetios, von Amida. (1533). Aetii Amideni Quem Alii Antiochenum Vocant Medici Clarissimi Libri XVI. 2, Basileae: Froben; Aetios, von Amida. (1535). Aetii Amideni Quem Alii Antiochenum Vocant Medici Clarissimi Libri XVI. 3, Basileae: Froben.
  2. Aret. Caus. Aretaeus. (1723). De causis et signis diuturnorum morborum = Aretæi Cappadocis, De causis et signis acutorum et diuturnorum morborum, Libri quattuor. De curatione acutorum et diuturnorum morborum, Libri quattuor, J. Wigan (ed.), Oxoniae: E Typographeo Clarendoniano.
  3. Aret. Cura. Aretaeus. (1723). De curatione acutorum morborum, = Aretæi Cappadocis, De causis et signis acutorum et diuturnorum morborum, Libri quattuor. De curatione acutorum et diuturnorum morborum, Libri quattuor, J. Wigan (ed.), Oxoniae: E Typographeo Clarendoniano.
  4. Cels. Celsus. (1961 ve 1971). De medicina, = De Medicina, with an English Translation by W. G. Spencer, in three volumes I, The Loeb Classical Library, London: William Heinemann LTD / Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; with an English Translation by W. G. Spencer, in three volumes II, The Loeb Classical Library, London: William Heinemann LTD / Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
  5. Diosc. Mat. Pedanius Dioscorides. (2005). De materia medica, = Pedanius Dioscorides of Anazarbus De materia medica, Translated by L. Y. Beck, Hildesheim – Zürich – New York: Olms – Weidmann.
  6. Diosc. Simp. Pedanius Dioscorides. (2022). De simplicibus medicinis vel Euporista, = On Simples, Attributed to Dioscorides, Introduction, Translation, Concordances, J. G. Fitch (ed.), Leiden – Boston: Brill.
  7. Gal. Galenus. (1821-1833). = Medicorum Graecorum opera quae exstant, D. C. G. Kühn (ed.), vol. I-XX, Lipsiae: Prostat in Officina Libraria Car. Cnoblochii.
  8. Mart. Martialis. (1993). Epigrammaton Libri, = Martial II, edited and translated by D. R. Shackleton Bailey, The Loeb Classical Library, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilim Tarihi , Spesifik Alanların Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

19 Eylül 2025

Kabul Tarihi

21 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 28

Kaynak Göster

APA
Dönmez, E., Aşkit, Ç., & Acıduman, A. (2026). Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman. Dört Öge, 28, 17-38. https://izlik.org/JA83RU39AL
AMA
1.Dönmez E, Aşkit Ç, Acıduman A. Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman. Dört Öge. 2026;(28):17-38. https://izlik.org/JA83RU39AL
Chicago
Dönmez, Etem, Çağatay Aşkit, ve Ahmet Acıduman. 2026. “Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman”. Dört Öge, sy 28: 17-38. https://izlik.org/JA83RU39AL.
EndNote
Dönmez E, Aşkit Ç, Acıduman A (01 Mart 2026) Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman. Dört Öge 28 17–38.
IEEE
[1]E. Dönmez, Ç. Aşkit, ve A. Acıduman, “Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman”, Dört Öge, sy 28, ss. 17–38, Mar. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83RU39AL
ISNAD
Dönmez, Etem - Aşkit, Çağatay - Acıduman, Ahmet. “Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman”. Dört Öge. 28 (01 Mart 2026): 17-38. https://izlik.org/JA83RU39AL.
JAMA
1.Dönmez E, Aşkit Ç, Acıduman A. Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman. Dört Öge. 2026;:17–38.
MLA
Dönmez, Etem, vd. “Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman”. Dört Öge, sy 28, Mart 2026, ss. 17-38, https://izlik.org/JA83RU39AL.
Vancouver
1.Etem Dönmez, Çağatay Aşkit, Ahmet Acıduman. Cappadocialı Heras’a Ait Olduğu Düşünülen Üç Fragman. Dört Öge [Internet]. 01 Mart 2026;(28):17-38. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83RU39AL