Konya Enerjetizm Okulu Kurucusu Naci Fikret’in Antropolojiye Dair Görüşleri

Yıl 2026, Sayı: 28, 129 - 143, 03.03.2026

Vural Başaran , Ayşegül Özdemir Başaran

https://izlik.org/JA89NG82MP

Öz

Bu makale, Konya Enerjetizm Okulu çevresinde yayımlanan Yeni Fikir dergisinde yer alan “Antropoloji” başlıklı yazıyı incelemektedir. Naci Fikret Baştak’ın öncülüğünde gelişen bu düşünce çevresi, enerjetizm felsefesini insanın doğasını ve toplumsal gelişimini açıklayan bir ilke olarak yorumlamıştır. “Antropoloji” makalesi, insanı biyolojik, psikolojik ve kültürel yönleriyle enerji kavramı üzerinden anlamaya yönelik özgün bir çabanın ürünü olarak değerlendirilir. Bu çalışma, söz konusu makalenin Konya Enerjetizm Okulu’nun genel felsefî çerçevesi içindeki yerini, dönemin bilim anlayışıyla ilişkisini ve Türk düşünce tarihindeki özgün konumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Konya Enerjetizm Okulu , Naci Fikret Baştak , Yeni Fikir , Antropoloji , enerjetizm

The Anthropological Views of Naci Fikret, Founder of the Konya School of Energetism

https://izlik.org/JA89NG82MP

Öz

This article examines the essay titled “Anthropology”, published in the Yeni Fikir journal associated with the Konya Energetism School. Led by Naci Fikret Baştak, this intellectual circle interpreted the philosophy of energetism as a principle explaining human nature and social development. The “Anthropology” article represents an original attempt to understand the human being—biologically, psychologically, and culturally—through the concept of energy. The present study aims to analyze the place of this text within the broader philosophical framework of the Konya Energetism School, its relation to contemporary scientific thought, and its distinctive significance in the history of Turkish intellectual life.

Kaynakça

• Akın, G. (2002). Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu’nda İlk Antropolojik Çalışmalar. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 42(1-2), 9-21.
• Başaran, V., & Demir, R. (2023). Bilim Felsefesi: Bir Disiplinin Türkiye’ye Girişi (1860-1933). Nobel Yayıncılık.
• Bulut, M. (2023). Antropoloji Tarihçesi: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih—Coğrafya Fakültesi Özelinde Fizik Antropolojiden Sosyal Antropolojiye Geçiş. Antropoloji, 46, 20-30. https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1321879
• Demir, R., & Kalaycıoğulları, İ. (2024). 100 Yılda Bilim 1923-2023 (C. 1). Nobel Yayıncılık.
• Emiroğlu, K., & Aydın, S. (2003). Antropoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat.
• Güzel, C. (2002). Türkiye’de Maddecilik ve Maddecilik Karşıtı Görüşler. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 19(1), 63-81.
• Hibben, J. G. (1903). The Theory of Energetics and Its Philosophical Bearings. The Monist, 13(3), 321-330. JSTOR.
• Koç, E. (2019). Osmanlıdan Cumhuriyet’e Felsefe ve Fikir Dergileri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(62), 814-821.
• Muşta, M. G. (1990). Konya Enerjetizm Felsefe Okulu. Kültür Bakanlığı.
• Naci Fikret. (1925). Antropoloji. Yeni Fikir, 6, 6-12.
• Özlem, D. (2004). Tarih Felsefesi (8. bs). İnkılâp.
• Saka, A. (2024). Konya Enerjetizm Felsefe Okulu, Naci Fikret Baştak ve Yeni Fikir’de Yer Alan Yazıları. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 696-718. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1429489
• Taştan, C. (2014). 20. Yüzyılın Başında Gençlik ve Düşünce Akımları; Konya’da Çıkan Yani Fikir Dergisi Üzerine Bir İnceleme. 1-13.
• Tortuk Gökdemir, B. B. (2023). Bilimden Felsefeye: Naci Fikret (Baştak) ve Enerjetizmde İnsana Dair Bazı Meseleler. İçinde M. Bulut (Ed.), Sosyal Bilimlerde Güncel Tartışmalar (ss. 159-175). BİDGE Yayıncılık.