Yalçın Koç Nazariyatında “Anadolu Mayası”: “İnsan’ın Özü”nü “Açmak” Yönünde Metafizik Bir Tasarımda Bulunmak

Yıl 2026, Sayı: 28, 1 - 15, 03.03.2026

Zübeyir Ovacık

https://izlik.org/JA55FL95LD

Öz

İnsani varoluşun hangi ontolojik zemin üzerinden açıklanacağı, doğa içerisindeki insan varlığının sınırları, insani varoluşun epistemik kapasitesinin ontolojik zemini, bir değer varlığı olarak insanın tercihlerde bulunabilmesi açısından özgürlüğün imkanı gibi meseleler, insana dair felsefi ilginin başlıca konularını oluşturmaya devam etmektedir. Bu çalışma, Türk düşünce hayatında kendine has bir kavramsal ve kategorik şemayla özgün bir düşünce dizgesi ortaya koymakta olan Yalçın KOÇ’un Anadolu mayası olarak kavramsallaştırdığı bir ilke çerçevesinde temellendirdiği insan anlayışına dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. İnsanın mahiyetinin mevcut antropoloji disiplini içerisinde ortaya konulamayacağını, zira antropoloji disiplininin evrensel bir bilim olmadığını, bilakis “Grek-Latin-Kilise diyarı”na ait bir disiplin olduğunu belirten Yalçın Koç, söz konusu diyarın, insanın mahiyetini rasyonel yetiye indirgemesine itirazlar yöneltmekte ve bu diyardaki insan için özgürlüğün mümkün olmadığının altını çizmektedir. Özgürlüğün ancak Anadolu mayası olarak kavramsallaştırılan ilke çerçevesinde ortaya çıkabilen “ferdi birey” için söz konusu olabileceğini ifade eden Yalçın Koç, Grek-Latin-Kilise diyarının insanı olan “yığınsal birey” için ise ancak “serbestliğin” söz konusu olabileceğini belirtmektedir. İnsanın özüne dair yeni bir metafizik tasarım ortaya koyan Yalçın KOÇ’un bu tasarımını hangi kategorik şemayla ve kavramlarla gerçekleştirdiği bu çalışmanın sınırları içerisinde değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yalçın Koç , Anadolu Mayası , Grek-Latin-Kilise diyarı , Ferdi birey , Yığınsal birey

"Anatolian Maya" in Yalçın Koç's Theory System: Creating a Metaphysical Design to "Uncover" the "Essence of Man"

https://izlik.org/JA55FL95LD

Öz

Issues such as the ontological basis on which human existence can be explained, the limits of human existence within nature, the ontological basis of human existence's epistemic capacity, and the possibility of freedom in terms of human choice as a being of value, continue to constitute the primary topics of philosophical interest in humanity. This study aims to draw attention to Yalçın Koç's understanding of humanity, which he grounds within a principle he conceptualizes as the Anatolian yeast, a system of thought that has emerged within Turkish intellectual life with a unique conceptual and categorical scheme. Koç argues that the nature of humanity cannot be revealed within the existing discipline of anthropology, as anthropology is not a universal science but rather a discipline belonging to the "realm of Greek-Latin-Church." He objects to this realm's reduction of human nature to rational capacity and emphasizes the impossibility of freedom for humans within this realm. Yalçın Koç, who states that the "individual individual," who emerges within the framework of the principle indicated by the concept of Anatolian Maya, can only be free, states that for the "mass individual," who is a person of the Greek-Latin-Church realm, only "freedom" is possible. The categorical scheme and concepts with which Yalçın Koç, who has presented a new metaphysical conception of the human essence, realizes this design are evaluated within the limits of this study.

Anahtar Kelimeler

Yalçın Koç , Anatolian Maya , Greek-Latin-Church realm , Personal individual , Mass individual

Kaynakça

• Akarsu, B. (1998). Felsefe Terimleri Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Yayınevi.
• Aristoteles (1996). Metafizik. Çev. Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınlar.
• Dönmez, S. (2025a). Yalçın Koç ve Filozofluk Üzerine Bir Değerlendirme. Akdeniz İlahiyat Dergisi 1. 39-52.
• Dönmez, S. (2025b). The World of Yalçın Koç: An Anatomy of the Endeavor to Ground the Human. Mebadi International Journal of Philosophy, Volume: 2 Special Issue : 1. Special Issue on Yalçın Koç . pp 34-54.
• Kant, I. (2008). Arı Usun Eleştirisi. Çev. Aziz Yardımlı, İstanbul: İdea Yayınevi.
• Koç, Y. (2020). Ahlak ve Nazariyat, Ankara: Cedit Neşriyat.
• Koç, Y. (2014). Anadolu Mayası, Ankara: Cedit Neşriyat.
• Koç, Y. (2020). Ethica ve Nazariyat, Ankara: Cedit Neşriyat.
• Nietzsche, F. (2024). İyinin ve Kötünün Ötesinde, Çev. Mustafa Tüzel, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Uygur, N. (1974). 100 Soruda Türk Felsefesinin Boyutları, İstanbul: Gerçek Yayınevi.