Vedik Literatürde Zaman Kavramı ve Yugalar

Öz

Temeli Vedalar olarak bilinen kutsal metinlere dayanan ve Hint coğrafyasında yıllardır farklı kollara ayrılmış ve kabul görmüş Vedik öğretide kişinin gelişimi için farklı birçok konu ele alınmaktadır. Bunlar arasında kişisel dönüşüm, ruhsal arınma, meditasyon gibi pratikler, bilincin seviyeleri, evrenin döngüsel yapısı, zaman algısı gibi temel kavramlar öne çıkan konular arasındadır. Vedik öğreti yaratılış ve yıkım döngüleri temelinde şekillenen bir sistemdir. Bu yaklaşımda zaman günlük hayatta uygulan doğrusal zaman algısına ilave olarak kendi içinde farklı boyutlarda döngüselliğe sahiptir. Yuga kavramı deneyimlenen süreçlerin belli özellikteki farklı kesitlerden, bölümlerden oluştuğunu ve her bölümün baskın bazı niteliklerinin olduğunu ileri sürmektedir. Yuga sistemi, Hint coğrafyasında yaklaşık olarak MÖ 5. y.y.-MS 5. y.y. arasında oluşmuştur. Bu sistem farklı Hint kutsal metinlerinde farklı mitolojik kahramanlarla ve terimlerle, o coğrafyada yaşanan önemli kültürel, ahlaki, dini ve toplumsal, tarihsel dönüşümlerle ele alınmaktadır ve teknik olarak açıklanmaktadır. Özellikle toplumun ahlaki çöküşü ve etik dışı davranışların yaygınlaşması, Vedik kozmoloji esas alınarak açıklanmıştır. Bu çalışmada Vedik öğretide zaman ve Yuga kavramları Vedik literatür ışığında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• vedik kozmoloji
• zaman
• yuga

Kaynakça

1. Achar, B. N. (2009). Chronology of Bharata: Reckoning Time. In S. Kalyanaraman (Ed.), Vedic River Sarasvati and Hindu Civilzation (pp. 170–178). Aryan Books International.
2. Ağarı, M. (2023). Zaman Kavramı: Nedir – Ne Değildir? Karabük Türkoloji Dergisi, 6(1), 123–148.
3. Aslan Çataltepe, Ö. (2023). Zaman Üzeine Güncel Düşünceler. Anadolu Öğretmen Dergisi, 7(2), 175–185.
4. Bahadırlı, N. B., Tutuğ, C., Ceviz, H., & Çalıyurt, O. (2013). Zaman Algısı ve Psikiyatrik Bozukluklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(3), 355–377.
5. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda, A. C. (1974a). Srimad Bhaagavatam, First Canto "Creation", Part Three-Chapters 13-19 (Vol. 1). Bhaktivedanta Book Trust.
6. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda, A. C. (1974b). Srimad-Bhagavatam First Canto “Creation” Part One-Chapters 1-7. Bhaktivedanta Book Trust.
7. Biswas, A. (2025). Mapping Human Evolution through the Lens of Cosmic Science and Spirituality - A Review Analysis. International Journal For Multidisciplinary Research, 7(3), 1–35.
8. Burgess, E. (1858). Translation of the Surya-Siddhanta, A Text-Book of Hindu Astronomy; With Notes, and an Appendix. Journal of the American Oriental Society, 6, 231–240.

9. Carlotto, M. (2025). Yugas, Climate Cycles, and World Ages. Journal of Scientific Exploration, 39(2), 189–202. https://doi.org/10.31275/20253495
10. Chhabra, S. (2021). Revisiting purĀṆic chronology. European Journal of Science and Theology, 17(1).
11. Coomaraswamy, A. K. (1973). The Flood in Hindu Tradition . Studies in Comparative Religion, 7(4).
12. Cremo, M. A. (2000). Puranic Time and the Archaeological Record. In T. Murray (Ed.), Time and Archaeology (1st ed., pp. 38–48). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203203019
13. Debroy, B. (2018). The Bhagavata Purana 1 (2018 Publisher: India Penguin Classics, Ed.; Vol. 1). Publisher: India Penguin Classics, 2018.
14. Duke, D. W. (2008). Mean motions and longitudes in indian astronomy. Archive for History of Exact Sciences, 62(5), 489–509.
15. Eliade, M. (1959). Cosmos and History The Myth of the Eternal Return. Harper & Brothers.
16. Elude, M., Trask, W. R., & Smith, J. Z. (2021). The Myth of the Eternal Return: Cosmos and History. In The Myth of the Eternal Return: Cosmos and History.
17. Geravand, S., & Ebrahimzada, P. (2019). Kala in Hindu Thought. Sophia Perennis, 16(35), 157–178.
18. Ghaderi, A. H. (2019). Heat transfer, entropy and time perception: Toward finding a possible relation between subjective and objective time. Medical Hypotheses, 122, 172–175.
19. González Reimann, Luis. (2002). The Mahābhārata and the Yugas : India’s great epic poem and the Hindu system of world ages (S. A. Wawrytko, Ed.). Peter Lang.
20. González-Reimann, L. (2020). Chapter 13: The Ramayana and the Yugas. In Sir Henry Wellcome Asian Series (Vol. 20, pp. 250–266).
21. Kak, S. (1994). The Astronomical Code of the Rigveda (1st ed.). Aditya Prakashan, New Delhi.
22. Kaya, K. (1991). Yaratılış İlahisi Rig Veda, X, 129. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 35(2), 167–181. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dtcfdergisi/article/1043909
23. Kaya, Korhan. (2001). Bhagavadgita : Hinduların kutsal kitabı (1st ed., Vol. 1). Dost yayınları.
24. Köktürk, M. (2018). Zaman Üzerine Felsefi Soruşturma (1st ed.). Ötüken.
25. Koskikallio, P. (1994). When Time Turns: Yugas, Ideologies, Sacriices. Studia Orientalia , 73, 253–271.
26. Lee, G. L. (2022). Dharma as Principle of Self-denial and Emptiness. Journal of Indian Council of Philosophical Research, 39(2), 85–95. https://doi.org/10.1007/s40961-022-00277-7
27. Mankad, D. R. (1942). Manvantara-Caturyuga Method: (as employed in Purāṇas for chronological computations). Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, 23(1/4), 271–290.
28. Mazumdar, B. P. (1970). Manus in the Puranas. Proceedings of the Indian History Congress, 32, 85–92.
29. Parashar, D. (2024). Vedic and Psychological Perspectives of Time. International Journal of Indian Psychology, 12(3), 2394–2400.
30. Reichenbach, B. R. (1988). The Law of Karma and the Principle of Causation. Philosophy East and West, 38(4), 231–239.
31. Sharma, C. K., & Agarwal, S. (2021). The vedic time system: An Explanatory Study. Journal of Indian Research , 9(3 & 4), 25–31.
32. Thompson, R. L. . (2000). Mysteries of the sacred universe : the cosmology of the Bhāgavata Purāna. Govardhan Hill Pub.
33. Thorat, P. P., Agarwal, R., & Aswal, D. K. (2023). India’s Participation Toward Timescale from Ancient Time to the Current Date: Nimesha to Universal Coordinated Time (UTC). In Mapan - Journal of Metrology Society of India (Vol. 38, Number 1).