TUNCELİ (DOĞU ANADOLU)’DEN YENİ BİR KAYIT İLE Platyceps najadum (Eichwald, 1831) VE Platyceps collaris (Müller, 1878) (SERPENTES: COLUBRIDAE) ÜZERİNE TAKSONOMİK NOTLAR

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 16, 93 - 103, 29.12.2025

Batuhan Yaman Yakın , Mikail Açar , C. Varol Tok

Öz

Bu çalışmada, Tunceli ilinden elde edilen iki adet ölü Platyceps örneği taksonomik açıdan değerlendirilmiş ve incelenen örneklerden biri Platyceps najadum (Eichwald, 1831) diğeri ise Tunceli için yeni kayıt niteliği taşıyan Platyceps collaris (Müller, 1878) olarak tanımlanmıştır. Morfometrik ölçümler ve pholidosis karakterleri detaylı biçimde incelenmiş, literatürdeki verilerle karşılaştırılmıştır. Platyceps najadum örneği, baş arkası dorsal pul sayısı ve gövde ortası pul sıraları gibi bazı özellikler bakımından literatürde bilinen değerlerden farklılık göstermekte ve bu nedenle söz konusu
popülasyonun P. najadum sensu lato (s.l.) şeklinde değerlendirilmesinin daha uygun olacağı düşünülmektedir. Ayrıca söz konusu örnek literatürdeki diğer Platyceps türleri ile karşılaştırıldığında daha önceden P. najadum bir alttürü olarak kabul edilen P. schmidtleri ile benzerlik gösterdiği görülmüştür. Diğer bir örnek olan P. collaris örneği ise taksonomik özellikleri bakımından literatür ile uyumludur. Tunceli’de P. collaris türünün ilk defa tespit edilmesi ile birlikte il genelinde bilinen yılan türü sayısı 12’ye yükselmiştir.

Anahtar Kelimeler

Colubridae , Platyceps , najadum , collaris

Teşekkür

Örnek teminindeki katkılarından dolayı Uzman Fizik Öğretmeni İdris Öz’e teşekkürlerimizi sunarız.

Taxonomic Notes on Platyceps najadum (Eichwald, 1831) and Platyceps collaris (Müller, 1878) (Serpentes: Colubridae) with a New Record from Tunceli, Türkiye

Öz

In this study, two dead specimens of the genus Platyceps obtained from Tunceli province were taxonomically evaluated. One of the specimens was identified as P. najadum, while the other was determined to be P. collaris, representing a new record for Tunceli. Morphometric measurements and pholidosis characters were examined in detail and compared with data from the literature. The P. najadum specimen differs from previously reported values, particularly in the number of postcephalic dorsal scales and midbody scale rows. Therefore, it was considered more appropriate to evaluate this population as P. najadum sensu lato. Furthermore, when compared with other Platyceps species reported in the literature, the specimen showed similarities to P. schmidtleri, which was formerly regarded as a subspecies of P. najadum. The other specimen, identified as P. collaris, was consistent with the literature in terms of its taxonomic characteristics. With the first record of P. collaris of Tunceli, the total number of snake species known from the province has increased to 12.

Anahtar Kelimeler

Colubridae , Platyceps , najadum , collaris

Teşekkür

We would like to thank Physics Teacher İdris Öz for his contributions to the sample collection.

Kaynakça

• Afsar, M., Ayaz, D., Afsar, B. & Tok, C.V. (2012). “Camili Biyosfer Rezerv Alanı’nın (Borçka, Artvin, Türkiye) Herpetofaunası.” Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2(1): 41–49.
• Afsar, M. & Tok, C.V. (2011). “The herpetofauna of the Sultan Mountains (Afyon-Konya-Isparta), Turkey.” Turkish Jounal Zoology, 35(4): 491–501.
• Ahmadi, M., Nawaz, M. A., Asadi, H., Hemami, M. R., Naderi, M., Shafapourtehrany, M., & Shabani, F. (2024). “Protecting alpine biodiversity in the Middle East from climate change: Implications for high‐elevation birds.” Diversity and Distributions, 30(5), e13826.
• Tunceli Valiliği (2024). “Tunceli İli 2023 Yılı Çevre Durum Raporu”. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Tunceli.
• Avcı, A., Üzüm, N., Bozkurt, E., & Olgun, K. (2018). “The herpetofauna of poorly known Tunceli province (Turkey).” Russian Journal of Herpetology, 25(1): 17-24.
• Baran, İ. (1976). “Turkiye Yılanlarinin Taksonomik Revizyonu ve Cografi Dağılışları [Taxonomic Revision and Geographical Distribution of the Turkish Snakes]”. Tübitak, Ankara.
• Baran, İ., Avcı, A., Kumlutaş, Y., Olgun, K. & Ilgaz, Ç. (2021). “Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri.” 5. baskı. Ankara, Türkiye: Palme Yayınevi.
• Başoğlu, M. & İ. Baran (1980). “Türkiye Sürüngenleri: Kısım II. Yılanlar”. İzmir, Ege Üniv. Fen Fak. Kitaplar Serisi, No 81.
• Bozkurt, E. (2020). “New locality record of Platyceps najadum (Eichwald, 1831) with ecological niche modeling in Turkey.” Journal of the Institute of Science and Technology, 10(2): 855-864.
• Budak, A., Tok, C. V. & Mermer, A. (1998). “A report on reptiles collected from Kumluca-Kalkan (Antalya), Turkey.” Turkish Journal of Zoology, 22(3): 158-190.
• Bülbül, U., Özkan, H. & Zaman, E. (2025). “New Locality Records of Platyceps najadum (Eichwald, 1831) in the Western Black Sea Region of Türkiye.” Biology Bulletin, 52(3): 87.
• Cattaneo, A., Cattaneo, C. & Grano, M. (2023). "The herpetofauna of the Dodecanese Islands." Life on Islands 2. Zoological diversity of the Aegean Archipelago: 37-58.
• Cihan, D. & Tok, C. V. (2014). “Herpetofauna of the vicinity of Akşehir and Eber (Konya, Afyon), Turkey.” Turkish Journal of Zoology, 38(2): 234-241.
• Ege, O., Yakın, B. Y. & Tok, C. V. (2015). “Herpetofauna of the Lake District around Burdur.” Turkish Journal of Zoology, 39: 1164-1168.
• İğci, N., Göçmen, B., Akman, B., Demirsoy, A., & Oğuz, M. A. (2015). “Range extension of four species of snakes (Ophidia: Eirenis, Pseudocyclophis, Platyceps) in eastern Anatolia.” Biharean Biologist, 9(2): 166-169.
• Kazemi, S. M., & Hosseinzadeh, M. S. (2020). “High diversity and endemism of herpetofauna in the Zagros Mountains.” Ecopersia, 8(4): 221-229.
• Kumlutaş, Y., Öz, M., Tunç, M.R., Kaska, Y., Özdemir, A. & Düşen, S. (2004). “On snake species of the western Taurus range, Turkey.” Natura CroaNca, Zagreb, 13: 19–33.
• Milchev, B. (2021). “New data for the threatened Collared Dwarf Racer Platyceps collaris (Müller, 1878) (Squamata: Colubridae) in Bulgaria.” Biharean Biologist, 15(1): 71-72.
• Rehak I. & Obst F.J. (1993). “Coluber rubriceps (Venzmer, 1919) – Rötliche SchlanknaPer. Pp. 155–166” in: Böhme W. (ed.), Handbuch der RepNlien und Amphibien Europas, Bd. 3/I, Schlangen (Serpentes) I,Aula‐Verlag,Wiesbaden.
• Schätti, B., & Mccarthy, C. (2001). “Coluber (sensu lato) schmidtleri n. sp. from the southern Zagros Mountains in Iran.” Herpetozoa, 14 (1/2): 81-89.
• Schatti, B., Stutz, A., & Charvet, C. (2005). “Morphologie, Verbreitung und Systematik der Schlanknatter Platyceps najadum (Eichwald, 1831)(Reptilia: Squamata: Colubrinae).” Revue suisse de Zoologie, 112(3): 573-626.
• Sindaco, R., Venchi, A. & Grieco, C. (2013). “The reptiles of the Western Palearctic.2. Annotated checklist and distributional atlas of the snakes of Europe, North Africa, Middle East and Central Asia, with an update to the vol.1.” Monografie della Societas Herpetologica Italica. I. Edizioni Belvedere, Latina Italy.
• Stojanov, A., Tzankov, N. & Naumov, B. (2011). “Die Amphibien und Reptilien Bulgariens. Frankfurt am Main, Germany”. Edition Chimaira.
• Šmíd, J., Aghová, T., Velenská, D., Moravec, J., Balej, P., Naumov, B., ... & Jablonski, D. (2021). “Quaternary range dynamics and taxonomy of the Mediterranean collared dwarf racer, Platyceps collaris (Squamata: Colubridae).” Zoological Journal of the Linnean Society, 193(2): 655-672.
• Tok, C. V., Yakın, B. Y. & Yıldız, C. (2023). “Türkiye Faunası Omurgalılar.” Paradigma Akademi Yayınları.
• Uetz, P., Freed, P, Aguilar, R., Reyes, F., Kudera, J. & Hošek, J. (eds.) (2025) “The Reptile Database,” http://www.reptile-database.org, accessed [11/08/2025]
• United Nations (2013). “Inventory of Shared Water Resources in Western Asia.” pp 543-559, https://doi.org/10.18356/9548b8fb-en, accessed [11/08/2025]
• Üçeş, F. & Yıldız, M. Z. (2020). “Snakes of Şanlıurfa province.” Commagene Journal of Biology, 4(1): 36-61.
• Yakın, B. Y., Şahin, U., Günay, U. K. & Tok, C. V. (2018). “New records and rediscovery of some snakes from Gökçeada (Imbros), Turkey.” Biharean Biologist, 12(1): 17-20.
• Yalçınkaya, D., Yildiz, M. Z., Sami, E., Bozkurt, M. A., Üçeş, F. & Özcan A. F. (2022). “Amphibian and reptile diversity of Kahramanmaraş (Turkey) province.” Biological Diversity and Conservation, 10-21.
• Yaşar, Ç., Çicek, K., Mulder, J., & Tok, C. V. (2021). “The distribution and biogeography of amphibians and reptiles in Turkey.” North-Western Journal of Zoology, 17(2): 232-275.
• Yıldız, M. Z. (2011). “Distribution and morphology of Platyceps ventromaculatus (Gray, 1834)(Serpentes: Colubridae) in south-eastern Anatolia, Turkey.” North-Western Journal of Zoology, 7(2): 290-295.
• Yıldız, M. Z., Üçeş, F., Sami, E. & Sarıkaya, B. (2023). “Adıyaman ilinin herpetofaunası.” Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(2): 448-463.
• Yılmaz, C., Ilgaz, Ç., Üzüm, N., & Avcı, A. (2021). “First record of Jan’s Cliff Racer, Platyceps rhodorachis (Jan, 1863) (Serpentes: Colubridae) in Turkey.” Zoology in the Middle East, 67(1): 92-94.