The Relationship Between Parasocial Interaction and Perceived Social Competence in Adolescents

Yıl 2025, Cilt: 1 Sayı: 2, 80 - 90, 31.07.2025

Ayça Değirmen , Hatice Hale Bulut

Öz

This study aims to examine the impact of adolescents' parasocial relationships with social media influencers on their perceptions of social competence. A mixed-methods approach was used in the research. In the quantitative phase, data collected from 534 adolescent participants were analyzed. The analyses revealed a moderately strong negative correlation between the level of parasocial interaction and perceived social competence (r = -0.596, p < 0.001). It was found that males had higher parasocial interaction scores than females, whereas females had higher social competence scores than males. In the qualitative phase, interviews with participants provided detailed insights into the effects of parasocial relationships on identity development, social modeling, and emotional support. The findings indicated that parasocial relationships shape adolescents’ social skills and psychological development. However, it was also determined that excessive involvement in such relationships may weaken real social connections. This study contributes to understanding the influence of social media influencers on the social and psychological development of young individuals.

Anahtar Kelimeler

: Parasocial Relationship , Social Competence , Adolescence , Social Media

Proje Numarası

TÜBİTAK 2204-A İZMİR BÖLGE FİNALİ 1689b01511667 NOLU PSİKOLOJİ ALANI

Lise Öğrencilerinin Parasosyal Etkileşim ve Sosyal Yeterlik Algısı Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırma, ergenlerin sosyal medya fenomenleriyle kurdukları parasosyal ilişkilerin sosyal yeterlik algıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, karma yöntem yaklaşımı kullanılmıştır. Nicel aşamada, 534 ergen katılımcıdan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Analizler, parasosyal etkileşim düzeyi ile sosyal yeterlik algısı arasında negatif orta düzeyde güçlü bir ilişki olduğunu (r = -0.596, p < 0.001) ortaya koymuştur. Erkeklerin parasosyal etkileşim puanlarının kadınlardan daha yüksek olduğu, buna karşın kadınların sosyal yeterlik puanlarının erkeklerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Nitel aşamada, katılımcılarla yapılan görüşmelerde, parasosyal ilişkilerin kimlik gelişimi, sosyal modelleme ve duygusal destek üzerindeki etkileri detaylandırılmıştır. Bulgular, parasosyal ilişkilerin gençlerin sosyal becerilerini ve psikolojik gelişimlerini şekillendirdiğini göstermiştir. Ancak, bu ilişkilerin aşırıya kaçması durumunda, gerçek sosyal bağların zayıflayabileceği belirlenmiştir. Bu çalışma, sosyal medya fenomenlerinin genç bireylerin sosyal ve psikolojik gelişimindeki etkilerini anlamaya yönelik katkı sağlamaktadır

Anahtar Kelimeler

: Parasosyal İlişki , Sosyal Yeterlik , Ergenlik , Sosyal Medya

Etik Beyan

PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BEŞERİ BİLİMLER ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ KURULU 13.06.2025 TARİH 68282350/2025/10 SAYILI KARARI

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK LİSE ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ

Proje Numarası

TÜBİTAK 2204-A İZMİR BÖLGE FİNALİ 1689b01511667 NOLU PSİKOLOJİ ALANI

Teşekkür

DURMUŞ ALİ ÇOBAN İDARECİLERİ,ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİLERİNE, aNKET VE GÖRÜŞMEYE GÖNÜLLÜ KATILAN FARKLI LİSELERDEKİ ÖĞRENCİLERE ÇALIŞMAYA KATKILARINDAN VE DESTEKLERİNDEN DOLAYI ÇOK TEŞEKKÜR EDERİZ

Kaynakça

• Referans1 Morris, C. (2002). Psikolojiyi anlamak (H. B. Ayvaşık, Çev.). Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
• Referans2 Bacanlı, H. (2011). Gelişim ve öğrenme. Nobel Yayıncılık.
• Referans3 Çivilidağ, A. (2013). Gelişim süreci odağında ergenlik psikolojisi. Nobel Yayıncılık.
• Referans4 Yiğit, R., ve Baykara, N. (2018). Gelişim psikolojisi. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Referans5 Senemoğlu, N. (2022). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya (30. bs.). Anı Yayıncılık.
• Referans6 Özer, A., Gençtanırım Kurt, D., Kızıldağ, S., & Demirtaş Zorbaz, S. (2016). Ergenler için Yeterlik Algısı Ölçeği’nin (YAÖ) g eliştirilmesi. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 7(1), 237–250.https://doi.org/10.21031/epod.17205 .
• Referans7 Williams, S. A. (2004). The academic achievement gap: Linkages among behavioral, social and academic competencies (Doctoral dissertation). University of North Carolina, Chapel Hill.
• Referans 8 Polat, R. (2012). 12– 14 yaş grubu öğrencilerin kahraman algılarının incelenmesi: Sincan ilçesi örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aksaray Üniversitesi, Aksaray.
• Referans9 Arslan, Ö. (2013). TV d izilerinde yer alan karakterler ile kurulan parasosyal etkileşim: Bağlanma biçimleri ve yalnızlık açısından bir inceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Referans10 Uğur, U., ve Altay, S. (2018). Parasosyal etkileşimde şöhret kültürü. International Conference on Social Sciences, 810– 819. Nevşehir.
• Referans11 Senemoğlu, N. (2022). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya (Güncellenmiş baskı). Gönül Yayıncılık.
• Referans12 Sarı, E. (2005). Öğretmen adaylarının değer tercihleri: Giresun Eğitim Fakültesi örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(10), 73–88.
• Referans13 Cohen, J. (2004). Parasocial break-up from favorite television characters: The role of attachment styles and relationship intensity. Journal of Social and Personal Relationships, 21(2), 187–202.
• Referans 14 Greenwood, D. N., & Long, C. R. (2009). Psychological predictors of media involvement: Solitude experiences and the need to belong. Communication Research, 36(5), 637–654.
• Referans15 Aytulun, G. (2015). Ergenlerde parasosyal etkileşim: İnternette gerçek benlik, kendilik algısı ve sosyal kaygı arasındaki ilişkiler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
• Referans16 Evci, K. E. (2018). Ergenlerde internet bağımlılığı, sosyal yeterlilik ve kontrol hissi ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Referans17 Bozkurt, G. Ş. (2020). Sosyal medyada parasosyal etkileşim: Sosyal medya fenomenlerinin tüketicilerin marka algısına etkisinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
• Referans18 Canoğlu, M., Öz, B., ve Yenilmez, G. (2021). Para-sosyal etkileşim, markaya yönelik tutum ve satın alma niyeti: Video bloggerlar üzerine bir inceleme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(24), 138–167.
• Referans19 Christovery, S. P. (2023). The effect of teenagers' motivation for following celebrities on the consumptive behavior (unpublished master’s thesis). Satya Wacana Christian University.
• Referans20 Ulutaş, A. (2016). Ergenlerde sosyal öz-yeterlik algısı ve duygusal öz-yeterlik arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliile incelenmesi: Bir model önerisi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(3), 831–841. https://dergipark.org.tr/en/pub/buefad/issue/24921/263088
• Referans21 Arda, S. (2006). Predictors of parasocial interaction with the favorite and the least desirable characters portrayed in TV serials (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
• Referans22 Hartmann, T. (2016). Parasocial interaction, parasocial relationships, and well being. In L. Reinecke & M. B. Oliver(Eds.), The Routledge handbook of media use and well being (pp. 131–144). Taylor and Francis Ltd.
• Referans23 Eskiler, E., Küçükbiş, H. F., ve Soyer, F. (2016, Haziran 1–4). Genç tüketicilerin satın alma davranışları üzerine rol model etkisi: Marka duyarlılığı aracılık rolü. ERPA International Congresses on Education, Sarajevo, Bosna Hersek.
• Referans24 Savcı, M. (2017). Ergenlerin sosyal zekâ, sosyal kaygı, akran ilişkileri, internet bağımlılığı ve sosyal bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiler (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Referans25 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. (2024). Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/
• Referans26 Schramm, H., & Wirth, W. (2010). Testing a universal tool for measuring parasocial interactions across different situations and media: Findings from three studies. Journal of Media Psychology, 22(1), 26–36.
• Referans27 https://econtent.hogrefe.com/doi/abs/10.1027/1864-1105/a000004?journalCode=zmp
• Referans28 Tukachinsky, R., & Dorros, S. M. (2018). Parasocial romantic relationships, romantic beliefs, and relationship outcomes in USA adolescents. Journal of Children and Media, 12(3), 329–