AKILLI KÜTÜPHANE BİNALARI

Öz

Bilgi hizmetlerinin giderek çevrimiçi ortamda yerini aldığı günümüzde buna bağlı olarak kütüphane binalarının geleceği de tartışılmaktadır. Temelinde bilgi kaynaklarıyla bilgiye ihtiyaç duyanları buluşturmak gibi önemli bir misyonu olan kütüphaneler, bugün kütüphane binasına bağımlı olmadan kullanıcılarına internet aracılığıyla da ulaşabilmektedir. Diğer taraftan bakıldığında ise; kullanıcıların kütüphanede elektronik kaynak kullanımının daha fazla olduğu kütüphane istatistiklerine yansımaktadır. Kütüphaneler kullanıcılarının dinlenme, boş zamanlarını değerlendirme, eğitimlerine katkıda bulunma, bilgi gereksinimlerini karşılama ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunma amacıyla fiziksel bir ortama ihtiyaç duyarlar. Bu fiziksel ortamı kullandırabilmek amacıyla kullanıcılarının dikkatini çekmek ve beğenisini kazanmak için görsellik, cazibe ve kullanıcılarına kolaylık sağlama bakımından, kütüphane binalarının akıllı yapılara dönüşmesi kaçınılmaz olmuştur. Bina odaklı bu beceri yukarıda sözü edilen istatistik verilerini de daha anlamlı hale getirecektir.

Bilgi çağıyla birlikte yaşanan sosyo-kültürel, ekonomik ve toplumsal değişimler ışığında hayatımıza giren ve her geçen gün çok daha fazla telaffuz edilen sözcüklerden bir tanesi de “akıllı” kavramıdır. Bu kavram günümüzde pek çok disiplinde yer edinmiş ve saygınlık kazanmıştır. Teknolojinin her gün kendini yenilemesi ile birlikte binalarda akıllı bina olma özelliği yolunda önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Akıllı kavramın binalara entegrasyonu ile birlikte ortaya çıkan yapı çeşitliliği insan hayatının daha kolaylaşacağına dair izlenim oluşturmaktadır. Bilgi çağının kütüphanelere getirdiği yeni sorumluluklar kütüphanelerin daha çok kendini kabul ettirme çabası içerisine girmesine neden olmuştur. Kütüphaneler odağında kullanıcıların da bu değişimlere uyum sağlayabilmesi için önceliğin binalarda olması ilgi çekici olabilir. Akıllı kütüphane binaları kütüphane mimarisini durağan ve pasif bir yapıdan, enerji tasarrufundan en üst düzeyde yararlanılan, birçok yeni teknolojik cihazlarla donatılmış, şeffaflığı ile ön plana çıkmış, kullanıcı konforunu önemseyen, yenilikçi değişimlere açık olan, erişimi ve kullanımı kolay yapı türleri haline gelmiştir. Günümüz kütüphanelerinin esnek bir yapıda olması ve canlı bir mekanizma gibi yenilenebilmesi, akıllı kütüphane binalarının ülkemizdeki varlığının ve geliştirilmesi zorunluluğunun en önemli gerekçesidir.

Bu çalışmada, ülkemizde klasik anlayışla hizmet veren kütüphanelerin, modern hizmet veren akıllı kütüphane binalarına dönüştürülebileceği ve bu dönüşümün ardından ortaya çıkan çağın gereksinimlerini karşılayan modern yapıların kullanıcılar üzerindeki etkileri irdelenilecek ve önerilerde bulunulacaktır. Akıllı kütüphane binalarının Türkiye’de yaygın hale gelmesiyle birlikte kullanıcıların kütüphane kullanım oranlarında gözle görülür artış yaşanacağı düşüncesi aynı zamanda çalışmanın hipotezini oluşturmaktadır. Bu bağlamda akıllı kütüphane binaları, bulundukları şehirlere kültürel anlamda da birçok nitelik kazandırabilecektir.

Araştırmada betimleme yönteminden yararlanılacaktır. Öncelikle konu üzerinde hazırlanmış yerli ve yabancı kaynaklar taranacak ve sonuçları üzerinde değerlendirmeler yapılacaktır. Önerilerde bulunabilmek için Türkiye’den ve yurtdışından alınan örnekler üzerinde karşılaştırma, inceleme ve analiz yapılacaktır. Çalışma akıllı bina ve kütüphane binalarının akıllı binaya dönüştürülmesinin disiplinimiz açısından taşıdığı anlam ve öneme dikkat çektiği ölçüde amaca ulaşmış olacaktır.