DENEYSEL ARAŞTIRMA LABORATUVARI VE ZOONOZİS
Öz
Zoonozis, Dünya Sağlık Örgütü tarafından “vertebralı hayvanlar ve insanlar arasında doğal yollarla geçiş yapan hastalıklar ve enfeksiyonlar” olarak tarif edilmektedir. Virüs, bakteri ve parazitleri içeren çeşitli etkenler tarafından oluşturulur. Çoğu olayda hayvan, sadece zoonotik etken taşıyıcısı olarak rol oynar, kendisinde herhangi bir enfeksiyon gelişmez. Zoonotik hastalıkların dünya üzerindeki dağılımı, hava koşulları, hijyen ve sosyoekonomik koşullar gibi ekolojik faktörler tarafından değişmektedir [1].
Zoonoz sınıflandırılması:
a. Direkt zoonozlar: Enfekte vertebralı konaktan etkene duyarlı vertebralı konağa direkt temas veya mekanik vektörler aracılığıyla geçerler. Geçiş sırasında organizmada gelişimsel değişim veya üreme olmaz. Örneğin: Kuduz, Trişinozis, Brusellozis.
b. Siklozoonozlar: Vertebralı birden fazla konağa ihtiyaç duyarlar. Vertebrasızlar konak olarak kullanılmaz. Örneğin: İnsan tenyaları, Ekinokokkozis, Pentastoma enfeksiyonları.
c. Metazoonozlar: Etken, vertebralı konağa geçmeden önce vertebrasız bir konakta çoğalır, gelişir veya hem çoğalır hem de gelişir. Örneğin: Arbovirüsler, Veba, Şistosomiazis.
d. Saprozoonozlar: Bu enfeksiyonların geçişi için bitki tohumu, gübre veya diğer organik materyaller gibi hayvan dışı gelişim yeri gereklidir. Örneğin: Larva migrans, bir takım mikotik hastalıklar.
Zoonotik hastalıkların bulaş yolları ise dışkı, idrar, salya, kan, süt, hayvansal besinler, hayvanlarla veya altlarına serilen saman/talaş ile direkt temas ve ağız veya solunum yoludur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Harkness JE, Wagner JE. The biology and medicine of rabbits and rodents Fourth Edition. Philadephia, USA, Williams & Wilkins, 1995.
- [2] Doğanay M. Bacillus anthracis ve diğer Bacillus türleri. Topçu A.W, Söyletir G, Doğanay M. (eds) İnfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi, Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara 2002:1533-1543.
- [3] Daniel P.L. Bacillus anthracis. In: Mandel GL, Bennet JE, Dolin R. (eds) Principles and Practice of Infectious Diseases. Fifth Edition. Philadelphia, USA, Churchill Livingstone, 2000:2215-2220.
- [4] Penn C.C, Klotz S.A. Bacillus anthracis and other aerobik spore formers. In:Gorbach Sl, Bartlett JG, Blacklow NR. Infectious Diseases. Second Edition. Philadelphia, USA, WB Saunders Company, 1998:1747-1750.
- [5] Schwan TG, Burgdorfer W, Rosa PA. Borrelia. In: Murray PR, Baron EF, Pfaller MA, Tenover PC, Yolken RH (eds), Manual of Clinical Microbiology, 7th edition, Washington DC:ASM,1999:746.
- [6] Rand MS. Institutional Animal Care and Use Committee, Zoonotic Diseases (Text Modified from Document Created by, DVM, ACLAM). http://research.ucsb.edu/iacuc/zoonotic.shtml
- [7] Young E.J. Brucella Species. In: Mandel GL, Bennet JE, Dolin R. (eds) Principles and Practice of Infectious Diseases. Fifth Edition. Philadelphia, USA, Churchill Livingstone, 2000:2386-2393.
- [8] Fox JG, Lipman NS. Infections transmitted by large and small laboratory animals. Infectious Disease Clinics of North America. 1991; 5:131-63.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2005
Gönderilme Tarihi
15 Eylül 2005
Kabul Tarihi
15 Kasım 2005
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2005 Sayı: 009