Sinema ve Televizyon Mekanlarında İç-Dış İlişkisinin Eşik Temsilleri Üzerinden İncelenmesi

Öz

İç ve dış arasındaki geçişi sağlayan eşikler, sınırların geçirgenleştiği mekânsal ara yüzlerdir. Bu çalışma, sinema ve televizyon yapımlarında iç–dış mekân ilişkisini düzenleyen eşik mekânlarını disiplinler arası bir yaklaşımla inceleyerek, anlatıdaki temsili rollerini ve mekânsal algıyı nasıl şekillendirdiklerini araştırmaktadır. Nitel yöntemle seçilen sahnelerde kapı, pencere ve balkon gibi iç-dış ara yüzleri; ayırıcı, birleştirici ve dönüştürücü işlevleri bakımından analiz edilmiştir. Bulgular, eşiklerin sahne duygusu, dönüş, atmosfer ve bağlam üretiminde çok katmanlı anlatı araçları olarak işlediğini göstermektedir. Kapılar en güçlü dönüşüm ve geçiş temsilini sunarken; balkonlar iç-dış uyumlanmasını, pencereler ise iç mekânı bağlam ile ilişkilendiren unsurlar olarak öne çıkmıştır. Sonuçlar, eşiklerin iç ve dış arasındaki ilişkiyi kuran temel mekânsal bileşenler olduğunu vurgulayarak, yapı tasarımında ve kurgusal–fiziksel mekân ilişkisine yönelik çalışmalara yeni bir perspektif sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İç-dış ilişkisi
• Sınır
• Eşik
• Mekânsal anlatı
• Mekân temsili

An Examination of the Interior–Exterior Relationship in Cinema and Television Spaces Through Threshold Representations

Öz

Thresholds that enable transitions between interior and exterior spaces function as permeable spatial interfaces. This study examines threshold spaces in film and television through an interdisciplinary approach, focusing on their representational roles and their influence on spatial perception. Using a qualitative method, selected scenes were analyzed in terms of how doors, windows, and balconies act as separating, connecting, or transforming elements between inside and outside. The findings show that thresholds operate as multilayered narrative tools that enhance mood, atmosphere, and transitions within a scene. Doors present the strongest representation of transformation and movement; balconies mediate the harmony between interior and exterior; and windows provide contextual information that situates interior scenes. Overall, the study highlights thresholds as key spatial components that structure the relationship between inside and outside, offering a new perspective for architectural design and for research linking fictional and physical space.

Anahtar Kelimeler

• Interior–exterior relationship
• Boundary
• Threshold
• Spatial narrative
• Spatial representation

Kaynakça

1. Adiloğlu, F. (2005). Sinemada Mimari Açılımlar: Halit Refiğ Filmleri. Es Yayınları, İstanbul.
2. Akalın, Ş., & Haluk, M. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK Yayınları.
3. Avermaete, T., Koolhaas, R., & Boom, I. (2014). Balcony. Venezia: Marsilio.
4. Belton, J. (1988). The space of Rear Window. MLN, 103(5), 1121–1138. https://doi.org/10.2307/2905203
5. Colomina, B., (2011). Mahremiyet ve kamusallık: kitle iletişim aracı olarak modern mimari. Metis Yayınları.
6. Cornell, E. (1997). Going Inside Architecture: A Tentative Synopsis For a History of the Interior. Architectural History, 40, 24-63.
7. Çubuk, G. (2023). A contemporary approach in transformation of space perception: The meaning of architecture in 2000’s art. IDA: International Design and Art Journal, 5(1), 57-72.
8. Damrau, K., 2000, Fantastic Spatial Combinations in Film, Architectural Design, 70, 1, 58-61.

9. Emekci, Ş. (2021). Balcony: A remembered architectural element amid pandemic: Evidences from digital media. İdealkent, (COVID-19 Sonrası Kentsel Kamusal Mekanların Dönüşümü), 609-630.
10. Erbay, M. (2021). Balcony as an architectural item [Mimari bir öge olarak balkon]. Journal of Interior Design and Academy, 1(2), 40–61. https://doi.org/10.53463/inda.2021vol1iss2pp40-61
11. Eşik [Madde]. (1997). A. Gevgili, D. Hasol ve B. Özer (Yay. haz.), Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (Cilt 1, s. 560). Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları.
12. Farhady, M., & Nam, J. (2011). Thresholds in the pluralistic architecture of Tadao Ando. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 10(1), 31-36.
13. Foucault, M. (2000). Özne ve iktidar (I. Ergüden & O. Akınhay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
14. Geçimli, M. (2015). Apartman Girişlerinin Konut-Kullanıcı Etkileşiminde Değerlendirilmesi ve Eskişehir Bahçelievler Örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık Anasanat Dalı.
15. Gökçen, A. (2019). Eşik: Olgular ve imgeler bağlamında bir mekan analizi. İçtimaiyat, 3(2), 129-137.
16. Grogan, B. (2022). The balcony scene: Class, descent and spatial metaphor in A Streetcar Named Desire. ANQ: A Quarterly Journal of Short Articles, Notes and Reviews, 35(4), 468–470. https://doi.org/10.1080/0895769X.2020.1831901
17. Gür, Ş. Ö. (1985). Toplumsal İlişki ve Tasarım, K.Ü. Mühendislik Mimarlık Fakültesi Yayın No: 27, Trabzon.
18. Hekimoğlu, Y. (2021). Sinemada Mekansal İmgelerin Mekan Deneyimine Etkisi: Akira Kurosawa Filmleri Üzerinden İnceleme [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı.
19. Heidegger, M., 2020, Varlık ve Zaman, (Çev. K. Ökten), Alfa Yayınları, İstanbul, s.162- 180.
20. Karabekir, G., & Demirel, E. (2024). Mekanın Anlamsal Eşiği: Tanpınar’ın ’Beş Şehir ‘inde Kapıların Anlamı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 325-341. https://doi.org/10.52642/susbed.1470109
21. Kimmel, L. (2021). Architecture of threshold spaces: a critique of the ideologies of hyperconnectivity and segregation in the socio-political context. Routledge.
22. Kuban, D. (1998). Mimarlık Kavramları, YEM Yayınları. Beşinci Baskı, İstanbul.
23. Küçükerman, Ö. (1973). Anadolu'daki Geleneksel Türk Evinde Mekan Organizasyonu Açısından Odalar. Apa Ofset Basımevi.
24. Lee, C. (2020). The Interior is the Exterior; The Exterior is the Interior: The Complex Fold Between The "Public" And The "Private" [Master’s Thesis, Delft University Of Technology, Faculty Of Architecture And The Built Environment]. TU Delft Repository. https://repository.tudelft.nl/record/uuid:7d8c1759-8aff-4c5a-825c-cfb8e6812e3f
25. Marcuse, P., (1999). Walls of Fear, in Ellin, N. (editör) Architecture of Fear, Princeton Architectural Press, New York, 110-114.
26. Mumcu Uçar, Ö., & Özsoy, A. (2006). Sınır Kavramına Mekansal Bir Yaklaşım: Bahçelievler Örneği. İTÜDERGİSİ/A, 5(2).
27. Mundy, J., & White, G. (2012). Television Comedy. In J. Mundy & G. White, Laughing Matters: Understanding Film, Television And Radio Comedy (pp. 100-129). Manchester University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt1vwmft8
28. Mülkibayeva, E., Aliyeva, L., & Tulendiyeva, F. (2020). Türk Dilinde “Eşik” Kelimesinin Leksikal-Semantik Analizi. Türkoloji, (99), 28-40.
29. Ockman, J. (2000). Architecture in a Mode of Distraction: Eaight Takes on Jacques Tati’s Playtime, Architecture and Film, M. Lamster, (Ed.), Princeton Architectural Press, pp. 171-195.
30. Özdemir, İ. M., Ural, S. E., & Gür, Ş. Ö. (1991). Yapı Bileşen Ve Ögelerinin Mekan Örgütlenmesine Etkileri. Uluslararası II. Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı, Bursa, 158-174.
31. Pekince, R. M. (2024). Sitcom Türü Dizilerde Kültürel Etkilerin Konut Temsilleri Üzerinden Analizi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı.
32. Pekince, R. M., & Özel, Y. (2025). İllüzyonist Bir Mobilya Olarak Üçlü Koltuğun Sit-Com Mekanı Tasarımındaki Rolü ve Anlatıya Katkısı. International Journal of Social And Humanities Sciences, 9(1), 167-195.
33. Rana, D., Chakraborty, K., & Kalyanasundaram, S. (2025). Spatio-artistic thresholds foster human-nature connections for sustainable transitions: cases of vernacular facades in Bhal, India. Frontiers in Sustainable Cities, 7, 1533006.
34. Schoonderbeek, M. (2013). The Border As Threshold Space Of Simultaneities. Archimaera, 5(5), 151-165. http://www.archimaera.de ISSN: 1865-7001 urn:nbn:de:0009-21-36008 Juli 2013
35. Teyssot, G. (2010). Windows And Screens: A Topology of the Intimate and the Extimate. Log, (18), 75-88. https://www.jstor.org/stable/41765324
36. Tzortzi, J. N., & Saxena, I. (2024). Threshold Spaces: The Transitional Spaces Between Outside and Inside in Traditional Indian Dwellings. Heritage, 7(12), 6683-6711. https://www.mdpi.com/2571-9408/7/12/309
37. Üstün, B., & Kolsal, F. (2016, Haziran 2–3). Eskişehir’de Mansard Çatının Kent Mimarisine Etkileri. 8. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fındıklı, İstanbul.
38. Von Meiss, P. (2013). Elements Of Architecture: From Form To Place. Routledge. https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781315024691/elements-architecture-pierre-von-meiss
39. Wang, H. (2019). From Page To Stage: A Comparative Study of The ‘Garden Scene’ın Romeo and Julıet and Peony Pavilion in The Mid-Eighteenth Century. Aditi Anuj, 61. https://www.researchgate.net/profile/shelby-judge/publication/370510372_contemporary_meets_ancient_queer_meets_myth_girl_meets_boy_esharp_27/links/6453b9b15762c95ac3706b80/contemporary-meets-ancient-queer-meets-myth-girl-meets-boy-esharp-27.pdf#page=61