Enkaustik Tekniği ve Günümüz Sanatındaki İzdüşümleri

Yıl 2026, Sayı: Ahmet Yakupoğlu Özel Sayısı, 256 - 271, 22.01.2026

Aysun Cançat

https://doi.org/10.5281/zenodo.18288217

https://izlik.org/JA79LT76GF

Öz

Bu çalışmada; Eski Mısır, Antik Yunan ve Roma dönemlerinin en eski resim tekniklerinden biri olan enkaustik tekniği ve tekniğin günümüzdeki kullanımları incelenmiştir. Ana malzeme olarak balmumunun kullanıldığı teknik, söz konusu antik çağlardan günümüz çağdaş sanat pratiklerine kadar farklı biçimlerde uygulanmaya devam etmiştir. Bu kapsamda, tekniğin hem tarihsel süreçteki en eski uygulamaları hem de çağdaş kullanımlarına ait örnekler araştırılmış, karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Özellikle, balmumunun farklı materyallerle birlikte kullanımının arkasındaki kavramsal boyut dikkat çekici bir nitelik sergilemektedir. Bu antik tekniğin günümüzde de varlığını sürdürmesi; bir kültürel miras olarak devamlılığının sağlanması olduğu kadar gelecekteki sanatsal tekniklerin özgürleştirilmesinde kritik bir öneme sahiptir. Bir seçki niteliğinde ele alınan çalışma, bu konular hakkında farkındalık yaratmayı amaçlamıştır. Ele alınan konu; sanat tarihi yazını bağlamında, tekniğin eski-yeni kullanımları ve dolayısıyla öz-biçim ilişkisi bakımından analiz ve eleştirel literatür taraması niteliğinde incelenmiştir. Ayrıca, çeşitli dokümanların araştırılması, analizi ile gerçekçi ve bütüncül sonuçlara ulaşmak için nitel bir araştırma süreci izlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

: Enkaustik , Enkaustik teknik , Balmumu , Resim , Fayyum Portresi

Encaustic Technique and its Reflections in Contemporary Art

https://izlik.org/JA79LT76GF

Öz

This study investigates the encaustic technique, one of the oldest painting methods dating back to the eras of Ancient Egypt, Classical Greece, and Rome, and explores its contemporary applications. The technique, which primarily utilizes beeswax as its main material, has persisted in various forms from these ancient periods into current contemporary art practices. In this context, examples of both the technique's earliest historical applications and its modern uses were researched, a comparative analysis was conducted. Particularly noteworthy is the conceptual dimension underlying the use of beeswax in combination with diverse materials. The continued existence of this ancient technique in the present day is not only significant for ensuring its continuity as a cultural heritage but also holds a critical role in the liberation of future artistic techniques. The study, presented as a selection of relevant examples, aims to raise awareness regarding these issues. The subject matter is examined within the context of art history literature through an analysis and critical literature review concerning the technique's old and new applications, and consequently, the relationship between essence and form. Furthermore, a qualitative research process was followed, involving the investigation and analysis of various documents, to acheve realistic and holistic conclusions.

Anahtar Kelimeler

Encaustic , Wax , Encaustic Technique , Painting , Fayum Portraits

Kaynakça

• Germaner, S. (1977). 1960 Sonrası Sanat, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Işıngör, M.; Eti, E. Aslıer, M. (1986). Resim I Temel Sanat Eğitimi Resim Teknikleri Grafik Resim, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
• Keser, N. (2009). Sanat Sözlüğü, Ankara: Ütopya Yayınevi.
• Mamur, N. (2012). Görsel Sanatlar Eğitiminde Nitel Araştırmalar İçin Bir Doküman: Portfolyo. Eğitim ve Bilim Dergisi,37(165), 194-207.
• Onurkan, S. (1994). Anadolu Araştırmaları-Antik Çağ Resminde Enkaustik Teknik ve Boyalar, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi.
• Rudel, J. (1991). Resim Tekniği, Çev. Neşe Erdok, İstanbul: İletişim Yayıncılık.
• Sözen, M.; Tanyeli, U. (2003). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Turani, A. (2007). Sanat Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Remzi Kitabevi.
• İnternet Kaynakları
• Rebecca, A. http://www.rebeccajalex.com/html/encaustic/encaustic.shtml, Erişim tarihi: 10.11.2017
• Frearson, A. https://www.dezeen.com/2013/09/12/the-garment-district-by-bart-hess-at-future-perfect/, Erişim tarihi: 10.11.2017
• “Ankostik” http://www.tarih.gen.tr/forum/sanattarihi/4255-ankostik-resim.html, Erişim tarihi: 21.06.2024
• Görsel Kaynaklar
• Görsel 1. Kadın Fayyum portresi, 2. yüzyıl, 42 x 24 cm, Ahşap üzerine enkaustik teknik, Louvre Müzesi, Paris, https://allthingsencaustic.com/introduction-encaustic/, Erişim tarihi: 03.06.2025
• Görsel 2. “Azizler Theodore, George ile Meryem, Çocuk ve Melekler”, 69 x 48 cm, Panel üzeri enkaustik teknik, Aziz Catherine Manastırı, Sina http://www2.oberlin.edu/images/Art310/e-0002.JPG, Erişim tarihi: 05.06.2025
• Görsel 3. Petrus, MS 6. yüzyıla tarihlendirilen ahşap üzerine ankostik bir ikona https://www.ancientsculpturegallery.com/st-peter-byzantine-icon-1638416324.html/, Erişim tarihi: 13.12.2025
• Görsel 4. Anonim, 4. yüzyıl, Bir kemiğe kakma ve balmumu; putto resmi, 8.2x5,4 cm, Mısır, https://art.thewalters.org/object/71.25/, Erişim tarihi: 10.11.2025
• Görsel 5. Jasper Johns, “Üç Bayrak”, Tuval üzerine enkaustik teknik, 1958, 76 x 115,5 cm, Meriden, Connecticut, Mr ve Mrs Burton Tremaine Koleksiyonu http://www.thestyleabettor.com/2012_05_01_archive.html, Erişim tarihi: 21.09.2024
• Görsel 6. Mumlu boyanın ısıtılmış ütüden kâğıda geçirilişi. https://www.youtube.com/watch?v=rG3h7jsYR6A, Erişim tarihi: 14.07.2024
• Görsel 7. Rebecca Alex balmumu ile resim çalışırken. http://www.rebeccajalex.com/html/encaustic/encaustic, Erişim tarihi: 18.08.2025
• Görsel 8. Joyce Werwie Perry, “Pazar Akşam Yemeği”, https://www.joycewerwieperry.com/copy-of-award-winners?pgid=jr8atj8e-7a02fe49-8338-46ce-89fb-206e6a23c5cd, Erişim tarihi: 11.10.2024
• Görsel 9. “West End'de Kış”, Ahşap panel üzerine enkaustik, 12x9 cm https://www.joycewerwieperry.com/copy-of-award-winners?pgid=jr8atj8e-7a02fe49-8338-46ce-89fb-206e6a23c5cd, Erişim tarihi: 11.10.2024
• Görsel 10. Adrian Arleo, “Kovan Büst”, Kil, sır, balmumu, 43 x 40 x 28 cm, 2005, https://www.adrianarleo.com/hive-bust, 16.09.2024
• Görsel 11. Bart Hess, Bedeni üzerinde balmumu ile bir performans. https://www.dezeen.com/2013/09/12/the-garment-district-by-bart-hess-at-future-perfect/, Erişim tarihi: 11.12.2025