Post-Modern Tüketim Kültürünün Bir Göstergesi Olarak Çağdaş Sanat: Baudrillard’cı Bir Analiz

Öz

Sanayi Çağı sonrası toplumlarda ihtiyaç olgusunun, kapitalist- post-modernist eğilimlerle birlikte yeniden biçimlenmesi; tüketim kavramına insanlığın varoluşundan beri yüklenen anlamları da değiştirmiştir. Geç kapitalist/ modern sonrası süreçte tüketimin; temel ihtiyaçların karşılanmasından öte, modern toplumlarda birey olmanın en önemli şartlarından biri haline getirilmesi ve sermayenin sürekliliğine yönelik, toplumları denetleme amaçlı bir stratejiye dönüşmesiyle birlikte her insan tüketici olarak yeni baştan kodlanmıştır. Kitlelerin tüketime karşı değiştirilen, davranış ve algı düzenlemeleri doğrultusunda 'tüketim toplumu' kavramı şekillenmeye başlamıştır. Tüketimin varoluşsal bir ilke olarak belirlendiği toplumlarda yaşanan değişimler kuşkusuz sanatın malzeme, içerik ve biçim bakımından da farklılaşmasına zemin hazırlamış, sanat olumlu ve olumsuz yönlerde, art arda yaşanan köklü değişimlerin sahne aldığı bir sürece girmiştir. Bu bağlamda Jean Baudrillard’ın olumsuzlayıcı perspektifine sıklıkla odaklanan araştırmanın amacı; tüketim toplumunun şekillenmesinde post-modernist sürecin etkilerini, tüketim, tüketim toplumu ve post-modernite ilişkisinde yeniden şekil alan sanat üretim biçimlerini ve sanatın bu süreçte yaşanan değişimlerle birlikte geçmişteki bağlamlarından, eleştirel yaklaşımlarından koparak, sektörleşen ticari bir kurum gibi davranması durumunu ortaya koymaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Tüketim
• Tüketim toplumu
• Post-modernizm
• Sanat
• Jean Baudrillard

Contemporary Art as a Sign of Postmodern Consumer Culture: a Baudrillardian Analysis

Öz

The evolution of "need" in post-industrial societies, shaped by capitalist and postmodernist trends, has fundamentally altered the historical meaning of consumption. In late capitalism, consumption has transcended basic needs to become a prerequisite for individuality and a strategy for social control, re-coding every individual as a "consumer." This shift in mass behavior has fostered the emergence of the "consumer society." In this context, art has undergone radical transformations in material, content, and form, evolving within a landscape where consumption is an existential principle. Focusing on Jean Baudrillard’s critical perspective, this study examines the impact of postmodernism on the formation of consumer society and the reshaping of artistic production. Ultimately, the research highlights how art has detached from its historical and critical contexts to function as a commercialized, sectoral institution.

Anahtar Kelimeler

• Consumption
• Consumption Society
• Post-modernism
• Art
• Jean Baudrillard

Kaynakça

1. Adorno, T. (2007). Kültür endüstrisi: Kültür yönetimi (E. Gen, N. Ülner & M. Tüzel, Çev.). İstanbul: İletişim.
2. Altunöz, A. (2020). Bir doğru üzerinde iki zıt yön. Akdeniz Sanat Dergisi, 14(25), 23–34.
3. Antmen, A. (2012). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
4. Bataille, G. (2010). Lanetli pay (I. Ergüden, Çev.). Ankara: Dost.
5. Baudrillard, J. (1992). Transpolitics, transsexuality, transaesthetics. In W. Stearns & W. Chaloupka (Eds.), Jean Baudrillard: The disappearance of art and politics (pp. 9–26). London: Macmillan.
6. Baudrillard, J. (2003). Game with vestiges. In M. Gane (Ed.), Baudrillard live: Selected interviews (pp. 81–98). London & New York: Routledge.
7. Baudrillard, J. (2006). Sessiz yığınların gölgesinde: Toplumsalın sonu (O. Adanır, Çev.). Ankara: Doğu Batı.
8. Baudrillard, J. (2010). Sanat komplosu (E. Gen & I. Ergüden, Çev.). İstanbul: İletişim.

9. Baudrillard, J. (2011a). Nesneler sistemi (O. Adanır & A. Karamollaoğlu, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
10. Baudrillard, J. (2011b). Çaresiz stratejiler (O. Adanır, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
11. Baudrillard, J. (2011c). Simgesel değiş tokuş ve ölüm (O. Adanır, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
12. Baudrillard, J. (2012a). Neden her şey hâlâ yok olup gitmedi (O. Adanır, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
13. Baudrillard, J. (2012b). Kusursuz cinayet (N. Sevil, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
14. Baudrillard, J. (2012c). Şeytana satılan ruh ya da kötülüğün egemenliği (O. Adanır, Çev.). Ankara: Doğu Batı.
15. Baudrillard, J. (2015). Tüketim toplumu (F. Keskin & H. Deliceçaylı, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
16. Baudrillard, J. (2016). Kötülüğün şeffaflığı: Aşırı fenomenler üzerine bir deneme (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
17. Bauman, Z. (2005). Bireyselleşmiş toplum (Y. Alogan, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
18. Baynes, K. (2012). Toplumda sanat (Y. Atılgan, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi.
19. Benjamin, W. (2002). The Arcades project (H. Eiland & K. McLaughlin, Trans.). Cambridge: Harvard University Press.
20. Best, S., & Kellner, D. (2011). Postmodern teori: Eleştirel soruşturmalar (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
21. Bocock, R. (1997). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.). Ankara: Dost.
22. Chiapello, E. (2007). Accounting and the birth of the notion of capitalism. Critical Perspectives on Accounting, 18(3), 263–296.
23. Featherstone, M. (1996). Postmodernizm ve tüketim kültürü (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
24. Fırat, A. F. (1991). The consumer in postmodernity. Advances in Consumer Research, 18, 70–76.
25. Fischer, E. (1990). Sanatın gerekliliği (C. Çapan, Çev.). Ankara: İmge.
26. Gombrich, E. H. (2007). Sanatın öyküsü (Ö. Erduran & E. Erduran, Çev.). İstanbul: Remzi.
27. Kellner, D. (2009). Baudrillard and the art conspiracy. In D. B. Clarke, M. Doel, W. Merrin, & R. G. Smith (Eds.), Jean Baudrillard: Fatal theories (pp. 91–104). London & New York: Routledge.
28. Kundera, M. (2007). Varolmanın dayanılmaz hafifliği (F. Özgüven, Çev.). İstanbul: İletişim.
29. Kuspit, D. (2010). Sanatın sonu (Y. Tezgiden, Çev.). İstanbul: Metis.
30. Lefebvre, H. (2007). Modern dünyada gündelik hayat (I. Gürbüz, Çev.). İstanbul: Metis.
31. Lotringer, S. (2010). Sanat korsanlığı. In J. Baudrillard, Sanat komplosu (E. Gen & I. Ergüden, Çev.) (pp. 7–24). İstanbul: İletişim.
32. Onay, Y. (2012). Gerçeklik, yeniden! İstanbul: Yordam.
33. Osterwold, T. (1990). Pop art. Cologne: Taschen.
34. Özsezgin, K. (2013). Sanat çağı. İstanbul: Kaynak.
35. Sarup, M. (2017). Post-yapısalcılık ve postmodernizm (A. Güçlü, Çev.). Ankara: Pharmakon.
36. Slattery, M. (2010). Sosyolojide temel fikirler (Ö. Balkız, G. Demiriz, H. Harlak, C. Özdemir, Ş. Özkan & Ü. Tatlıcan, Çev.). İstanbul: Sentez.
37. Smith, R. G. (2010). The Baudrillard dictionary. Edinburgh: Edinburgh University Press.
38. Toffoletti, K. (2011). Baudrillard reframed: Interpreting key thinkers for the arts. London: I. B. Tauris.
39. Ulusoy, M. D. (2005). Sanatın sosyal sınırları. Ankara: Ütopya.
40. Veblen, T. (2005). Aylak sınıfın teorisi (Z. Gültekin & C. Atay, Çev.). İstanbul: Babil.
41. İnternet Kaynakları
42. Baudrillard, J. (1988). "Absolute merchandise". https://bit.ly/3SweyGa Erişim tarihi: 04.12.2021.
43. Greenberg, C. (1939). Avant-garde and kitsch. https://bit.ly/2WnacHm Erişim tarihi: 14.04.2020.
44. Leite de Castro, C. F. (2007). Le postmoderne ou l’hémorragie du discours. Sens Public. https://bit.ly/3JagtN8 Erişim tarihi: 04.08.2020.
45. McGregor, S. (2003). Postmodernism, consumerism, and a culture of peace. https://bit.ly/3DMOumc Erişim tarihi: 02.04.2020.